Takkaraṇappakāro
Kena pakārena katoti ettha anantarapañhe vuttappakāreneva kato .
Tathā hi ācariyo saṃyuttanikāyato
‘‘ Sīle patiṭṭhāya naro sapañño , cittaṃ paññañca bhāvayaṃ ;
Ātāpī nipako bhikkhu , so imaṃ vijaṭaye jaṭan ’’ ti [ saṃ . ni .1.23]–
Imaṃ gāthaṃ paṭhamaṃ dassetvā tattha padhānavasena vuttā sīlasamādhipaññāyo visuṃ visuṃ vitthārato vibhajitvā akāsi .
Evaṃ kurumāno ca pañcahipi nikāyehi sīlasamādhipaññāpaṭisaṃyuttāni suttapadāni uddharitvā tesaṃ atthañca sīhaḷaṭṭhakathāhi bhāsāparivattanavasena dassetvā tāsu vuttāni sīhaḷikavatthūni ca vinicchaye ca pakāsesi .
Visesato pana tasmiṃ
M0.40 kāle pākaṭā sakasamayaviruddhā samayantarā ca bahūsu ṭhānesu dassetvā sahetukaṃ paṭikkhittā .Kathaṃ ?
Tattha hi cariyāvaṇṇanāyaṃ ‘‘ tatra purimā tāva tisso cariyā pubbāciṇṇanidānā dhātudosanidānā cāti ekacce vadanti .
Pubbe kira iṭṭhappayogasubhakammabahulo rāgacarito hoti , saggā vā cavitvā idhūpapanno .
Pubbe chedanavadhabandhanaverakammabahulo dosacarito hoti , nirayanāgayonīhi vā cavitvā idhūpapanno .
Pubbe majjapānabahulo sutaparipucchāvihīno ca mohacarito hoti , tiracchānayoniyā vā cavitvā idhūpapannoti evaṃ pubbāciṇṇanidānāti vadanti .
Dvinnaṃ pana dhātūnaṃ ussannattā puggalo mohacarito hoti pathavīdhātuyā ca āpodhātuyā ca .
Itarāsaṃ dvinnaṃ ussannattā dosacarito .
Sabbāsaṃ samattā pana rāgacaritoti .
Dosesu ca semhādhiko rāgacarito hoti .
Vātādhiko mohacarito .
Semhādhiko vā mohacarito .
Vātādhiko rāgacaritoti evaṃ dhātudosanidānāti vadantī ’’ ti ekaccevādaṃ dassetvā so ‘‘ tattha yasmā pubbe iṭṭhappayogasubhakammabahulāpi saggā cavitvā idhūpapannāpi ca na sabbe rāgacaritāneva honti , na itare vā dosamohacaritā .
Evaṃ dhātūnañca yathāvutteneva nayena ussadaniyamo nāma natthi .
Dosaniyame ca rāgamohadvayameva vuttaṃ , tampi ca pubbāparaviruddhameva .
Tasmā sabbametaṃ aparicchinnavacanan ’’ ti [ visuddhi .1.44] paṭikkhitto .
Taṃ paramatthamañjūsāya nāma visuddhimaggamahāṭīkāyaṃ ‘‘ ekacceti upatissattheraṃ sandhāyāha , tena hi vimuttimagge tathā vuttan ’’ tiādinā vaṇṇitaṃ [ visuddhi . ṭī .1.44].