问题
Visuddhimagga nidānakathā

Ācariyabuddhaghosattherassa aṭṭhuppatti

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Ācariyabuddhaghosattherassa aṭṭhuppatti

Ācariyabuddhaghoso dasame buddhavassasatake (901-1000- bu-va ) dakkhiṇaindiyaraṭṭhe moraṇḍagāme brāhmaṇakule jāto , so tīsu vedesu ceva sabbavijjāsippaganthesu ca pāraṅgato hutvā buddhasāsanadhammaṃ sutvā tampi uggaṇhitukāmo tasmiṃyeva dakkhiṇaindiyaraṭṭhe ekasmiṃ theravādikavihāre mahāvihāravāsīnaṃ revatattherappamukhānaṃ bhikkhūnaṃ santike pabbajjañceva upasampadañca gaṇhitvā piṭakattayapāḷimuggaṇhi .
So evaṃ piṭakattayapāḷimuggaṇhantoyeva aññāsi ‘‘ ayamekāyanamaggo dassanavisuddhiyā nibbānasacchikiriyāyā ’’ ti .
Ācariyupajjhāyā ca tassa visiṭṭhañāṇappabhāvasampannabhāvaṃ ñatvā ‘‘ imassa buddhasāsane kittighoso buddhassa viya pavattissatī ’’ ti sampassamānā ‘‘ buddhaghoso ’’ ti nāmamakaṃsu .
Tena vuttaṃ ‘‘ buddhaghosoti garūhi gahitanāmadheyyenā ’’ ti .
So evaṃ piṭakattayapāḷimuggaṇhitvā madarasa nagarasamīpaṭṭhānabhūte mayūradūtapaṭṭanamhi ca kañcipurā dīsu ca vasanto andhakaṭṭhakathāya paricayaṃ katvā tāya asantuṭṭhacitto sīhaḷaṭṭhakathāsupi paricayaṃ kātukāmo tā ca pāḷibhāsamāropetvā abhinavīkātumāsīsanto sīhaḷadīpamagamāsi .
Tasmiñca kāle sīhaḷadīpe mahānāmo nāma rājā rajjaṃ kāreti , so ca rājā abhayagirivāsīsu pasanno teyeva visesato paggaṇhāti .
Ekacce pana ādhunikā vicakkhaṇā evaṃ vadanti ‘‘ ācariyabuddhaghosassa sīhaḷadīpāgamanena sirimeghavaṇṇarāja kālato (846- bu-va ) puretaraṃyeva bhavitabban ’’ ti .
Idañca nesaṃ kāraṇaṃ , tassa rañño navavassakāle (855- bu-va ) buddhassa dāṭhādhātukaliṅgaraṭṭha to sīhaḷadīpamānītā , tato paṭṭhāya sīhaḷarājāno anusaṃvaccharaṃ mahantaṃ dhātupūjāussavaṃ karonti .
Yadi ca ācariyabuddhaghoso tato pacchā sīhaḷadīpamāgaccheyya , tampi pāsādikaṃ mahussavaṃ disvā attano ganthesu pakāseyya yathā phāhiyaṃ nāma cinabhikkhu mahānāmarājakāle ( 953-975-bu-va ) taṃ disvā attano addhānakkamakathāyaṃ pakāsesi , na pana ācariyassa ganthesuM0.35 taṃpakāsanā dissati , tenetaṃ ñāyati ‘‘ ācariyabuddhaghoso dāṭhādhātusampattakālato ( 855-bu-va ) puretaraṃyeva sīhaḷadīpamāgantvā aṭṭhakathāyo akāsī ’’ ti .
Taṃ pana na daḷhakāraṇaṃ hoti , tipiṭakapāḷiyā hi atthasaṃvaṇṇanāya yaṃ vā taṃ vā attano paccakkhadiṭṭhaṃ pakāsetabbaṃ na hoti , na ca atthasaṃvaṇṇanā addhānakkamakathāsadisā .
Kiñca bhiyyo , samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāyaṃ dīpavaṃsatopi kiñci ānetvā pakāsitaṃ , dīpavaṃse ca yāva mahāsenarājakālā ( 819-845-bu-va ) pavatti pakāsitāti sirimeghavaṇṇarājakālato ( 845-873-bu-va ) pubbe dīpavaṃsoyeva likhito na bhaveyya .
Yadi ca aṭṭhakathāyo tato pubbeyeva katā bhaveyyuṃ , kathaṃ tattha dīpavaṃso sakkā pakāsetunti .
Ācariyabuddhaghoso pana sīhaḷadīpaṃ pattakāle ( 965-bu-va ) mahāvihārameva gantvā tattha sīhaḷamahātherānaṃ santike sīhaḷaṭṭhakathāyo suṇi .
Vuttañhi samantapāsādikāyaṃ –
‘‘ Mahāaṭṭhakathañceva , mahāpaccarimeva ca ;
