Issues
Select Version
Itivuttakapāḷi
Itivuttakapāḷi

Itivuttakapāḷi

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Itivuttakapāḷi

1. Ekakanipāto

1. Paṭhamavaggo

1. Lobhasuttaṃ

1. VuttañhetaṃM0.195V0.1P0.1T0.229 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Ekadhammaṃ , bhikkhave , pajahatha ;
ahaṃ vo pāṭibhogo anāgāmitāya .
Katamaṃ ekadhammaṃ ?
Lobhaṃ , bhikkhave , ekadhammaṃ pajahatha ;
ahaṃ vo pāṭibhogo anāgāmitāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ YenaV0.2 lobhena luddhāse , sattā gacchanti duggatiṃ ;
Taṃ lobhaṃ sammadaññāya , pajahanti vipassino ;
Pahāya na punāyanti , imaṃ lokaṃ kudācanan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Paṭhamaṃ .

2. Dosasuttaṃ

2. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Ekadhammaṃ , bhikkhave , pajahatha ;
ahaṃ vo pāṭibhogoT0.230 anāgāmitāya .
Katamaṃ ekadhammaṃ ?
Dosaṃ , bhikkhave , ekadhammaṃ pajahatha ;
ahaṃ voP0.2 pāṭibhogo anāgāmitāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ YenaM0.196 dosena duṭṭhāse , sattā gacchanti duggatiṃ ;
Taṃ dosaṃ sammadaññāya , pajahanti vipassino ;
Pahāya na punāyanti , imaṃ lokaṃ kudācanan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Dutiyaṃ .

3. Mohasuttaṃ

3. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Ekadhammaṃ , bhikkhave , pajahatha ;
ahaṃ vo pāṭibhogo anāgāmitāya .
Katamaṃ ekadhammaṃ ?
Mohaṃ , bhikkhave , ekadhammaṃ pajahatha ;
ahaṃ vo pāṭibhogo anāgāmitāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Yena mohena mūḷhāse , sattā gacchanti duggatiṃ ;
Taṃ mohaṃ sammadaññāya , pajahanti vipassino ;
Pahāya na punāyanti , imaṃ lokaṃ kudācanan ’’ ti .
AyampiV0.3 attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Tatiyaṃ .

4. Kodhasuttaṃ

4. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Ekadhammaṃ , bhikkhave , pajahatha ;
ahaṃ vo pāṭibhogo anāgāmitāya .
Katamaṃ ekadhammaṃ ?
Kodhaṃ , bhikkhave , ekadhammaṃ pajahatha ;
ahaṃ vo pāṭibhogo anāgāmitāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ YenaT0.231 kodhena kuddhāse , sattā gacchanti duggatiṃ ;
Taṃ kodhaṃ sammadaññāya , pajahanti vipassino ;
Pahāya na punāyanti , imaṃ lokaṃ kudācanan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Catutthaṃ .

5. Makkhasuttaṃ

5. VuttañhetaṃM0.197P0.3 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Ekadhammaṃ , bhikkhave , pajahatha ;
ahaṃ vo pāṭibhogo anāgāmitāya .
Katamaṃ ekadhammaṃ ?
Makkhaṃ , bhikkhave , ekadhammaṃ pajahatha ;
ahaṃ vo pāṭibhogo anāgāmitāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Yena makkhena makkhāse [ makkhitāse ( syā .)], sattā gacchanti duggatiṃ ;
Taṃ makkhaṃ sammadaññāya , pajahanti vipassino ;
Pahāya na punāyanti , imaṃ lokaṃ kudācanan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Pañcamaṃ .

