Pārājikakathāvaṇṇanā

1965. Chandasoti methunasevanarāgapaṭisaṃyuttena chandena .

Etena ‘‘ chande pana asati balakkārena padhaṃsitāya anāpattī ’’ ti ( kaṅkhā . aṭṭha . methunadhammasikkhāpadavaṇṇanā ) aṭṭhakathā sūcitā hoti .

Sā samaṇī pārājikā nāma hotīti pavuccatīti yojanā .

1966-7.

‘‘ Sajīvassa api ajīvassā ’’ ti padacchedo .

‘‘ Santhataṃ vā asanthatan ’’ ti idaṃ ‘‘ aṅgajātan ’’ ti imassa visesanaṃ .

Attano tividhe maggeti attano vaccapassāvamukhamaggānaṃ aññatarasmiṃ magge .

Ettha ‘‘ santhate vā asanthate vā ’’ ti seso ,‘‘ allokāse ’’ ti iminā sambandho .

‘‘ Yebhuyyaakkhāyitādikan ’’ ti padacchedo .

Ādi -saddena akkhāyitaṃ saṅgaṇhāti .

Manussapurisādīnaṃ navannaṃ sajīvassapi ajīvassapi yassa kassaci santhataṃ vā asanthataṃ vā yebhuyyakkhāyitādikaṃ aṅgajātaṃ attano santhate vā asanthate vā tividhe magge allokāse tilaphalamattampi pavesentī parājitāti yojanā .

1968. Sādhāraṇavinicchayan tiM2.32 bhikkhubhikkhunīnaṃ sādhāraṇasikkhāpadavinicchayaṃ .

1969-70.

Adhakkhakan ti ettha akkhakānaṃ adhoti viggaho .

Ubbhajāṇumaṇḍalan ti jāṇumaṇḍalānaṃ ubbhanti viggaho .

Ubbha -saddo uddhaṃ-saddapariyāyo .

Idha ‘‘ attano ’’ ti seso .

Avassutassāti kāyasaṃsaggarāgena tintassa .

Avassutāti etthāpi eseva nayo .

Yāti vuttattā ‘‘ sā ’’ ti labbhati .

Sarīran ti ettha ‘‘ yaṃ kiñcī ’’ ti seso .

Paropakkamamūlakaṃ pārājikaṃ dassetumāhaV2.27 ‘‘ tena vā phuṭṭhā ’’ ti .

Ettha ‘‘ yathāparicchinne kāye ’’ ti ca ‘‘ sādiyeyyā ’’ ti ca vattabbaṃ .

Yā pana bhikkhunī avassutā avassutassa manussapuggalassa yaṃ kiñci sarīraṃ attano adhakkhakaṃ ubbhajāṇumaṇḍalaṃ yaṃ sarīrakaṃ , tena sarīrakena chupeyya , tena manussapurisena yathāparicchinne kāye phuṭṭhā sādiyeyya vā , sā pārājikā siyāti yojanā .

1971-2.

‘‘ Gahitaṃ ubbhajāṇunā ’’ ti iminā kapparato uddhaṃ pārājikakkhettamevāti dīpeti .

Attano yathāvuttappakārena kāyenāti yojanā , attano ‘‘ adhakkhakan ’’ tiādivuttappakārena kāyenāti attho .

Tathā avassutāya avassutassa purisassa kāyapaṭibaddhaṃ phusantiyā thullaccayaṃ hoti .

Attano yathāparicchinnakāyapaṭibaddhena tathā avassutāya avassutassa purisassa kāyaṃ phusantiyā thullaccayaṃ hoti .

1973. Attano avasesena kāyena avassutāya avassutassa purisapuggalassa kāyaṃ phusantiyā thullaccayaṃM2.33 hoti .

Evaṃ attano payoge ca purisassa payoge ca tassā bhikkhuniyāyeva thullaccayaṃ hotīti yojanā .

1974. Yakkhapetatiracchānapaṇḍakānaṃ kāyaṃ ‘‘ adhakkhakaṃ ubbhajāṇumaṇḍalan ’’ ti yathāparicchinnaṃ tatheva attano kāyena ubhatoavassave sati phusantiyā assā bhikkhuniyā thullaccayaṃ , tatheva yakkhādīnaṃ payogepi tassāyeva thullaccayaṃ hotīti yojanā .

