1. Paṭhamasikkhāpada-atthayojanā
2. Andhakāravaggavaṇṇanā
1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
839. Andhakāravaggassa paṭhame appadīpeti upalakkhaṇavasena vuttattā aññepi ālokā gahetabbāti dassento āha ‘‘ padīpacandasūriyaaggīsū ’’ tiādi .
Assāti ‘‘ appadīpe ’’ tipadassa .
839.‘‘ Divāpi andhakāraṃ atthi , tappaṭisedhanatthaṃ ‘ rattandhakāre ’ ti vuttan ’’ ti vadanti porāṇā .
Santiṭṭheyyāti ettha ṭhānāpadesena catubbidhopi iriyāpatho saṅgahito , tasmā purisassa hatthapāse tena saddhiṃ caṅkamanādiṃ karontiyā pācittiyameva .
‘‘ Sallapeyya vā ’’ ti kevalaṃ nidānavasena vuttaṃ visesābhāvato .
‘‘ Sallapeyyavāti purisassa hatthapāse ṭhitā sallapati , āpatti pācittiyassā ’’ ti hi vuttaṃ , taṃ na yuttanti eke .
Kasmā ?
Yasmā tassa purisassa hatthapāse ṭhiteneva ekaṃ pācittiyaṃ .
Sallapanenapi aparampi ekaṃ āpajjatīti nāpajjati , kathaṃ paññāyatīti ?
Aṅgavasena .
Imassa hi rattandhakāratā , purisassa hatthapāse ṭhānaṃ vā sallapanaṃ vā , sahāyābhāvo , rahopekkhatāti imāni cattāri aṅgāni vuttāni .
Tattha yadi ṭhānapaccayā ekā āpatti visuṃ siyā , tassā
M0.373 cattāri aṅgāni siyuṃ .
Yadi sallapanapaccayā ekā , tassāpi pañca aṅgāni siyuṃ .
Tasmā mātikāṭṭhakathāyaṃ ‘‘ cattāri vā pañca vā aṅgānī ’’ ti vattabbaṃ siyā , na ca vuttaṃ , tasmā sallapanapaccayā visuṃ natthīti .
Atthiyeva , mātikāṭṭhakathāvacanañca tadatthamevāti eke .
Kathaṃ ?
Sahuppattito dvinnaṃ āpattīnaṃ .
KiṃV0.341 vuttaṃ hoti ?
Sallapane sati ṭhānapaccayā āpajjitabbaṃ caturaṅgikaṃ , sallapanapaccayā āpajjitabbaṃ caturaṅgikanti dve pācittiyāni sahuppannāni ekato āpajjantīti .
Idaṃ ayuttaṃ pāḷivirodhato .
Pāḷiya ñhi ‘‘ sallapeyya vāti purisassa hatthapāse ṭhitā sallapati , āpatti pācittiyassā ’’ ti vuttaṃ .
Yadi dve siyuṃ ,‘‘ āpatti dvinnaṃ pācittiyānan ’’ ti na vattabbatā siyāti .
Ayaṃ nayo dutiyādīsupi yathāyogaṃ veditabbo .
Ettha dutiyenāpi saddhiṃ yadi bhikkhuniyā rahopekkhatā atthi , so ce puriso , na dutiyo , purisagaṇanāya āpattiyo .
Atha dutiyā bhikkhunī hoti , tassā ca tena purisena saddhiṃ rahopekkhatā atthi , sā ca bhikkhunī na dutiyā hoti .
Ubhinnampi āpajjatīti eke , vicāretvā pana gahetabbaṃ .
Porāṇagaṇṭhipade pana vuttaṃ ‘‘ hatthapāse ṭhānena dukkaṭan ’’ ti , taṃ pāḷiyā virujjhati .
‘‘ Purisassa hatthapāse tiṭṭhati , āpatti pācittiyassā ’’ ti hi pāḷi , kiṃbahunā .
Catutthasikkhāpade mātikāṭṭhakathāyaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . dutiyikauyyojanasikkhāpadavaṇṇanā )‘‘ santiṭṭhanādīsu tīṇi pācittiyānī ’’ tiādivacanato vatthugaṇanāya āpatti veditabbā .