Kurundiñcāti tissopi , sīhaḷaṭṭhakathā imā .
Buddhamittoti nāmena , vissutassa yasassino ;
Vinayaññussa dhīrassa , sutvā therassa santike ’’ ti [ pari . aṭṭha . nigamanakathā ].
Iminā pana aṭṭhakathāvacanena mahāaṭṭhakathādīnaṃ tissannaṃyeva aṭṭhakathānaṃ sutabhāvo dassito .
Samantapāsādikāyaṃ pana saṅkhepaandhakaṭṭhakathānampi vinicchayo dassitoyeva , kasmā pana tā ācariyena sīhaḷattherānaṃ santike na sutāti ?
Tāsu hi andhakaṭṭhakathā tāva andhakaraṭṭhikabhāvato , kataparicayabhāvato ca na sutāti pākaṭoyevāyamattho .
Saṅkhepaṭṭhakathā pana mahāpaccariṭṭhakathāya saṃkhittamattabhāvato na sutāti veditabbā .
Tathā hi vajirabuddhiṭīkāyaṃ ganthārambhasaṃvaṇṇanāyaṃ [ vijira . ṭī . ganthārambhakathāvaṇṇanā ] cūḷapaccariṭṭhakathāandhakaṭṭhakathānampi ādi -saddena saṅgahitabhāvo vutto , sāratthadīpanī-vimativinodanī ṭīkāsu [ sārattha . ṭī .1.92 pācittiyakaṇḍa ; vi . vi . ṭī .1. ganthārambhakathāvaṇṇanā ] pana andhakasaṅkhepaṭṭhakathānaṃ saṅgahitabhāvo vutto , samantapāsādikāyañca cūḷapaccarīti nāmaṃ kuhiñcipi na dissati , mahāṭṭhakathā mahāpaccarī kurundī andhakasaṅkhepaṭṭhakathātiM0.36 imāniyeva nāmāni dissanti , bahūsu ca ṭhānesu ‘‘ saṅkhepaṭṭhakathāyaṃ pana mahāpaccariyañca vuttan ’’ tiādinā [ pārā . aṭṭha .1.94] dvinnampi samānavinicchayo dassito .
Tasmā vajirabuddhiyaṃ cūḷapaccarīti vuttaṭṭhakathā mahāpaccarito uddharitvā saṅkhepena kataṭṭhakathā bhaveyya , sā ca saṅkhepena katattā saṅkhepaṭṭhakathā nāma jātā bhaveyya .
Evañca sati mahāpaccariyā sutāya sāpi sutāyeva hotīti na sā ācariyena sutāti veditabbā .
Evaṃ sīhaḷaṭṭhakathāyo suṇantasseva ācariyabuddhaghosassa tikkhagambhīrajavanañāṇappabhāvavisesasampannabhāvañca paramavisuddhasaddhābuddhivīriyapaṭimaṇḍitasīlācārajjavamaddavādiguṇasamudaya- samuditabhāvañca sakasamayasamayantaragahanajjhogāhaṇasamatthapaññāveyyatti- yasamannāgatabhāvañca anekasatthantarocitasaṃvaṇṇanānayasukovidabhāvañca ñatvā taṃsavanakiccapariniṭṭhitakāle saṅghapālā dayo therā taṃ visuddhimaggādiganthānaṃ karaṇatthāya visuṃ visuṃ āyāciṃsu .
Ettha ca ācariyassa yathāvuttaguṇehi sampannabhāvo attano vacaneneva pākaṭo .
Vuttañhi attano ganthanigamanesu –
‘‘ Paramavisuddhasaddhābuddhivīriyapaṭimaṇḍitena sīlācārajjavamaddavādiguṇasamudayasamuditena sakasamayasamayantaragahanajjhogāhaṇasamatthena paññāveyyattiyasamannāgatenā ’’ tiādi .
Tattha sakasamayasamayantaragahanajjhogāhaṇasamatthenāti padena ācariyabuddhaghosatthero mahāvihāravāsīnaṃ visuddhattheravādīnaṃ desanānayasaṅkhāte sakasamaye ca mahāsaṅghikādimahāyānikapariyosānānaṃ nikāyantarabhūtānaṃ paresaṃ piṭakaganthantaravādanayasaṅkhāte parasamaye ca tathā taṃkālikaaññatitthiyasamaṇabrāhmaṇānaṃ vedattayādisaṅkhāte parasamaye ca kovido , tesaṃ sakasamayaparasamayānaṃ durogāhadubbodhatthasaṅkhāte gahanaṭṭhānepi ca ogāhituṃ samatthoti dīpeti .
Paññāveyyattiyasamannāgatoti padena ācariyabuddhaghosatthero porāṇaṭṭhakathāyo saṅkhipituñca paṭisaṅkharituñca samatthoti dīpetīti veditabbo .