3. Tatiyavaggo
1. Micchādiṭṭhikasuttaṃ
70. Vuttañhetaṃ
V0.44 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –‘‘ Diṭṭhā mayā , bhikkhave , sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā .
Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā .
‘‘ Taṃ
M0.236 kho panāhaṃ , bhikkhave , nāññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā vadāmi .Diṭṭhā mayā , bhikkhave , sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā .
Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā .
Api ca , bhikkhave , yadeva sāmaṃ ñātaṃ sāmaṃ diṭṭhaṃ sāmaṃ viditaṃ tadevāhaṃ vadāmi .
‘‘ Diṭṭhā mayā , bhikkhave , sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā
P0.59T0.276 manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā .Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Micchā manaṃ paṇidhāya , micchā vācañca bhāsiya [ micā vācaṃ abhāsiya ( sabbattha )];
Micchā kammāni katvāna , kāyena idha puggalo .
‘‘ Appassutāpuññakaro [ appassutopuññakaro ( sī .), appassuto apuññakaro ( syā . pī .)], appasmiṃ idha jīvite ;
Kāyassa bhedā duppañño , nirayaṃ sopapajjatī ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Paṭhamaṃ .
2. Sammādiṭṭhikasuttaṃ
71. Vuttañhetaṃ
V0.45 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –‘‘ Diṭṭhā mayā , bhikkhave , sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena
P0.60 samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā .Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā .
‘‘ Taṃ kho panāhaṃ , bhikkhave , nāññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā vadāmi .
Diṭṭhā mayā
T0.277 , bhikkhave , sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā .Te kāyassa bhedā paraṃ
M0.237 maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā .Api ca , bhikkhave , yadeva sāmaṃ ñātaṃ sāmaṃ diṭṭhaṃ sāmaṃ viditaṃ tadevāhaṃ vadāmi .
‘‘ Diṭṭhā mayā , bhikkhave , sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā .
Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Sammā manaṃ paṇidhāya , sammā vācañca bhāsiya [ sammā vācaṃ abhāsiya ( sabbattha )];
Sammā kammāni katvāna , kāyena idha puggalo .
‘‘ Bahussuto puññakaro , appasmiṃ idha jīvite ;
Kāyassa bhedā sappañño , saggaṃ so upapajjatī ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Dutiyaṃ .
3. Nissaraṇiyasuttaṃ
72. Vuttañhetaṃ
P0.61 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –‘‘ Tisso imā , bhikkhave , nissaraṇiyā [ nissāraṇīyā ( a . ni .5.200)] dhātuyo .
Katamā tisso ?
Kāmānametaṃ nissaraṇaṃ
V0.46 yadidaṃ nekkhammaṃ , rūpānametaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ āruppaṃ , yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ nirodho tassa nissaraṇaṃ – imā kho , bhikkhave , tisso nissaraṇiyā dhātuyo ’’ ti .Etamatthaṃ
T0.278 bhagavā avoca .Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Kāmanissaraṇaṃ ñatvā , rūpānañca atikkamaṃ ;
Sabbasaṅkhārasamathaṃ , phusaṃ ātāpi sabbadā .
‘‘ Sa ve sammaddaso bhikkhu , yato tattha vimuccati ;
Abhiññāvosito santo , sa ve yogātigo munī ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Tatiyaṃ .
4. Santatarasuttaṃ
73. Vuttañhetaṃ
M0.238 bhagavatā , vuttamarahatātiP0.62 me sutaṃ –‘‘ Rūpehi , bhikkhave , arūpā [ āruppā ( sī .)] santatarā , arūpehi nirodho santataro ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Ye ca rūpūpagā sattā , ye ca arūpaṭṭhāyino [ āruppaṭṭhāyino ( sī .)];
Nirodhaṃ appajānantā , āgantāro punabbhavaṃ .
‘‘ Ye ca rūpe pariññāya , arūpesu asaṇṭhitā ;
Nirodhe ye vimuccanti , te janā maccuhāyino .