6. Mānasuttaṃ

6. VuttañhetaṃV0.4 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Ekadhammaṃ , bhikkhave , pajahatha ;
ahaṃ vo pāṭibhogo anāgāmitāya .
Katamaṃ ekadhammaṃ ?
Mānaṃ , bhikkhave , ekadhammaṃ pajahatha ;
ahaṃ vo pāṭibhogo anāgāmitāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Yena mānena mattāse , sattā gacchanti duggatiṃ ;
Taṃ mānaṃ sammadaññāya , pajahanti vipassino ;
Pahāya na punāyanti , imaṃ lokaṃ kudācanan ’’ ti .
AyampiT0.232 attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Chaṭṭhaṃ .

7. Sabbapariññāsuttaṃ

7. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Sabbaṃ , bhikkhave , anabhijānaṃ aparijānaṃ tattha cittaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Sabbañca kho , bhikkhave , abhijānaṃ parijānaṃP0.4 tattha cittaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ YoM0.198 sabbaṃ sabbato ñatvā , sabbatthesu na rajjati ;
Sa ve sabbapariññā [ sabbaṃ pariññā ( syā . pī .)] so , sabbadukkhamupaccagā ’’ ti [ sabbaṃ dukkhaṃ upaccagāti ( syā .), sabbadukkhaṃ upaccagāti ( pī . aṭṭha .)].
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Sattamaṃ .

8. Mānapariññāsuttaṃ

8. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Mānaṃ , bhikkhave , anabhijānaṃ aparijānaṃ tattha cittaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāyaV0.5 .
Mānañca kho , bhikkhave , abhijānaṃ parijānaṃ tattha cittaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Mānupetā ayaṃ pajā , mānaganthā bhave ratā ;
Mānaṃ aparijānantā , āgantāro punabbhavaṃ .
‘‘ YeP0.5 ca mānaṃ pahantvāna , vimuttā mānasaṅkhaye ;
Te mānaganthābhibhuno , sabbadukkhamupaccagun ’’ ti [ sabbadukkhaṃ upaccagunti ( pī .), sabbaṃ dukkhaṃ upaccagunti ( aṭṭhakathā )].
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Aṭṭhamaṃ .

9. Lobhapariññāsuttaṃ

9. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Lobhaṃ , bhikkhaveT0.233 , anabhijānaṃ aparijānaṃ tattha cittaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Lobhañca kho , bhikkhave , abhijānaṃ parijānaṃ tattha cittaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Yena lobhena luddhāse , sattā gacchanti duggatiṃ ;
Taṃ lobhaṃ sammadaññāya , pajahanti vipassino ;
Pahāya na punāyanti , imaṃ lokaṃ kudācanan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Navamaṃ .

10. Dosapariññāsuttaṃ

10. VuttañhetaṃM0.199 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Dosaṃ , bhikkhave , anabhijānaṃ aparijānaṃ tattha cittaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Dosañca kho , bhikkhave , abhijānaṃ parijānaṃ tattha cittaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ YenaV0.6P0.6 dosena duṭṭhāse , sattā gacchanti duggatiṃ ;
Taṃ dosaṃ sammadaññāya , pajahanti vipassino ;
Pahāya na punāyanti , imaṃ lokaṃ kudācanan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Dasamaṃ .
Paṭhamo vaggo niṭṭhito .
Tassuddānaṃ –
Rāgadosā atha moho , kodhamakkhāT0.234 mānaṃ sabbaṃ ;
Mānato rāgadosā puna dve , pakāsitā vaggamāhu paṭhamanti .

2. Dutiyavaggo

1. Mohapariññāsuttaṃ

11. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Mohaṃ , bhikkhave , anabhijānaṃ aparijānaṃ tattha cittaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Mohañca kho , bhikkhave , abhijānaṃ parijānaṃ tattha cittaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Yena mohena mūḷhāse , sattā gacchanti duggatiṃ ;
Taṃ mohaṃ sammadaññāya , pajahanti vipassino ;
PahāyaP0.7 na punāyanti , imaṃ lokaṃ kudācanan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Paṭhamaṃ .