1975. Ekatovassave cāpīti bhikkhuniyā vasena ekatoavassave cāpi .

Thullaccayamudīritan ti pārājikakkhettabhūtena attano kāyena manussapurisassa kāyaṃ phusantiyā thullaccayaṃ aṭṭhakathāyaṃ ( pāci . aṭṭha .662) vuttanti attho .

Avasese ca sabbatthāti yathāvuttapārājikakkhettato avasese thullaccayakkhette sabbattha ekatoavassave sati dukkaṭaṃ hotīti attho .

Kāyapaṭibaddhena kāyapaṭibaddhāmasanādīsu sabbattha ubhatoavassave vā ekatoavassave vā dukkaṭameva hoti .

1976.‘‘ Ubbhakkhakamadhojāṇumaṇḍalan ’’ tiV2.28 yaṃ apārājikakkhettaṃ idha dassitaṃ , ettha ekatoavassave dukkaṭaṃ hoti .

Kapparassa ca heṭṭhāpi ettheva adhojāṇumaṇḍale saṅgahaṃ gatanti yojanā .

1977-9.

Bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ sace kāyasaṃsaggaṃ kelāyati sevatīti yojanā .

Bhikkhuniyā nāso siyāti sīlavināso pārājikāpatti siyāti attho .

Gehapeman ti ettha ‘‘ gehasitapeman ’’ ti vattabbe gāthābandhavasena sita-saddalopo , attho panassa bhikkhuvibhaṅge vuttanayova .

1980. AvisesenātiM2.34 ‘‘ bhikkhuniyā ’’ ti vā ‘‘ bhikkhussā ’’ ti vā visesaṃ akatvā .

1981. Yassāti bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā .

Yatthāti bhikkhuniyaṃ vā bhikkhusmiṃ vā .

Manosuddhan ti kāyasaṃsaggādirāgarahitaṃ .

Tassa bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā tattha bhikkhuniyaṃ vā bhikkhusmiṃ vā visaye nadosatā anāpattīti attho .

1982. Bhinditvāti sīlabhedaṃ katvā .

Bhikkhuniyā apakatattā āha ‘‘ neva hoti bhikkhunidūsako ’’ ti .

1983. Athāti vākyārambhe .

Na hotāpatti bhikkhunoti ettha bhikkhunīhi kāyasaṃsaggasaṅghādisesamāha .

1984.‘‘ Khette ’’ ti vakkhamānaṃ ‘‘ phuṭṭhā ’’ ti iminā yojetvā ‘‘ pārājikan ’’ tiādīhi ,‘‘ thullaccayaṃ khette ’’ tiādīhi ca sambandhitabbaṃ .

‘‘ Pārājikan ’’ ti vakkhamānattā phuṭṭhāti ettha ‘‘ pārājikakkhette ’’ ti seso .

1985. Tathāti niccalāpi sādiyati .

Khetteti thullaccayādīnaṃ khette .

Kāyena niccalāyapi cittena sādiyantiyā āpatti kasmā vuttāti āha ‘‘ vuttattā … pe … satthunā ’’ tiV2.29 , bhikkhupātimokkhe viya ‘‘ kāyasaṃsaggaṃ samāpajjeyyā ’’ ti avatvā idha ‘‘ kāyasaṃsaggaṃ sādiyeyyā ’’ ti vuttattāti adhippāyo .

1986. Tassā āpattiyā .

Kriyasamuṭṭhānan ti kiriyāya samuṭṭhānaṃ .

Evaṃ satīti sādiyanamatteneva āpajjitabbabhāve sati .

Idan ti ‘‘ kiriyasamuṭṭhāna ’’ mitividhānaṃ .

Tabbahuleneva nayenātiM2.35 kiriyasamuṭṭhānabāhullena nayena khadiravanādivohāro viyāti daṭṭhabbaṃ .

1987. Tassā bhikkhuniyā asañcicca virajjhitvā āmasantiyā anāpatti ,‘‘ ayaṃ puriso ’’ ti vā ‘‘ itthī ’’ ti vā ajānitvā āmasantiyā anāpatti , purisassa āmasane sati phassaṃ asādiyantiyā vā anāpattīti yojanā .

1988. Khittacittāyāti yakkhummattāya .

Ummattikāya vāti pittakopena ummādappattāya .

Idañca ‘‘ asucī ’’ ti vā ‘‘ candanan ’’ ti vā visesataṃ ajānanameva pamāṇaṃ .

Ubbhajāṇumaṇḍalakathāvaṇṇanā .

1989-90.