‘‘ Kāyena amataṃ dhātuṃ , phusayitvā nirūpadhiṃ ;
Upadhippaṭinissaggaṃ , sacchikatvā anāsavo ;
Deseti sammāsambuddho , asokaṃ virajaṃ padan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Catutthaṃ .
5. Puttasuttaṃ
74. Vuttañhetaṃ
V0.47 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –‘‘ Tayome , bhikkhave , puttā santo saṃvijjamānā
P0.63 lokasmiṃ .Katame tayo ?
Atijāto , anujāto , avajātoti .
‘‘ Kathañca
T0.279 , bhikkhave , putto atijāto hoti ?Idha , bhikkhave , puttassa mātāpitaro honti na buddhaṃ saraṇaṃ gatā , na dhammaṃ saraṇaṃ gatā , na saṅghaṃ saraṇaṃ gatā ;
pāṇātipātā appaṭiviratā , adinnādānā appaṭiviratā , kāmesumicchācārā appaṭiviratā , musāvādā appaṭiviratā , surāmerayamajjapamādaṭṭhānā appaṭiviratā , dussīlā pāpadhammā .
Putto ca nesaṃ hoti buddhaṃ saraṇaṃ gato , dhammaṃ saraṇaṃ gato , saṅghaṃ saraṇaṃ gato ;
pāṇātipātā paṭivirato , adinnādānā paṭivirato , kāmesumicchācārā paṭivirato , musāvādā paṭivirato , surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato , sīlavā kalyāṇadhammo .
Evaṃ kho , bhikkhave , putto atijāto hoti .
‘‘ Kathañca
M0.239 , bhikkhave , putto anujāto hoti ?Idha , bhikkhave , puttassa mātāpitaro honti buddhaṃ saraṇaṃ gatā , dhammaṃ saraṇaṃ gatā , saṅghaṃ saraṇaṃ gatā ;
pāṇātipātā paṭiviratā , adinnādānā paṭiviratā , kāmesumicchācārā paṭiviratā , musāvādā paṭiviratā , surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā , sīlavanto kalyāṇadhammā .
Puttopi nesaṃ hoti buddhaṃ saraṇaṃ gato , dhammaṃ saraṇaṃ gato , saṅghaṃ saraṇaṃ gato ;
pāṇātipātā paṭivirato , adinnādānā paṭivirato , kāmesumicchācārā paṭivirato , musāvādā paṭivirato , surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato , sīlavā kalyāṇadhammo .
Evaṃ kho , bhikkhave , putto anujāto hoti .
‘‘ Kathañca
T0.280 , bhikkhave , putto avajāto hoti ?Idha , bhikkhave , puttassa mātāpitaro honti buddhaṃ saraṇaṃ gatā , dhammaṃ saraṇaṃ gatā , saṅghaṃ saraṇaṃ gatā ;
pāṇātipātā paṭiviratā , adinnādānā paṭiviratā , kāmesumicchācārā paṭiviratā , musāvādā paṭiviratā , surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā , sīlavanto kalyāṇadhammā .
Putto ca nesaṃ hoti na buddhaṃ saraṇaṃ gato , na dhammaṃ saraṇaṃ gato , na saṅghaṃ saraṇaṃ gato ;
pāṇātipātā appaṭivirato , adinnādānā appaṭivirato , kāmesumicchācārā
P0.64 appaṭivirato , musāvādā appaṭivirato , surāmerayamajjapamādaṭṭhānā appaṭivirato , dussīlo pāpadhammo .Evaṃ kho , bhikkhave , putto avajāto
V0.48 hoti .Ime kho , bhikkhave , tayo puttā santo saṃvijjamānā lokasmin ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Atijātaṃ anujātaṃ , puttamicchanti paṇḍitā ;
Avajātaṃ na icchanti , yo hoti kulagandhano .
‘‘ Ete kho puttā lokasmiṃ , ye bhavanti upāsakā ;
Saddhā sīlena sampannā , vadaññū vītamaccharā ;
Cando abbhaghanā mutto , parisāsu virocare ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Pañcamaṃ .
6. Avuṭṭhikasuttaṃ
75. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Tayome , bhikkhave , puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
Katame tayo ?