2. Kodhapariññāsuttaṃ

12. VuttañhetaṃM0.200V0.7 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Kodhaṃ , bhikkhave , anabhijānaṃ aparijānaṃ tattha cittaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Kodhañca kho , bhikkhave , abhijānaṃ parijānaṃ tattha cittaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ YenaT0.235 kodhena kuddhāse , sattā gacchanti duggatiṃ ;
Taṃ kodhaṃ sammadaññāya , pajahanti vipassino ;
Pahāya na punāyanti , imaṃ lokaṃ kudācanan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Dutiyaṃ .

3. Makkhapariññāsuttaṃ

13. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Makkhaṃ , bhikkhave , anabhijānaṃ aparijānaṃ tattha cittaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Makkhañca kho , bhikkhave , abhijānaṃ parijānaṃ tattha cittaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Yena makkhena makkhāse , sattā gacchanti duggatiṃ ;
Taṃ makkhaṃ sammadaññāya , pajahanti vipassino ;
Pahāya na punāyanti , imaṃ lokaṃ kudācanan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Tatiyaṃ .

4. Avijjānīvaraṇasuttaṃ

14. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatātiP0.8 me sutaṃ –
‘‘ Nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekanīvaraṇampi samanupassāmi yena [ yenevaṃ (?)] nīvaraṇena nivutā pajā dīgharattaṃV0.8 sandhāvanti saṃsaranti yathayidaṃ , bhikkhave , avijjānīvaraṇaṃ [ avijjānīvaraṇena (?)].
Avijjānīvaraṇena hi , bhikkhave , nivutā pajā dīgharattaṃ sandhāvanti saṃsarantī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ NatthaññoM0.201 ekadhammopi , yenevaṃ [ yeneva ( sī . pī . ka .)] nivutā pajā ;
SaṃsarantiT0.236 ahorattaṃ , yathā mohena āvutā .
‘‘ Ye ca mohaṃ pahantvāna , tamokhandhaṃ [ tamokkhandhaṃ ( sī . syā . pī .)] padālayuṃ ;
Na te puna saṃsaranti , hetu tesaṃ na vijjatī ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Catutthaṃ .

5. Taṇhāsaṃyojanasuttaṃ

15. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekasaṃyojanampi samanupassāmi yena [ yenevaṃ ( syā .)] saṃyojanena saṃyuttā sattā dīgharattaṃ sandhāvanti saṃsaranti yathayidaṃ , bhikkhave , taṇhāsaṃyojanaṃ [ taṇhāsaṃyojanena (?)].
Taṇhāsaṃyojanena hi , bhikkhave , saṃyuttā sattā dīgharattaṃ sandhāvanti saṃsarantī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ TaṇhādutiyoP0.9 puriso , dīghamaddhāna saṃsaraṃ ;
Itthabhāvaññathābhāvaṃ [ itthambhāvaññathābhāvaṃ ( syā .)], saṃsāraṃ nātivattati .
‘‘ Etamādīnavaṃ [ evamādīnavaṃ ( sī . pī . ka .)] ñatvā , taṇhaṃ [ taṇhā ( sī . ka .)] dukkhassa sambhavaṃ ;
Vītataṇho anādāno , sato bhikkhu paribbaje ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Pañcamaṃ .

6. Paṭhamasekhasuttaṃ

16. VuttañhetaṃV0.9 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Sekhassa , bhikkhave , bhikkhuno appattamānasassa anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamānassa viharato ajjhattikaṃ aṅganti karitvā nāññaṃ ekaṅgampi samanupassāmi yaṃ evaṃ bahūpakāraṃ yathayidaṃ , bhikkhave , yoniso manasikāro .
Yoniso , bhikkhave , bhikkhu manasi karonto akusalaṃ pajahatiM0.202 , kusalaṃ bhāvetī ’’ tiT0.237 .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ YonisoP0.10 manasikāro , dhammo sekhassa bhikkhuno ;
Natthañño evaṃ bahukāro , uttamatthassa pattiyā ;
Yoniso padahaṃ bhikkhu , khayaṃ dukkhassa pāpuṇe ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Chaṭṭhaṃ .