‘‘ Aṅgāni cettha cattāri pañca vā ’’ ti vattabbanti sanniṭṭhānaṃ .
Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
2-3-4.
Dutiyatatiyacatutthasikkhāpadavaṇṇanā 841. Narahoassādāpekkhā hutvā ca rassādato aññavihitāva hutvā cāti yojanā .
Iminā ‘‘ santiṭṭhati vā sallapati vā ’’ ti pade kiriyāvisesanabhāvaṃ dasseti .
Dānena vā nimittabhūtena , pūjāya vā nimittabhūtāya mantetīti yojanāti .
841. Andhakāravaggassa paṭhame dāne vā pūjāya vāti dānanimittaṃ vā pūjānimittaṃ vā .
V3.116 Mantetīti katheti .
841. Dutiyavaggassa paṭhame dāne vāti dānanimittaṃ .
Rattandhakāre purisassa hatthapāse ṭhānādi , rahopekkhā , sahāyābhāvoti tīṇi aṅgāni .Paṭhamaṃ .
Rattandhakāratā , purisassa hatthapāse ṭhānaṃ vā sallapanaṃ vā , sahāyābhāvo , rahopekkhatāti imāni panettha cattāri aṅgāni .
2. Dutiyasikkhāpadaṃ
842. Dutiye
V1.143M0.165 idameva padaṃ nānanti sambandhoti .
842-846.
Dutiyatatiyacatutthāni uttānatthāneva .
842-850.
Dutiyādīni uttānāni .Dutiyaṃ .
3. Tatiyasikkhāpadaṃ
846. Tatiye ‘‘ idamevā ’’ ti padaṃ anuvattetabbaṃ .
Tādisamevāti paṭhamasadisamevāti atthoti .
842-846.
Dutiyatatiyacatutthāni uttānatthāneva .
842-850.
Dutiyādīni uttānāni .
Tatiyaṃ .
4. Catutthasikkhāpadaṃ
854. Pañcame tesan ti gharasāmikānaṃ .
Gharampīti na kevalaṃ āsanameva , gharampi sodhemāti attho .
Tatoti parivitakkanato , paranti sambandho .
854. Pañcame pallaṅkassa anokāseti ūrubaddhāsanassa appahonake .
Purebhattaṃ antaraghare pallaṅkappahonakāsane nisajjā , ananuññātakāraṇā anāpucchā vuttaparicchedātikkamoti dve aṅgāni .
856-857.
Pañcame
M3.125 anovassakaṃ atikkāmentiyāti channassa anto nisīditvā pakkamantiṃ sandhāya vuttaṃ .
‘‘ Upacāro dvādasahattho ’’ ti vadanti .
Pallaṅkassa anokāseti ūrubaddhāsanassa anokāse appahonte .
Purebhattatā , antaraghare nisajjā , āsanassa pallaṅkokāsatā , aññatra anuññātakāraṇā anāpucchanaṃ , vuttaparicchedātikkamoti imāni panettha pañca aṅgāni .
856.‘‘ Kulaṃ nāma cattāri kulānī ’’ ti vuttattā titthiyārāme kappati tassa kulavohārābhāvatoti eke .
Titthiyānaṃ khattiyādipariyāpannattā na kappatīti eke .
Tassa kappiyabhūmittā na yuttanti ce ?
Na , yathāvuttakhattiyādīnaṃ sambhavato .
Tathāpi gocarakulaṃ idhādhippetaṃ .
‘‘ Upacāro dvādasahattho ’’ ti likhitaṃ .
Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā 858. Corā vā uṭṭhitā hontīti yojanāti .
Pañcamaṃ .
6. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ
860. Chaṭṭhe abhinisīdeyyāti ettha abhisaddo upasaggamattovāti dassento āha ‘‘ nisīdeyyā ’’ ti .
Eseva nayo abhinipajjeyyāti etthāpi .
Dve āpattiyoti sambandhoti .
Chaṭṭhaṃ .
859-864.