‘‘ Pārājikattaṃ jānantī ’’ ti iminā avasesāpattiṃ jānitvā chādentiyā pārājikābhāvaṃ dīpeti .

Saliṅge tu ṭhitāyāti pabbajjāliṅgeyeva ṭhitāya .

Iti dhure nikkhittamattasminti yojanā .

Iti -saddo nidassane .

Itarāya pubbeyeva āpannattā tamapekkhitvā ‘‘ sā cā ’’ ti āha .

1991. Vuttāvisiṭṭhaṃ sabbaṃ vinicchayaṃ saṅgahetumāha ‘‘ sesan ’’ tiādi .

Tatthāti duṭṭhullapaṭicchādane .

Vajjapaṭicchādikathāvaṇṇanā .

1992-5.

Saṅghenāti samaggena saṅghena .

Ukkhittakoti āpattiyā adassanādīsu ukkhittako .

‘‘ Ukkhepane ṭhito ’’ ti iminā ukkhepanīyakammakatassa anosāritabhāvaṃ dīpeti .

YāV2.30 diṭṭhi etassāti yaṃdiṭṭhiko , so ukkhittako bhikkhu yāya diṭṭhiyā samannāgato hotīti adhippāyoM2.36 .

‘‘ Tassā diṭṭhiyā gahaṇenā ’’ ti iminā anuvattappakāro dassito .

Taṃ ukkhittakaṃ bhikkhunti yojanā .

Sā bhikkhunī aññāhi bhikkhunīhi visumpica saṅghamajjhepi ‘‘ eso kho ayye bhikkhu samaggena saṅghena ukkhitto ’’ tiādinā ( pāci .669) nayena tikkhattuṃ vuccamānāti yojanā .

Taṃ vatthuṃ acajantī gahetvā yadi tatheva tiṭṭhatīti yojanā .

Ettha ‘‘ yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbā ’’ ti seso .

Tassa kammassa osāneti tatiyāya kammavācāya yyakārappattavasena assa samanubhāsanakammassa pariyosāne .

Asākiyadhītarāti asākiyadhītā , paccatte karaṇavacanaṃ .

‘‘ Puna appaṭisandheyā ’’ ti iminā puna teneva ca attabhāvena bhikkhunibhāve paṭisandhātuṃ anarahatā vuttā .

1996. Tikadukkaṭaṃ niddiṭṭhan ti adhammakamme adhammakammasaññā , vematikā , dhammakammasaññāti etāsaṃ vasena tikadukkaṭaṃ vuttaṃ .

Samanubhāsane vuttā samuṭṭhānādayo sabbe idha vattabbāti yojanā .

Ukkhittānuvattikakathāvaṇṇanā .

1997.‘‘ Hatthaggahaṇaṃ vā sādiyeyyāti hattho nāma kapparaṃ upādāya yāva agganakhā .

Etassa asaddhammassa paṭisevanatthāya ubbhakkhakaṃ adhojāṇumaṇḍalaṃ gahaṇaṃ sādiyati , āpatti thullaccayassā ’’ ti ( pāci .676) vuttattā āha ‘‘ apārājikakhettassā ’’ tiādi .

‘‘ Tan ’’ ti vakkhamānattā ‘‘ yan ’’ ti labbhati .

Apārājikakkhettassa yassa kassaci aṅgassa yaṃ gahaṇaṃ , taṃ hatthaggahaṇanti pavuccatīti yojanā .

Hatthe gahaṇaṃ hatthaggahaṇaṃ .

1998. Yassa kassacīti vuttappakārena yassa kassaci cīvarassa yaṃ gahaṇanti yojanā .

1999. Asaddhamma-saddenaM2.37 methunassāpi vuccamānattā tato visesetumāha ‘‘ kāyasaṃsaggaV2.31 … pe … kāraṇā ’’ ti .

Bhikkhunī kāyasaṃsaggasaṅkhātassa asaddhammassa kāraṇā purisassa hatthapāsasmiṃ tiṭṭheyya vāti yojanā .

2000. Tatoti tassa asaddhammassa kāraṇā .

Tatthāti hatthapāse .

Purisenāti ettha ‘‘ katan ’’ ti seso ,‘‘ saṅketan ’’ ti iminā sambandho .

‘‘ Āgamanaṃ assā ’’ ti padacchedo .

Iccheyyāti vuttepi na gamanicchāmattena , atha kho bhikkhuniyā purisassa hatthapāsaṃ , purisena ca bhikkhuniyā hatthapāsaṃ okkantakāleyeva vatthupūraṇaṃ daṭṭhabbaṃ .

