Abhayagirinikāyuppatti
Vaṭṭagāmaṇirājā hi (425- buddhavasse ) rajjaṃ patvā pañcamāsamattakāle brāhmaṇatissadāmarikena sattahi ca damiḷayodhehi upadduto saṅgāme ca parājito palāyitvā sādhikāni cuddasavassāni nilīyitvā aññataravesena vasati [ mahāvaṃse 33- paricchede 37- gāthāto paṭṭhāya ].
Tadā laṅkādīpe manussā corabhayena dubbhikkhabhayena ca upaddutā bhikkhūnaṃ catūhi paccayehi upaṭṭhātuṃ na sakkonti , tena bhikkhū yebhuyyena tato jambudīpaṃ gantvā dhammavinayaṃ dhārentā viharanti .
Laṅkādīpeyeva ohīnāpi therā yathāladdhehi kandamūlapaṇṇehi yāpentā kāye vahante nisīditvā pariyattidhammaṃ sajjhāyaṃ karonti , avahante
M0.21 vālukaṃ ussāpetvā taṃ parivāretvā sīsāni ekaṭṭhāne katvā pariyattiṃ sammasanti .Evaṃ dvādasa saṃvaccharāni sāṭṭhakathaṃ tepiṭakaṃ ahāpetvā dhārayiṃsu .
Yadā pana vaṭṭagāmaṇirājā damiḷarājānaṃ hantvā (455-466 buddhavassabbhantare ) punapi rajjaṃ kāresi [ mahāvaṃse 33,78- gāthā ].
Tadā te therā jambudīpato paccāgatattherehi saddhiṃ tepiṭakaṃ sodhentā ekakkharampi asamentaṃ nāma na passiṃsu [ a . ni . aṭṭha .1.1.130; vibha . aṭṭha .810].
Yopi ca mahāniddeso tasmiṃ kāle ekasseva dussīlabhikkhuno paguṇo ahosi , sopi mahātipiṭaka ttherena mahārakkhi tattheraṃ tassa santikā uggaṇhāpetvā rakkhito ahosi [ pārā . aṭṭha .2.585].
Evaṃ dubbhikkharaṭṭhakkhobhupaddavehi pīḷitattā duddharasamayepi dhammavinayaṃ sakkaccaṃ dhārayiṃsu .
Rājā abhayagiriṃ nāma vihāraṃ kāretvā attano katūpakārapubbassa mahātissa ttherassa adāsi .
So pana thero kulasaṃsaggabahulattā mahāvihāravāsīhi bhikkhūhi pabbājanīyakammaṃ katvā nīhaṭo .
Tadāssa sisso bahalamassutissa nāmako thero taṃ kammaṃ paṭibāhi , tenassa saṅgho ukkhepanīyakammaṃ akāsi .
So mahāvihāravāsīnaṃ kujjhitvā abhayagirivihārameva gantvā tena mahātissattherena ekato hutvā visuṃ gaṇaṃ vahanto vasi .
Te ca dve therā na mahāvihāraṃ punāgamiṃsu [ mahāvaṃse 33,79- gāthādīsu . nikāyasaṅgahe ].
Tato paṭṭhāya sīhaḷadīpe mahāvihāravāsī , abhayagirivāsīti dve nikāyājātā .
Idaṃ tāva sīhaḷadīpe sāsanaparihāniyā paṭhamaṃ kāraṇaṃ .