Avuṭṭhikasamo
T0.281 , padesavassī , sabbatthābhivassī .‘‘ Kathañca
M0.240 , bhikkhave , puggalo avuṭṭhikasamo hoti ?Idha , bhikkhave , ekacco puggalo sabbesaññeva na dātā hoti , samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavanibbakayācakānaṃ [… vaṇibbakayācakānaṃ ( sī .)] annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ
P0.65 seyyāvasathapadīpeyyaṃ .Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo avuṭṭhikasamo hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo padesavassī hoti ?
Idha , bhikkhave , ekacco puggalo ekaccānaṃ dātā ( hoti )[() natthi syāmapotthake ], ekaccānaṃ na dātā hoti samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavanibbakayācakānaṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo padesavassī hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo sabbatthābhivassī hoti ?
Idha , bhikkhave , ekacco puggalo sabbesaṃva deti , samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavanibbakayācakānaṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo sabbatthābhivassī hoti .
Ime
V0.49 kho , bhikkhave , tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmin ’’ ti .Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Na samaṇe na brāhmaṇe , na kapaṇaddhikavanibbake ;
Laddhāna saṃvibhājeti , annaṃ
P0.66 pānañca bhojanaṃ ;Taṃ ve avuṭṭhikasamoti , āhu naṃ purisādhamaṃ .
‘‘ Ekaccānaṃ
T0.282 na dadāti , ekaccānaṃ pavecchati ;Taṃ ve padesavassīti , āhu medhāvino janā .
‘‘ Subhikkhavāco puriso , sabbabhūtānukampako ;
Āmodamāno pakireti , detha dethāti bhāsati .
‘‘ Yathāpi megho thanayitvā , gajjayitvā pavassati ;
Thalaṃ ninnañca pūreti , abhisandantova [ abhisandentova (?)] vārinā .
‘‘ Evameva
M0.241 idhekacco , puggalo hoti tādiso ;Dhammena saṃharitvāna , uṭṭhānādhigataṃ dhanaṃ ;
Tappeti
P0.67 annapānena , sammā patte vanibbake ’’ ti .Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Sukhapatthanāsuttaṃ
76. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Tīṇimāni , bhikkhave , sukhāni patthayamāno sīlaṃ rakkheyya paṇḍito .
Katamāni tīṇi ?
Pasaṃsā me āgacchatūti [ āgacchantūti ( syā .)] sīlaṃ rakkheyya paṇḍito , bhogā me uppajjantūti sīlaṃ rakkheyya paṇḍito , kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmīti sīlaṃ rakkheyya paṇḍito .
Imāni kho , bhikkhave , tīṇi sukhāni patthayamāno sīlaṃ rakkheyya paṇḍito ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Sīlaṃ
V0.50 rakkheyya medhāvī , patthayāno tayo sukhe ;Pasaṃsaṃ vittalābhañca , pecca sagge pamodanaṃ .
‘‘ Akarontopi
T0.283 ce pāpaṃ , karontamupasevati ;Saṅkiyo hoti pāpasmiṃ , avaṇṇo cassa rūhati .
‘‘ Yādisaṃ kurute mittaṃ , yādisaṃ cūpasevati ;
Sa
P0.68 ve tādisako hoti , sahavāso hi [ sahavāsopi ( sī . ka .)] tādiso .‘‘ Sevamāno sevamānaṃ , samphuṭṭho samphusaṃ paraṃ ;
Saro diddho kalāpaṃva , alittamupalimpati ;
Upalepabhayā [ upalimpabhayā ( ka .)] dhīro , neva pāpasakhā siyā .
‘‘ Pūtimacchaṃ kusaggena , yo naro upanayhati ;
Kusāpi pūti vāyanti , evaṃ bālūpasevanā .
‘‘ Tagarañca palāsena , yo naro upanayhati ;
Pattāpi surabhi vāyanti , evaṃ dhīrūpasevanā .
‘‘ Tasmā
M0.242 pattapuṭasseva [ palāsapuṭasseva ( pī . ka .)], ñatvā sampākamattano ;Asante nupaseveyya , sante
P0.69 seveyya paṇḍito ;Asanto nirayaṃ nenti , santo pāpenti suggatin ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Sattamaṃ .