Yathāha ‘‘ saṅketaṃ vā gaccheyyāti etassa asaddhammassa paṭisevanatthāya purisena ‘ itthannāmaṃ āgacchā ’ ti vuttā gacchati , pade pade āpatti dukkaṭassa .

Purisassa hatthapāsaṃ okkantamatte āpatti thullaccayassā ’’ ti ( pāci .676) ca ‘‘ purisassa abbhāgamanaṃ sādiyati , āpatti dukkaṭassa .

Hatthapāsaṃ okkantamatte āpatti thullaccayassā ’’ ti ( pāci .676) ca .

Ettha ca itthannāmaṃ āgacchāti itthannāmaṃ ṭhānaṃ āgacchāti attho .

2001. Tadatthāyāti tasseva kāyasaṃsaggasaṅkhātaasaddhammassa sevanatthāya .

Paṭicchannaṭṭhānañcāti vatthādinā yena kenaci paṭicchannaokāsaṃ .

Purisassa hatthapāse ṭhitā tadatthāya kāyaṃ upasaṃhareyya vāti yojanā .

2002. Hatthaggahaṇādīnaṃ vuttappakārānaṃ aṭṭhannaṃ vatthūnaṃ pūraṇena ‘‘ aṭṭhavatthukā ’’ ti saṅkhātā ayaṃ bhikkhunī vinaṭṭhā hoti sīlavināsena , tatoyeva assamaṇī hoti abhikkhunī hotīti yojanā .

2003. AnulomenaM2.38 vāti hatthaggahaṇādipaṭipāṭiyā vā .

Paṭilomena vāti tabbipariyato paṭilomena vā .

Ekantarikāya vāti ekamekaṃ antaritvā puna tassāpi karaṇavasena ekantarikāya vā .

Anulomena vā paṭilomena vā tathekantarikāya vā aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūrentī cutāti yojanā .

2004. Etadeva atthaṃ byatirekamukhena samatthetumāha ‘‘ athādito ’’ tiādi .

SatakkhattumpītiV2.32 bahukkhattumpi .

Sata -saddo hettha bahu-saddapariyāyo .

Pārājikā neva siyāti yojanā , iminā taṃtaṃvatthumūlakaṃ dukkaṭathullaccayaṃ āpajjatīti vuttaṃ hoti .

2005. Yā pana āpattiyo āpannā , desetvā tāhi muccatīti yojanā .

Dhuranikkhepanaṃ katvāti ‘‘ na punevaṃ karissāmī ’’ ti dhuraṃ nikkhipitvā .

Desitā gaṇanūpikāti desitā desitagaṇanameva upeti , pārājikassa aṅgaṃ na hotīti attho .

Tasmā yā ekaṃ āpannā , dhuranikkhepaṃ katvā desetvā puna kilesavasena āpajjati , puna deseti , evaṃ aṭṭha vatthūni pūrentīpi pārājikā na hoti .

2006. Saussāhāya desitāti puna āpajjane anikkhittadhurāya bhikkhuniyā desitāpi āpatti desanāgaṇanaṃ na upeti .

Kiṃ hotīti āha ‘‘ desitāpi adesitā ’’ ti , tasmā pārājikāpattiyā aṅgameva hotīti adhippāyo .

2008. Ayaṃ atthoti ‘‘ asaddhammo nāma kāyasaṃsaggo ’’ ti ayaṃ attho .

Uddisitoti pakāsito .

2009. AyamatthoM2.39 kena vacanena uddisitoti āha ‘‘ viññū … pe … sādhakaṃ vacanaṃ idan ’’ ti .

Idaṃ vacanan ti ‘‘ viññū paṭibalo kāyasaṃsaggaṃ samāpajjitun ’’ ti ( pāci .676) idaṃ vacanaṃ .

Sādhakaṃ pamāṇaṃ .

Aṭṭhavatthukakathāvaṇṇanā .

2010. Avassutā , vajjapaṭicchādikā , ukkhittānuvattikā , aṭṭhavatthukāti imā catasso pārājikāpattiyo mahesinā asādhāraṇā bhikkhunīnameva paññattāti yojanā .

Iti vinayatthasārasandīpaniyā

Vinayavinicchayavaṇṇanāya

Pārājikakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .

Issues

Vinayavinicchayaṭīkā

Vinayavinicchayaṭīkā