Chaṭṭhasattamādīni uttānatthāneva .
Andhakāravaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Naggavaggavaṇṇanā
860.‘‘ Nisīdantiyā ekā , nipajjantiyā ekā ’’ ti avatvā ‘‘ nisīditvā gacchantiyā ’’ tiādi na vattabbaṃ .
Na hi gamanapaccayā esā āpattīti ?
Na , pariyosānādhippāyavasena vuttattā .
‘‘ Nisīditvā nipajjantiyā dve ’’ ti vacanenapi gamanaṃ idha nādhippetanti dassitaṃ hoti , tathā ‘‘ nipajjitvā nisīdantiyā dve ’’ tipi vattabbaṃ .
Yadi evaṃ ‘‘ tasmiṃ abhinipajjati , āpatti dvinnaṃ pācittiyānan ’’ ti kasmā na vuttanti ce ?
Anisīditvāpi nipajjanasambhavato .
Nipajjanatthāya
M0.375 nisīditvā nipajjantiyā nipajjanakapayogattā ekā āpattīti keci .
Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā
860-879.
ChaṭṭhādīniV2.76 uttānāni .
Niṭṭhito andhakāravaggo dutiyo .
3. Naggavaggo
1. Paṭhamādisikkhāpadavaṇṇanā7. Sattamasikkhāpadaṃ
859-864.
Chaṭṭhasattamādīni uttānatthāneva .
860-879.
Chaṭṭhādīni
V2.76 uttānāni .Niṭṭhito andhakāravaggo dutiyo .
Andhakāravaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Naggavaggo
3. Naggavaggavaṇṇanā
1. Paṭhamādisikkhāpadavaṇṇanā
864. Sattame
V1.144 sabban ti sakalaṃ vattabbavacananti .
Sattamaṃ .
859-864.
Chaṭṭhasattamādīni uttānatthāneva .
860-879.
ChaṭṭhādīniV2.76 uttānāni .Andhakāravaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhito andhakāravaggo dutiyo .
8. Aṭṭhamasikkhāpadaṃ
3. Naggavaggavaṇṇanā
3. Naggavaggo
1. Paṭhamādisikkhāpadavaṇṇanā
869. Aṭṭhame anuttānavacanaṃ natthīti .
Aṭṭhamaṃ .
869. Aṭṭhame bhikkhussa dukkaṭaṃ sambhavati .
860-879.
Chaṭṭhādīni
V2.76 uttānāni .Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhito andhakāravaggo dutiyo .
9. Navamasikkhāpadaṃ
9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā
3. Naggavaggo
1. Paṭhamādisikkhāpadavaṇṇanā
875. Navame
M0.166 abhisapeyyāti ettha sapadhātussa akkosanatthaṃ antokatvā karadhātuyā atthaṃ dassento āha ‘‘ sapathaṃ kareyyā ’’ ti .
860-879.
ChaṭṭhādīniV2.76 uttānāni .
Niṭṭhito andhakāravaggo dutiyo .
3. Naggavaggo
1. PaṭhamādisikkhāpadavaṇṇanāNiraye nibbattāmhīti ahaṃ niraye nibbattā amhīti yojanā .
Niraye nibbattatūti esā bhikkhunī niraye nibbattatūti yojanā .
Īdisā hotūti mama sadisā hotūti attho .
Kāṇāti ekakkhikāṇā , dvakkhikāṇā vā .
Kuṇīti hatthapādādivaṅkā .
860-879.
Chaṭṭhādīni
V2.76 uttānāni . 878. Edisāti virūpādijātikā .
Viramassūti viramāhi .
Addhāti dhuvanti .
Navamaṃ .
Niṭṭhito andhakāravaggo dutiyo .
10. Dasamasikkhāpadaṃ
3. Naggavaggo
1. Paṭhamādisikkhāpadavaṇṇanā
879. Dasame anuttānaṭṭhānaṃ natthīti .
860-879.
Chaṭṭhādīni
V2.76 uttānāni .Dasamaṃ .
Andhakāravaggo dutiyo .
Niṭṭhito andhakāravaggo dutiyo .