7. Dutiyasekhasuttaṃ

17. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Sekhassa , bhikkhave , bhikkhuno appattamānasassa anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamānassa viharato bāhiraṃ aṅganti karitvā nāññaṃ ekaṅgampi samanupassāmi yaṃ evaṃ bahūpakāraṃ yathayidaṃ , bhikkhave , kalyāṇamittatā .
Kalyāṇamitto , bhikkhave , bhikkhu akusalaṃ pajahati , kusalaṃ bhāvetī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Kalyāṇamitto yo bhikkhu , sappatisso sagāravo ;
Karaṃ mittānaṃ vacanaṃ , sampajāno patissato ;
Pāpuṇe anupubbena , sabbasaṃyojanakkhayan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Sattamaṃ .

8. Saṅghabhedasuttaṃ

18. VuttañhetaṃV0.10 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Ekadhammo , bhikkhave , loke uppajjamānoP0.11 uppajjati bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ .
Katamo ekadhammo ?
Saṅghabhedo .
Saṅghe kho pana , bhikkhave , bhinne aññamaññaṃ bhaṇḍanāni ceva honti , aññamaññaṃ paribhāsā ca hontiT0.238 , aññamaññaṃ parikkhepā ca honti , aññamaññaṃ pariccajanā ca honti .
Tattha appasannā ceva nappasīdanti , pasannānañca ekaccānaṃ aññathattaṃ hotī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ ĀpāyikoM0.203 nerayiko , kappaṭṭho saṅghabhedako ;
Vaggārāmo adhammaṭṭho , yogakkhemā padhaṃsati [ yogakkhemato dhaṃsati ( syā . pī .), yogakkhemā vimaṃsati ( sī . ka .)];
Saṅghaṃ samaggaṃ bhetvāna [ bhitvāna ( sī . ka .), bhinditvā ( cūḷava .354; a . ni .10.39)], kappaṃ nirayamhi paccatī ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Aṭṭhamaṃ .

9. Saṅghasāmaggīsuttaṃ

19. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Ekadhammo , bhikkhave , loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ .
Katamo ekadhammoP0.12 ?
Saṅghasāmaggī .
Saṅghe kho pana , bhikkhave , samagge na ceva aññamaññaṃ bhaṇḍanāni honti , na ca aññamaññaṃ paribhāsā honti , na ca aññamaññaṃ parikkhepā honti , na ca aññamaññaṃ pariccajanā honti .
Tattha appasannā ceva pasīdanti , pasannānañca bhiyyobhāvo hotī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Sukhā saṅghassa sāmaggī , samaggānañcanuggaho ;
Samaggarato dhammaṭṭho , yogakkhemā na dhaṃsati ;
Saṅghaṃ samaggaṃ katvāna , kappaṃ saggamhi modatī ’’ ti .
AyampiV0.11 attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Navamaṃ .

10. Paduṭṭhacittasuttaṃ

20. VuttañhetaṃT0.239 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Idhāhaṃ , bhikkhave , ekaccaṃ puggalaṃ paduṭṭhacittaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi –
‘ imamhi cāyaṃ samaye puggalo kālaṅkareyya yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye ’.
Taṃ kissa hetu ?
Cittaṃ hissa , bhikkhave , paduṭṭhaṃ .
Cetopadosahetu kho pana , bhikkhave , evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjantī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ PaduṭṭhacittaṃM0.204P0.13 ñatvāna , ekaccaṃ idha puggalaṃ ;
Etamatthañca byākāsi , buddho bhikkhūna santike .
‘‘ Imamhi cāyaṃ samaye , kālaṃ kayirātha puggalo ;
Nirayaṃ upapajjeyya , cittaṃ hissa padūsitaṃ .
‘‘ Yathā haritvā nikkhipeyya , evameva tathāvidho ;
Cetopadosahetu hi , sattā gacchanti duggatin ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Dasamaṃ .
Dutiyo vaggo niṭṭhito .
Tassuddānaṃ –
Moho kodho atha makkho , vijjā taṇhā sekhaduve ca ;
Bhedo sāmaggipuggalo [ mohakodha atha makkhāgato , mūhā kāmasekkhaduve ; bhedasāmaggapuggalo ca ( sī . ka .) mohakodhā atha makkho mohakāmā sekkhā duve ; bhedamodā puggalo ca ( syā . pī .)], vaggamāhu dutiyanti vuccatīti .

