Paccanīyagaṇanavaṇṇanā
Nahetumūlakavaṇṇanā
532. Adhipatipaccayādibhūto ārammaṇapaccayoti ārammaṇaārammaṇādhipatiārammaṇūpanissaye vadati .
Te ca yasmā ārammaṇasabhāvā eva , tasmā vuttaṃ ‘‘ parihāyatiyevā ’’ ti .
Pannarasasūti dutiye sahajātapaccaye ‘‘ hetupaccayo ’’ tiādinā vuttesu pannarasasu .
Ekādasannaṃ vasenāti sahajātapaccayo , sahajātatāvisiṭṭhā adhipatinissayakammāhārindriyatthiavigatahetujhānamaggā cāti imesaṃ ekādasannaṃ
M0.310 vasena .Sahajāte antogadhā hetuādayo .
Tasmiṃ paṭikkhitteti tasmiṃ sahajāte paṭikkhitte paccanīyato ṭhite .
Anantogadhā sahajāte
V0.310 , ke pana teti āha ‘‘ ārammaṇādhipatipurejātanissayādayo ’’ ti .Ārammaṇādiākārenāti ārammaṇapurejātanissayanānākkhaṇikakammādiākārena .
Tasmiṃ paṭikkhitteti tasmiṃ sahajātapaccaye paṭikkhitte .
Ime vārāti sahajātaṃ purejātanti vissajjitavārā .
Ete nissayādayoti sahajātatāvisiṭṭhe nissayādike vadati , na itare .
Tenāha ‘‘ yasmā ca … pe … paṭikkhepena paṭikkhittā ’’ ti .
Nissayādibhūtañca sahajātapaccayaṃ ṭhapetvāti etena ‘‘ ṭhapetvā sahajātapaccayan ’’ ti ettha antogadhanissayādibhāvoyeva sahajātapaccayo gahitoti dasseti .
Nissayādīti ādi -saddena hetuādīnaṃ saṅgaho daṭṭhabbo .
Aññamaññapaccayadhammavasena pavattisabbhāvatoti aññamaññapaccayadhammavasena sahajātādīhi pavattisabbhāvato aññamaññe paṭikkhitte ‘‘ kusalo kusalābyākatassā ’’ ti vāro parihāyati .
Tesaṃ tesaṃ paccayuppannānan ti idaṃ sāmaññavacanampi ‘‘ aññamaññapaccayasaṅgahaṃ gatā ’’ ti vacanato aññamaññapaccayalābhīnaṃyeva gahaṇaṃ siyāti āsaṅkaṃ nivattetuṃ ‘‘ kusalo ca kusalassā ’’ tiādi vuttaṃ .
Samudāyabhūtoti catukkhandhasamudāyabhūto .
Ekadesabhūtehīti tasseva ekadesabhūtehi .
‘‘ Kusalo panā ’’ tiādi ‘‘ naaññamaññapaccayena … pe … parihāyatī ’’ ti imassa aṭṭhakathāvacanassa samādhānavacanaṃ .
Rūpakkhandhekadesova honti rūpāhārarūpindriyavasena ,‘‘ ekantena vippayuttapaccayadhammehī ’’ ti vuttadhammā ‘‘ te ’’ ti paccāmaṭṭhāti āha ‘‘ teti te vippayuttapaccayadhammā ’’ ti .
533. Paccanīyagaṇanaṃ dassetun ti vuttepi nanu paccayagaṇanameva dassitaṃ hotīti kassaci āsaṅkā siyāti taṃ nivattento āha ‘‘ paccanīyavāragaṇanā hi dassitā ’’ ti .
Balavakammaṃ vipākassa upanissayo hoti , itaraṃ kammapaccayo evāti āha ‘‘ vipākassapi pana … pe … kammapaccayo hotī ’’ ti .
Nahetumūlakavaṇṇanā niṭṭhitā .
534. Paricchinnagaṇanānīti
M0.311 idaṃ na gaṇanāpekkhaṃ , atha kho vissajjanāpekkhanti āhaV0.311 ‘‘ paricchinnagaṇanāni vissajjanānī ’’ ti .Paccanīyato ṭhitopi hetu nayānaṃ mūlabhāveneva ṭhitoti āha ‘‘ hetumūlake ’’ ti , aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ nahetumūlaka ’’ micceva vuttaṃ .
538. Mūlaṃ saṅkhipitvāti sattamūlakaṃ aṭṭhamūlakaṃ navamūlakañca saṅkhipitvā .
Dvīsūti ‘‘ tīṇī ’’ ti vuttesu tīsu vissajjanesu purimesu dvīsu ‘‘ kusalo dhammo abyākatassa , akusalo dhammo abyākatassā ’’ ti imesu .
Tenāha ‘‘ vipāko paccayuppanno hotī ’’ ti .
Tatiyeti ‘‘ abyākato dhammo abyākatassā ’’ ti imasmiṃ .
Tesamuṭṭhānikakāyoti utucittāhārānaṃ vasena tesamuṭṭhānikakāyo .
545. Etaṃ dvayaṃ sandhāya vuttaṃ , yathā arūpaṃ arūpassa , evaṃ rūpampi rūpassa vippayuttapaccayo na hotīti .
Rūpābyākato arūpābyākatassāti idaṃ vatthukhandhe sandhāya vuttaṃ .
Arūpābyākato rūpābyākatassāti idaṃ pana cittasamuṭṭhānarūpañcāti tesaṃ ekantiko vippayuttapaccayabhāvoti āha ‘‘ sahajāta … pe … hotiyevā ’’ ti .
Sahajātāhārindriyavasenāti sahajātaarūpāhārindriyavasena .
546. Ekamūlakekāvasānā anantarapakatūpanissayavasena labbhantīti idaṃ yathārahavasena vuttanti taṃ yathārahaṃ paṭikkhepāpaṭikkhepavasenapi dassetabbanti ‘‘ atthipaccaye panā ’’ tiādi vuttaṃ .
Purimesūti nārammaṇādīsu .
Navāti ekamūlakāvasānā nava .
Dveyevāti ‘‘ kusalo dhammo abyākatassa , akusalo dhammo abyākatassā ’’ ti ime dveyeva .
Paccanīyavaṇṇanā niṭṭhitā .