3. Tatiyavaggo
1. Pasannacittasuttaṃ
21. Vuttañhetaṃ
V0.12T0.240 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –‘‘ Idhāhaṃ , bhikkhave , ekaccaṃ puggalaṃ pasannacittaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi
P0.14 –‘ imamhi cāyaṃ samaye puggalo kālaṃ kareyya yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge ’.
Taṃ kissa hetu ?
Cittaṃ hissa , bhikkhave , pasannaṃ .
Cetopasādahetu kho pana , bhikkhave , evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjantī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Pasannacittaṃ ñatvāna , ekaccaṃ idha puggalaṃ ;
Etamatthañca byākāsi , buddho bhikkhūna santike .
‘‘ Imamhi
M0.205 cāyaṃ samaye , kālaṃ kayirātha puggalo ;Sugatiṃ upapajjeyya , cittaṃ hissa pasāditaṃ .
‘‘ Yathā haritvā nikkhipeyya , evameva tathāvidho ;
Cetopasādahetu hi , sattā gacchanti suggatin ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Paṭhamaṃ .
2. Mettasuttaṃ
22. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Mā , bhikkhave , puññānaṃ bhāyittha
P0.15 .Sukhassetaṃ , bhikkhave , adhivacanaṃ iṭṭhassa kantassa piyassa manāpassa yadidaṃ puññāni [ puññānanti ,( a . ni .7.62)].
Abhijānāmi kho panāhaṃ , bhikkhave , dīgharattaṃ katānaṃ puññānaṃ iṭṭhaṃ kantaṃ piyaṃ manāpaṃ vipākaṃ paccanubhūtaṃ .
Satta vassāni mettacittaṃ bhāvetvā satta
T0.241 saṃvaṭṭavivaṭṭakappeV0.13 nayimaṃ lokaṃ punarāgamāsiṃ .Saṃvaṭṭamāne sudaṃ , bhikkhave , kappe ābhassarūpago homi ;
vivaṭṭamāne kappe suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjāmi .
‘‘ Tatra sudaṃ , bhikkhave , brahmā homi mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī .
Chattiṃsakkhattuṃ kho panāhaṃ , bhikkhave , sakko ahosiṃ devānamindo ;
anekasatakkhattuṃ rājā ahosiṃ cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato .
Ko pana vādo padesarajjassa !
‘‘ Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ kissa nu kho me idaṃ kammassa phalaṃ , kissa kammassa vipāko , yenāhaṃ etarahi evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo ’ ti ?
Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ tiṇṇaṃ kho me idaṃ kammānaṃ phalaṃ , tiṇṇaṃ kammānaṃ vipāko , yenāhaṃ etarahi evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvoti , seyyathidaṃ [ seyyathīdaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)]– dānassa , damassa , saññamassā ’’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Puññameva so sikkheyya , āyataggaṃ sukhudrayaṃ ;
Dānañca
P0.16 samacariyañca , mettacittañca bhāvaye .‘‘ Ete
M0.206 dhamme bhāvayitvā , tayo sukhasamuddaye [ sukhasamudraye ( sī . aṭṭha .)];Abyāpajjhaṃ [ abyāpajjaṃ ( syā . ka .), abyābajjhaṃ (?)] sukhaṃ lokaṃ , paṇḍito upapajjatī ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Dutiyaṃ .
3. Ubhayatthasuttaṃ
23. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Ekadhammo
T0.242 , bhikkhave , bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhigayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañca .Katamo ekadhammo ?
Appamādo kusalesu dhammesu .
Ayaṃ kho , bhikkhave , ekadhammo bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhigayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Appamādaṃ
V0.14 pasaṃsanti , puññakiriyāsu paṇḍitā ;Appamatto ubho atthe , adhigaṇhāti paṇḍito .
‘‘ Diṭṭhe
P0.17 dhamme ca yo attho , yo cattho samparāyiko ;Atthābhisamayā dhīro , paṇḍitoti pavuccatī ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Tatiyaṃ .
4. Aṭṭhipuñjasuttaṃ
24. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Ekapuggalassa , bhikkhave , kappaṃ sandhāvato saṃsarato siyā evaṃ mahā aṭṭhikaṅkalo aṭṭhipuñjo aṭṭhirāsi yathāyaṃ vepullo pabbato sace saṃhārako assa , sambhatañca na vinasseyyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Ekassekena kappena , puggalassaṭṭhisañcayo ;
Siyā pabbatasamo rāsi , iti vuttaṃ mahesinā .
‘‘ So kho panāyaṃ akkhāto , vepullo pabbato mahā ;
Uttaro gijjhakūṭassa , magadhānaṃ giribbaje .
‘‘ Yato
M0.207 ca ariyasaccāni , sammappaññāya passati ;Dukkhaṃ
T0.243 dukkhasamuppādaṃ , dukkhassa ca atikkamaṃ ;Ariyañcaṭṭhaṅgikaṃ
P0.18 maggaṃ , dukkhūpasamagāminaṃ .‘‘ Sa sattakkhattuṃ paramaṃ , sandhāvitvāna puggalo ;
Dukkhassantakaro hoti , sabbasaṃyojanakkhayā ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Catutthaṃ .
5. Musāvādasuttaṃ
25. Vuttañhetaṃ
V0.15 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –‘‘ Ekadhammaṃ atītassa , bhikkhave , purisapuggalassa nāhaṃ tassa kiñci pāpakammaṃ akaraṇīyanti vadāmi .
Katamaṃ ekadhammaṃ ?
