Issues
Nettippakaraṇa-ṭīkā

6. Catubyūhahāravibhaṅgavaṇṇanā

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Catubyūhahāravibhaṅgavaṇṇanā

25. Hārānan ti niddhāraṇe sāmivacanaṃ .
Hāresu imassa catubyūhahārassa visesato suttassa byañjanavicayabhāvatoti yojanā .
Tena vuttaṃ ‘‘ byañjana … pe … dassetī ’’ ti .
Yāyāti niruttiyā .
Yathārahan tiV0.62M0.66 saṃvaṇṇiyamāne sutte yaṃ yaṃ arahati nibbacanaṃ vattuṃ , taṃtaṃlokasamaññānurodheneva .
Pubbabhāgapaṭipadā sampādetvā pacchā saccābhisamayaṃ pāpuṇātīti āha ‘‘ sammuti … pe … hotī ’’ ti , taṃtaṃpaññattiggahaṇamukhena paramatthaggahaṇaṃ hotīti evaṃ vā iminā sambandho .
Yamidaṃ anindriyabaddharūpasantānaṃ sandhāya ‘‘ ubhayamantarenā ’’ ti idha vuttaṃ .
Otaraṇahāre ( netti . aṭṭha .42 ādayo ) panassa dvārappavattaphassādidhamme sandhāya vuttabhāvaṃ dassetuṃ ‘‘ ubhayamantarenāti phassasamuditesu dhammesū ’’ ti attho vutto .
Aṭṭhakathācariyā panāhu ‘‘ antarenāti vacanaṃ pana vikappantaradīpanan ’’ ti .
Tasmā ayamettha attho – na imaṃ lokaṃ , na huraṃ lokaṃ , atha kho ubhayamantarenāti .
Aparo vikappo – ubhayamantarenāti vā vacanaṃ vikappantarābhāvadīpanaṃ .
Tassattho – na imaṃ lokaṃ , na huraṃ lokaṃ nissāya jhāyati jhāyī , ubhayamantarena pana aññaṃ ṭhānaṃ atthīti .
Yepi ca ‘‘ antarāparinibbāyī , sambhavesī ’’ ti ca imesaṃ suttapadānaṃ atthaṃ micchā gahetvā atthi eva antarābhavoti vadanti , tepi yasmā avihādīsu tattha tattha āyuvemajjhaṃ anatikkamitvā antarā aggamaggādhigamena anavasesakilesaparinibbānena parinibbāyantīti antarāparinibbāyī , na antarābhavabhūtoti purimassa suttapadassa attho .
Pacchimassa ca ye bhūtā eva , na puna bhavissanti , te hi ( kathā . anuṭī .507) khīṇāsavā , purimapadehi ‘‘ bhūtā ’’ ti vuttā .
Tabbiparītatāya sambhavaṃ esantīti sambhavesino .
Appahīnabhavasaṃyojanattā sekkhā , puthujjanā ca .
Catūsu vā yonīsu aṇḍajajalābujasattā yāva aṇḍakosaṃ , vatthikosañca na bhindanti , tāva sambhavesī nāma .
Aṇḍakosato , vatthikosato ca bahi nikkhantā bhūtā nāma .
Saṃsedajaopapātikā ca paṭhamacittakkhaṇe sambhavesī nāma , dutiyacittakkhaṇato paṭṭhāya bhūtā nāma .
Yena vā iriyāpathena jāyanti , yāva tato aññaṃ na pāpuṇanti , tāva sambhavesī , tato paraṃ bhūtāti attho , tasmā natthīti paṭikkhipitabbaṃ .
Sati hi ujuke pāḷianugate atthe kiṃ aniddhāritasāmatthiyena antarābhavena attabhāvaparikappitena payojananti .
YaṃM0.67 pana ye ‘‘ santānavasena pavattamānānaṃ dhammānaṃ avicchedena desantaresu pātubhāvo diṭṭho .
Yathā taṃ vīhiādiaviññāṇakasantāne , evaṃ saviññāṇakasantānepi avicchedena desantaresu pātubhāvena bhavitabbaṃ .
Ayañca nayo sati antarābhave yujjati , nāññathā ’’ ti yuttiṃV0.63 vadanti .
Tehi iddhimato cetovasippattassa cittānugatikaṃ kāyaṃ adhiṭṭhahantassa khaṇena brahmalokato idhūpasaṅkamane , ito vā brahmalokagamane yutti vattabbā .
Yadi sabbattheva vicchinnadese dhammānaṃ pavatti na icchitā , yadipi siyā ‘‘ iddhivisayo acinteyyo ’’ ti , taṃ idhāpi samānaṃ ‘‘ kammavipāko acinteyyo ’’ ti vacanato , tasmā taṃ tesaṃ matimattameva .
Acinteyyasabhāvā hi sabhāvadhammā , te katthaci paccayavisesena vicchinnadese pātubhavanti , katthaci avicchinnadese ca .
Tathā hi mukhaghosādīhi aññasmiṃ dese ādāsapabbatappadesādike paṭibimbapaṭighosādikaṃ paccayuppannaṃ nibbattamānaṃ dissati , tasmā na sabbaṃ sabbattha upanetabbanti ayamettha saṅkhepo .
Vitthārato pana paṭibimbassa udāharaṇabhāvasādhanādiko antarābhavavicāro kathāvatthuppakaraṇassaṭīkāyaṃ ( kathā . anuṭī .507) gahetabbo .
Apare pana ‘‘ idhāti kāmabhavo , huran ti arūpabhavo , ubhayamantarenāti rūpabhavo vutto ’’ ti vadanti ,‘‘ idhāti paccayadhammā , huran ti paccayuppannadhammā , ubhayamantarenāti paṇṇattidhammā vuttā ’’ ti ca vadanti , taṃ sabbaaṭṭhakathāsu natthi , tasmā vuttanayeneva attho veditabbo .
Avasiṭṭhaṃ rūpan ti āpodhātuākāsadhātūhi saddhiṃ lakkhaṇarūpāni , ojañca sandhāyāha anindriyabaddharūpassa adhippetattā .
Tassa khīṇāsavassa taṃ nibbānārammaṇaṃ cittaṃ na jānanti na ñāyanti ‘‘ jhāyamānā ’’ ti vuttattā .
Sesaṃ suviññeyyameva .
Catubyūhahāravibhaṅgavaṇṇanā niṭṭhitā .