3. Tatiyavaggo

1. Pasannacittasuttaṃ

21. VuttañhetaṃV0.12T0.240 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Idhāhaṃ , bhikkhave , ekaccaṃ puggalaṃ pasannacittaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmiP0.14 –
‘ imamhi cāyaṃ samaye puggalo kālaṃ kareyya yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge ’.
Taṃ kissa hetu ?
Cittaṃ hissa , bhikkhave , pasannaṃ .
Cetopasādahetu kho pana , bhikkhave , evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjantī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Pasannacittaṃ ñatvāna , ekaccaṃ idha puggalaṃ ;
Etamatthañca byākāsi , buddho bhikkhūna santike .
‘‘ ImamhiM0.205 cāyaṃ samaye , kālaṃ kayirātha puggalo ;
Sugatiṃ upapajjeyya , cittaṃ hissa pasāditaṃ .
‘‘ Yathā haritvā nikkhipeyya , evameva tathāvidho ;
Cetopasādahetu hi , sattā gacchanti suggatin ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Paṭhamaṃ .

2. Mettasuttaṃ

22. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Mā , bhikkhave , puññānaṃ bhāyitthaP0.15 .
Sukhassetaṃ , bhikkhave , adhivacanaṃ iṭṭhassa kantassa piyassa manāpassa yadidaṃ puññāni [ puññānanti ,( a . ni .7.62)].
Abhijānāmi kho panāhaṃ , bhikkhave , dīgharattaṃ katānaṃ puññānaṃ iṭṭhaṃ kantaṃ piyaṃ manāpaṃ vipākaṃ paccanubhūtaṃ .
Satta vassāni mettacittaṃ bhāvetvā sattaT0.241 saṃvaṭṭavivaṭṭakappeV0.13 nayimaṃ lokaṃ punarāgamāsiṃ .
Saṃvaṭṭamāne sudaṃ , bhikkhave , kappe ābhassarūpago homi ;
vivaṭṭamāne kappe suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjāmi .
‘‘ Tatra sudaṃ , bhikkhave , brahmā homi mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī .
Chattiṃsakkhattuṃ kho panāhaṃ , bhikkhave , sakko ahosiṃ devānamindo ;
anekasatakkhattuṃ rājā ahosiṃ cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato .
Ko pana vādo padesarajjassa !
‘‘ Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ kissa nu kho me idaṃ kammassa phalaṃ , kissa kammassa vipāko , yenāhaṃ etarahi evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo ’ ti ?
Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ tiṇṇaṃ kho me idaṃ kammānaṃ phalaṃ , tiṇṇaṃ kammānaṃ vipāko , yenāhaṃ etarahi evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvoti , seyyathidaṃ [ seyyathīdaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)]– dānassa , damassa , saññamassā ’’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Puññameva so sikkheyya , āyataggaṃ sukhudrayaṃ ;
DānañcaP0.16 samacariyañca , mettacittañca bhāvaye .
‘‘ EteM0.206 dhamme bhāvayitvā , tayo sukhasamuddaye [ sukhasamudraye ( sī . aṭṭha .)];
Abyāpajjhaṃ [ abyāpajjaṃ ( syā . ka .), abyābajjhaṃ (?)] sukhaṃ lokaṃ , paṇḍito upapajjatī ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Dutiyaṃ .