Yadidaṃ [ yathayidaṃ ( sī . syā . ka .), yathāyidaṃ ( pī .)] bhikkhave , sampajānamusāvādo ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Ekadhammaṃ atītassa , musāvādissa jantuno ;
Vitiṇṇaparalokassa , natthi pāpaṃ akāriyan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Pañcamaṃ .
6. Dānasuttaṃ
26. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Evañce , bhikkhave , sattā jāneyyuṃ dānasaṃvibhāgassa vipākaṃ yathāhaṃ jānāmi , na adatvā bhuñjeyyuṃ , na ca nesaṃ maccheramalaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭheyya .
Yopi nesaṃ assa carimo ālopo carimaṃ kabaḷaṃ , tatopi na asaṃvibhajitvā bhuñjeyyuṃ , sace nesaṃ paṭiggāhakā assu .
Yasmā ca kho , bhikkhave , sattā
P0.19 na evaṃ jānanti dānasaṃvibhāgassa vipākaṃ yathāhaṃ jānāmi , tasmā adatvā bhuñjanti , maccheramalañca nesaṃ cittaṃT0.244 pariyādāya tiṭṭhatī ’’ ti .Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Evaṃ ce sattā jāneyyuṃ , yathāvuttaṃ mahesinā ;
Vipākaṃ saṃvibhāgassa , yathā hoti mahapphalaṃ .
‘‘ Vineyya
M0.208 maccheramalaṃ , vippasannena cetasā ;Dajjuṃ kālena ariyesu , yattha dinnaṃ mahapphalaṃ .
‘‘ Annañca datvā [ datvāna ( syā .)] bahuno , dakkhiṇeyyesu dakkhiṇaṃ ;
Ito cutā manussattā , saggaṃ gacchanti dāyakā .
‘‘ Te
V0.16 ca saggagatā [ saggaṃ gatā ( sī . pī . ka .)] tattha , modanti kāmakāmino ;Vipākaṃ saṃvibhāgassa , anubhonti amaccharā ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Mettābhāvanāsuttaṃ
27. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Yāni kānici , bhikkhave , opadhikāni puññakiriyavatthūni sabbāni tāni mettāya cetovimuttiyā kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ .
Mettāyeva tāni cetovimutti adhiggahetvā bhāsate ca tapate ca virocati ca .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , yā kāci tārakarūpānaṃ pabhā sabbā tā
P0.20 candiyā pabhāya kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ , candapabhāyeva tā adhiggahetvā bhāsate ca tapate ca virocati ca ;evameva kho , bhikkhave , yāni kānici opadhikāni puññakiriyavatthūni sabbāni tāni mettāya cetovimuttiyā kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ , mettāyeva tāni cetovimutti
T0.245 adhiggahetvā bhāsate ca tapate ca virocati ca .‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , vassānaṃ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve [ nabhe ( sī .)] ādicco nabhaṃ abbhussakkamāno [ abbhuggamamāno ( ka . aṭṭha .)] sabbaṃ ākāsagataṃ [ ākāsaṃ ( syā .)] tamagataṃ abhivihacca [ abhihacca ( syā .)] bhāsate ca tapate ca virocati ca ;
evameva kho , bhikkhave , yāni kānici opadhikāni puññakiriyavatthūni sabbāni tāni mettāya cetovimuttiyā kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ , mettāyeva tāni cetovimutti adhiggahetvā bhāsate ca tapate ca virocati ca .
‘‘ Seyyathāpi
M0.209 , bhikkhave , rattiyā paccūsasamayaṃ osadhitārakā bhāsate ca tapate ca virocati ca ;evameva kho , bhikkhave , yāni kānici opadhikāni puññakiriyavatthūni sabbāni tāni mettāya cetovimuttiyā kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ
P0.21 , mettāyeva tāni cetovimutti adhiggahetvā bhāsate ca tapate ca virocati cā ’’ ti .Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Yo
V0.17 ca mettaṃ bhāvayati , appamāṇaṃ paṭissato ;Tanū [ tanu ( sī .)] saṃyojanā honti , passato upadhikkhayaṃ .
‘‘ Ekampi ce pāṇamaduṭṭhacitto , mettāyati kusalo tena hoti ;
Sabbe ca pāṇe manasānukampaṃ , pahūtamariyo pakaroti puññaṃ .
‘‘ Ye [ yo ( sī .)] sattasaṇḍaṃ pathaviṃ vijitvā , rājisayo
T0.246 [ rājīsayo ( sī .)] yajamānānupariyagā ;Assamedhaṃ purisamedhaṃ , sammāpāsaṃ vājapeyyaṃ niraggaḷaṃ .
‘‘ Mettassa cittassa subhāvitassa , kalampi te nānubhavanti soḷasiṃ ;
Candappabhā
P0.22 tāragaṇāva sabbe .‘‘ Yo na hanti na ghāteti , na jināti na jāpaye ;
Mettaṃso sabbabhūtesu , veraṃ tassa na kenacī ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Sattamaṃ .
Tatiyo vaggo niṭṭhito .
Tassuddānaṃ –
Cittaṃ
M0.210 mettaṃ [ jhāyī ( sī . syā .), jhāyi ( pī . ka .)] ubho atthe , puñjaṃ vepullapabbataṃ ;Sampajānamusāvādo , dānañca mettabhāvanā [ mettabhāvañca ( sī . syā . pī .), mettavācañca ( ka .)].
Sattimāni ca [ sattimānidha ( sī . ka .)] suttāni , purimāni ca vīsati ;
Ekadhammesu suttantā , sattavīsatisaṅgahāti .
Ekakanipāto niṭṭhito .