8. Bhidurasuttaṃ
77. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Bhidurāyaṃ [ bhindantāyaṃ ( syā . pī . ka .)], bhikkhave , kāyo , viññāṇaṃ virāgadhammaṃ , sabbe upadhī aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Kāyañca
V0.51 bhiduraṃ [ bhindantaṃ ( syā . pī . ka .)] ñatvā , viññāṇañca virāgunaṃ [ virāgikaṃ ( ka . sī .), pabhaṅguṇaṃ ( syā .)];Upadhīsu
T0.284 bhayaṃ disvā , jātimaraṇamaccagā ;Sampatvā paramaṃ santiṃ , kālaṃ kaṅkhati bhāvitatto ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Aṭṭhamaṃ .
9. Dhātusosaṃsandanasuttaṃ
78. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti
P0.70 me sutaṃ –‘‘ Dhātuso , bhikkhave , sattā sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti .
Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti , kalyāṇādhimuttikā sattā kalyāṇādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti .
‘‘ Atītampi , bhikkhave , addhānaṃ dhātusova sattā sattehi saddhiṃ saṃsandiṃsu samiṃsu .
Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandiṃsu samiṃsu , kalyāṇādhimuttikā sattā kalyāṇādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandiṃsu samiṃsu .
‘‘ Anāgatampi
M0.243 , bhikkhave , addhānaṃ dhātusova sattā sattehi saddhiṃ saṃsandissanti samessanti .Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandissanti samessanti , kalyāṇādhimuttikā sattā kalyāṇādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandissanti samessanti .
‘‘ Etarahipi , bhikkhave , paccuppanaṃ addhānaṃ dhātusova sattā sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti .
Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti , kalyāṇādhimuttikā sattā kalyāṇādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandanti samentī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Saṃsaggā vanatho jāto , asaṃsaggena chijjati ;
Parittaṃ
P0.71T0.285 dārumāruyha , yathā sīde mahaṇṇave .‘‘ Evaṃ
V0.52 kusītamāgamma , sādhujīvīpi sīdati ;Tasmā taṃ parivajjeyya , kusītaṃ hīnavīriyaṃ .
‘‘ Pavivittehi ariyehi , pahitattehi jhāyibhi ;
Niccaṃ āraddhavīriyehi , paṇḍitehi sahāvase ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Navamaṃ .
10. Parihānasuttaṃ
79. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Tayome , bhikkhave , dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti .
Katame tayo ?
Idha , bhikkhave , sekho bhikkhu kammārāmo hoti , kammarato , kammārāmatamanuyutto ;
bhassārāmo hoti , bhassarato , bhassārāmatamanuyutto ;
niddārāmo hoti , niddārato , niddārāmatamanuyutto .
Ime kho , bhikkhave , tayo dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti .
‘‘ Tayome , bhikkhave , dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti .
Katame tayo ?
Idha , bhikkhave , sekho bhikkhu na kammārāmo hoti , na kammarato , na kammārāmatamanuyutto ;
na bhassārāmo hoti , na bhassarato , na bhassārāmatamanuyutto ;
na niddārāmo hoti , na niddārato
M0.244P0.72 , na niddārāmatamanuyutto .Ime kho , bhikkhave , tayo dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Kammārāmo bhassārāmo [ bhassarato ( sabbatha )], niddārāmo ca uddhato ;
Abhabbo
T0.286 tādiso bhikkhu , phuṭṭhuṃ sambodhimuttamaṃ .‘‘ Tasmā hi appakiccassa , appamiddho anuddhato ;
Bhabbo so tādiso bhikkhu , phuṭṭhuṃ sambodhimuttaman ’’ ti .
Ayampi
V0.53 attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .Dasamaṃ .
Tatiyo vaggo niṭṭhito .
Tassuddānaṃ –
Dve diṭṭhī nissaraṇaṃ rūpaṃ , putto avuṭṭhikena ca ;
Sukhā ca bhiduro [ bhindanā ( sabbattha )] dhātu , parihānena te dasāti .