3. Ubhayatthasuttaṃ

23. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ EkadhammoT0.242 , bhikkhave , bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhigayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañca .
Katamo ekadhammo ?
Appamādo kusalesu dhammesu .
Ayaṃ kho , bhikkhave , ekadhammo bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhigayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ AppamādaṃV0.14 pasaṃsanti , puññakiriyāsu paṇḍitā ;
Appamatto ubho atthe , adhigaṇhāti paṇḍito .
‘‘ DiṭṭheP0.17 dhamme ca yo attho , yo cattho samparāyiko ;
Atthābhisamayā dhīro , paṇḍitoti pavuccatī ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Tatiyaṃ .

4. Aṭṭhipuñjasuttaṃ

24. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Ekapuggalassa , bhikkhave , kappaṃ sandhāvato saṃsarato siyā evaṃ mahā aṭṭhikaṅkalo aṭṭhipuñjo aṭṭhirāsi yathāyaṃ vepullo pabbato sace saṃhārako assa , sambhatañca na vinasseyyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Ekassekena kappena , puggalassaṭṭhisañcayo ;
Siyā pabbatasamo rāsi , iti vuttaṃ mahesinā .
‘‘ So kho panāyaṃ akkhāto , vepullo pabbato mahā ;
Uttaro gijjhakūṭassa , magadhānaṃ giribbaje .
‘‘ YatoM0.207 ca ariyasaccāni , sammappaññāya passati ;
DukkhaṃT0.243 dukkhasamuppādaṃ , dukkhassa ca atikkamaṃ ;
AriyañcaṭṭhaṅgikaṃP0.18 maggaṃ , dukkhūpasamagāminaṃ .
‘‘ Sa sattakkhattuṃ paramaṃ , sandhāvitvāna puggalo ;
Dukkhassantakaro hoti , sabbasaṃyojanakkhayā ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Catutthaṃ .

5. Musāvādasuttaṃ

25. VuttañhetaṃV0.15 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Ekadhammaṃ atītassa , bhikkhave , purisapuggalassa nāhaṃ tassa kiñci pāpakammaṃ akaraṇīyanti vadāmi .
Katamaṃ ekadhammaṃ ?
Yadidaṃ [ yathayidaṃ ( sī . syā . ka .), yathāyidaṃ ( pī .)] bhikkhave , sampajānamusāvādo ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Ekadhammaṃ atītassa , musāvādissa jantuno ;
Vitiṇṇaparalokassa , natthi pāpaṃ akāriyan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Pañcamaṃ .

6. Dānasuttaṃ

26. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Evañce , bhikkhave , sattā jāneyyuṃ dānasaṃvibhāgassa vipākaṃ yathāhaṃ jānāmi , na adatvā bhuñjeyyuṃ , na ca nesaṃ maccheramalaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭheyya .
Yopi nesaṃ assa carimo ālopo carimaṃ kabaḷaṃ , tatopi na asaṃvibhajitvā bhuñjeyyuṃ , sace nesaṃ paṭiggāhakā assu .
Yasmā ca kho , bhikkhave , sattāP0.19 na evaṃ jānanti dānasaṃvibhāgassa vipākaṃ yathāhaṃ jānāmi , tasmā adatvā bhuñjanti , maccheramalañca nesaṃ cittaṃT0.244 pariyādāya tiṭṭhatī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Evaṃ ce sattā jāneyyuṃ , yathāvuttaṃ mahesinā ;
Vipākaṃ saṃvibhāgassa , yathā hoti mahapphalaṃ .
‘‘ VineyyaM0.208 maccheramalaṃ , vippasannena cetasā ;
Dajjuṃ kālena ariyesu , yattha dinnaṃ mahapphalaṃ .
‘‘ Annañca datvā [ datvāna ( syā .)] bahuno , dakkhiṇeyyesu dakkhiṇaṃ ;
Ito cutā manussattā , saggaṃ gacchanti dāyakā .
‘‘ TeV0.16 ca saggagatā [ saggaṃ gatā ( sī . pī . ka .)] tattha , modanti kāmakāmino ;
Vipākaṃ saṃvibhāgassa , anubhonti amaccharā ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Chaṭṭhaṃ .

