1. Paṭhamasikkhāpada-atthayojanā
1. Paṭhamalasuṇādisikkhāpadavaṇṇanā
Tiṃsakānantaraṃ
M0.159 tiṃsakānaṃ anantare kāle chasaṭṭhisatasaṅgahā chauttarasaṭṭhiadhikasatehi sikkhāpadehi saṅgahitā ye dhammā saṅgītikārehi saṅgītā , dāni imasmiṃ kāle tesampi dhammānaṃ ayaṃ vaṇṇanā hotīti yojanā . 793. Tatthāti tesu chasaṭṭhisatasaṅgahesu sikkhāpadesu , paṭhamasikkhāpadeti sambandho .
‘‘ Dve tayo ’’ ti ettha vāsaddo luttaniddiṭṭhoti āha ‘‘ dve vā tayo vā ’’ ti .
Phoṭalaketi kande , miñje vā .
Etan ti ‘‘ gaṇḍike ’’ ti etaṃ nāmaṃ .
‘‘ Pamāṇan ’’ tiiminā matta saddo pamāṇatthova , na appattho , nāpi avadhāraṇatthoti dasseti .
Lasuṇan ti setavaṇṇamūlaṃ mahākandaṃ .
Mahākando hi byañjanasampākādīsu āmagandhānaṃ abhibhavanattā lasīyati kantīyatīti lasuṇan ti vuccati .
793-797.
Pācittiyesu
M3.123V3.114 lasuṇavaggassa paṭhame jātiṃ saratīti jātissaro .
Sabhāvenevāti sūpasampākādiṃ vināva .
Badarasāḷavaṃ nāma badaraphalāni sukkhāpetvā cuṇṇetvā kattabbā khādanīyavikati .
Sesamettha uttānameva .
Āmakalasuṇañceva ajjhoharaṇañcāti imāni panettha dve aṅgāni .Suvaṇṇahaṃsayonin ti suvaṇṇamayena pattena yuttaṃ haṃsayoniṃ .
Jātissaroti jātiṃ bhavaṃ sarati
V1.138 jānātīti jātissaro .
Athāti jātissarassa nipphannattā .
Nipphannattho hi athasaddo .
Pubbasinehenāti pubbe manussabhave bhāvitena sinehena .
Tāsan ti pajāpatiyā ca tissannaṃ dhītarānañca .
Taṃ panāti pattaṃ pana . 795. Magadhesūti magadharaṭṭhe ṭhitesu janapadesu .
Hīti saccaṃ , yasmā vā .
Idhāti ‘‘ lasuṇaṃ khādeyyā ’’ tipade .
Tampīti māgadhakampi .
Gaṇḍikalasuṇamevāti gaṇḍo phoṭo etassatthīti gaṇḍikaṃ .
Gaṇḍasaddo hi phoṭapariyāyo , bahutthe ikapaccayo .
Bahugaṇḍikalasuṇanti hi vuttaṃ hoti .
Gaṇḍasaddo hi phoṭe ca kapole cāti dvīsu atthesu vattati , idha pana phoṭe vattatīti daṭṭhabbaṃ .
Potthakesu pana oṭṭhajena catutthakkharena pāṭho atthi , so vīmaṃsitvā gahetabbo .
Bahūsu hi pubbapotthakesu
M0.160 kaṇṭhajo tatiyakkharo ca oṭṭhajo catutthakkharo cāti dve akkharā aññamaññaṃ parivattitvā tiṭṭhanti .
Na ekadvitimiñjakan ti ekamiñjo palaṇḍuko na hoti , dvimiñjo bhañjanako na hoti , timiñjo haritako na hotīti attho .
Kurundiyaṃ pana vuttanti sambandho .
793-797.
PācittiyesuM3.123V3.114 lasuṇavaggassa paṭhame jātiṃ saratīti jātissaro .
Sabhāvenevāti sūpasampākādiṃ vināva .Badarasāḷavaṃ nāma badaraphalāni sukkhāpetvā cuṇṇetvā kattabbā khādanīyavikati .
Sesamettha uttānameva .
Āmakalasuṇañceva ajjhoharaṇañcāti imāni panettha dve aṅgāni .
Saṅkhāditvāti dantehi cuṇṇavicuṇṇaṃ katvā .
797. Palaṇḍukoti sukandako eko lasuṇaviseso .
793-797.
Pācittiyesu
M3.123V3.114 lasuṇavaggassa paṭhame jātiṃ saratīti jātissaro .
797. PācittiyesuM2.76V2.74 lasuṇavaggassa paṭhame badarasāḷavaṃ nāma badaraphalāni sukkhāpetvā tehi kattabbabyañjanavikati .
Āmakamāgadhalasuṇañceva , ajjhoharaṇañcāti dve aṅgāni .Bhañjanakā dīni lokasaṅketopadesato daṭṭhabbāni .
Hīti saccaṃ .
Tassāti cāpalasuṇassa .
Sabhāvenevāti sūpasampākādiṃ vinā attano sabhāvato eva .
Sabhāvenevāti sūpasampākādiṃ vināva .
Tan ti māgadhakaṃ , pakkhipitunti sambandho .
Hīti saccaṃ .
Yattha katthacīti yesu kesucīti .
Badarasāḷavaṃ nāma badaraphalāni sukkhāpetvā cuṇṇetvā kattabbā khādanīyavikati .
Sesamettha uttānameva .
Paṭhamaṃ .
Āmakalasuṇañceva ajjhoharaṇañcāti imāni panettha dve aṅgāni .