Adhammavāduppatti
Ayaṃ pana ādito paṭṭhāya sāsanamalabhūtānaṃ adhammavādānaṃ uppatti .
Asokarañño hi kāle uppabbājetvā nikkaḍḍhitā aññatitthiyā buddhasāsane aladdhapatiṭṭhā kodhābhibhūtā pāṭaliputtato nikkhamitvā rājagaha samīpe nālandāyaṃ sannipatitvā evaṃ sammantayiṃsu ‘‘ mahājanassa buddhasāsane anavagāhatthāya sakyānaṃ dhammavinayo nāsetabbo , tañca kho tesaṃ samayaṃ ajānantehi na sakkā kātuṃ , tasmā yena kenaci upāyena punapi tattha pabbajitabbamevā ’’ ti .
Te evaṃ sammantayitvā puna āgantvā visuddhattheravādīnamantaraṃ pavisituṃ asakkontā tadaññesaṃ sattarasannaṃ mahāsaṅghikādinikāyānaṃ santikaṃ upasaṅkamitvā attano aññatitthiyabhāvaṃ ajānāpetvā pabbajitvā piṭakattayamuggaṇhitvā tañca viparivattetvā tato kosambiṃ gantvā dhammavinayanāsanāya upāyaṃ mantayitvā 253- buddhavasse chasu ṭhānesu vasantā (1) hemavatiko (2) rājagiriko (3) siddhatthiko (4) pubbaseliyo (5) aparaseliyo (6) vājiriyo (7) vetullo (8) andhako (9) aññamahāsaṅghikoti nava abhinave nikāye uppādesuṃ [ nikāyasaṅgahe 9- piṭṭhe ].
Tesaṃ nāmāni ca laddhiyo ca kathāvatthuaṭṭhakathāyaṃ āgatāyeva .
Tesu hemavatikā saddhammapatirūpakaṃ buddhabhāsitabhāvena dassetvā
(1) Vaṇṇapiṭakaṃ nāma ganthaṃ akaṃsu .
Rājagirikā (2) aṅgulimālapiṭakaṃ ,
Siddhatthikā (3) gūḷhavessantaraṃ ,
Pubbaseliyā (4) raṭṭhapālagajjitaṃ ,
Aparaseliyā (5) āḷavakagajjitaṃ ,
Vajirapabbatavāsino
M0.24 vājiriyā (6) gūḷhavinayaṃ nāma ganthaṃ akaṃsu .Teyeva sabbe māyājālatanta-samājatantādike aneke tantaganthe ca , marīcikappa-herambhakappādike aneke kappaganthe ca akaṃsu .
Vetullavādino pana (7) vetullapiṭaka makaṃsu .
Andhakā ca (8) ratanakūṭā dike ganthe ,
Aññamahāsaṅghikā ca (9) akkharasāriyā disuttante akaṃsu [ nikāyasaṅgahe 9- piṭṭhe ].
Tesu pana saddhammapatirūpakesu vetullavādo , vājiriyavādo , ratanakūṭasatthanti imāniyeva tīṇi laṅkādīpamupāgatāni , aññāni pana vaṇṇapiṭakādīni jambudīpeyeva nivattantīti nikāyasaṅgahe vuttaṃ .
Vaṇṇapiṭakādīnampi pana laṅkādīpamupāgatacchāyā dissateva .
Tathā hi samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāyaṃ (3,9- piṭṭhe )
‘‘ Vaṇṇapiṭaka aṅgulimālapiṭakaraṭṭhapālagajjitaāḷavakagajjitagūḷhamaggagūḷhavessantara gūḷhavinaya vedallapiṭakāni [ ettha ‘‘ vepulla , vedallaṃ , vetullanti atthako ekaṃ , bodhisattapiṭakasseva nāman ’’ ti veditabbaṃ . tathā hi vuttaṃ asaṅgena nāma ācariyena abhidhammasamuccaye nāma mahāyānikagante (79- piṭṭhe )‘‘ vepullaṃ katamaṃ ? bodhisattapiṭakasampayuttaṃ bhāsitaṃ . yaduccate vepullaṃ , taṃ vedallamapyuccate , vetullamapyuccate . kimatthaṃ vepullamuccate ? sabbasattānaṃ hitasukhādhiṭṭhānato , udāragambhīradhammadesanāto ca . kimatthamuccate vedallaṃ ? sabbāvaraṇavidalanato . kimatthamuccate vetullaṃ ? upamānadhammānaṃ tulanābhāvato ’’ ti ] pana abuddhavacanāniyevāti vuttan ’’ ti ca .
Sāratthappakāsiniyā saṃyuttaṭṭhakathāyampi (2,186- piṭṭhe )
‘‘ Gūḷhavinayaṃ gūḷhavessantaraṃ gūḷhamahosadhaṃ vaṇṇapiṭakaṃ aṅgulimālapiṭakaṃ raṭṭhapālagajjitaṃ āḷavakagajjitaṃ vedallapiṭakanti abuddhavacanaṃ saddhammapatirūpakaṃ nāmā ’’ ti ca–
Tesaṃ paṭikkhepo dissati .
Na hi tāni asutvā , tesañca atthaṃ ajānitvā sīhaḷaṭṭhakathācariyehi tāni paṭikkhipituṃ sakkā , nāpi taṃ paṭikkhepavacanaṃ jambudīpikaṭṭhakathācariyānaṃ vacanaṃ bhavituṃ , mahāmahindattherassa sīhaḷadīpaṃ
M0.25 gamanasamaye tesaṃyeva abhāvato .Tasmā tāni ca tadaññāni ca mahāyānikapiṭakāni taṃkālikāni yebhuyyena sīhaḷadīpamupāgatānīti gahetabbāni .
Tesu ca vajjiputtakagaṇa pariyāpannassa dhammarucinikāyassa piṭakānaṃ tadupāgamanaṃ pubbeva vuttaṃ .
Tadaññesaṃ pana tadupāgamanaṃ evaṃ veditabbaṃ .