7. Mettābhāvanāsuttaṃ

27. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Yāni kānici , bhikkhave , opadhikāni puññakiriyavatthūni sabbāni tāni mettāya cetovimuttiyā kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ .
Mettāyeva tāni cetovimutti adhiggahetvā bhāsate ca tapate ca virocati ca .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , yā kāci tārakarūpānaṃ pabhā sabbā tāP0.20 candiyā pabhāya kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ , candapabhāyeva tā adhiggahetvā bhāsate ca tapate ca virocati ca ;
evameva kho , bhikkhave , yāni kānici opadhikāni puññakiriyavatthūni sabbāni tāni mettāya cetovimuttiyā kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ , mettāyeva tāni cetovimuttiT0.245 adhiggahetvā bhāsate ca tapate ca virocati ca .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , vassānaṃ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve [ nabhe ( sī .)] ādicco nabhaṃ abbhussakkamāno [ abbhuggamamāno ( ka . aṭṭha .)] sabbaṃ ākāsagataṃ [ ākāsaṃ ( syā .)] tamagataṃ abhivihacca [ abhihacca ( syā .)] bhāsate ca tapate ca virocati ca ;
evameva kho , bhikkhave , yāni kānici opadhikāni puññakiriyavatthūni sabbāni tāni mettāya cetovimuttiyā kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ , mettāyeva tāni cetovimutti adhiggahetvā bhāsate ca tapate ca virocati ca .
‘‘ SeyyathāpiM0.209 , bhikkhave , rattiyā paccūsasamayaṃ osadhitārakā bhāsate ca tapate ca virocati ca ;
evameva kho , bhikkhave , yāni kānici opadhikāni puññakiriyavatthūni sabbāni tāni mettāya cetovimuttiyā kalaṃ nāgghanti soḷasiṃP0.21 , mettāyeva tāni cetovimutti adhiggahetvā bhāsate ca tapate ca virocati cā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ YoV0.17 ca mettaṃ bhāvayati , appamāṇaṃ paṭissato ;
Tanū [ tanu ( sī .)] saṃyojanā honti , passato upadhikkhayaṃ .
‘‘ Ekampi ce pāṇamaduṭṭhacitto , mettāyati kusalo tena hoti ;
Sabbe ca pāṇe manasānukampaṃ , pahūtamariyo pakaroti puññaṃ .
‘‘ Ye [ yo ( sī .)] sattasaṇḍaṃ pathaviṃ vijitvā , rājisayoT0.246 [ rājīsayo ( sī .)] yajamānānupariyagā ;
Assamedhaṃ purisamedhaṃ , sammāpāsaṃ vājapeyyaṃ niraggaḷaṃ .
‘‘ Mettassa cittassa subhāvitassa , kalampi te nānubhavanti soḷasiṃ ;
CandappabhāP0.22 tāragaṇāva sabbe .
‘‘ Yo na hanti na ghāteti , na jināti na jāpaye ;
Mettaṃso sabbabhūtesu , veraṃ tassa na kenacī ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Sattamaṃ .
Tatiyo vaggo niṭṭhito .
Tassuddānaṃ –
CittaṃM0.210 mettaṃ [ jhāyī ( sī . syā .), jhāyi ( pī . ka .)] ubho atthe , puñjaṃ vepullapabbataṃ ;
Sampajānamusāvādo , dānañca mettabhāvanā [ mettabhāvañca ( sī . syā . pī .), mettavācañca ( ka .)].
Sattimāni ca [ sattimānidha ( sī . ka .)] suttāni , purimāni ca vīsati ;
Ekadhammesu suttantā , sattavīsatisaṅgahāti .
Ekakanipāto niṭṭhito .