Issues
Select Version
Paṭṭhānapakaraṇa-anuṭīkā
Paṭṭhānapakaraṇa-anuṭīkā

3. Adhipatipaccayaniddesavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

3. Adhipatipaccayaniddesavaṇṇanā

3. DhurasahacariyatoV0.249 dhoreyyo ‘‘ dhuran ’’ ti vuttoti āha ‘‘ dhuranti dhuraggāhan ’’ ti .
Chandassa pubbaṅgamatāsiddhaṃ pāsaṃsabhāvaṃ upādāya aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ jeṭṭhakan ’’ ti vuttanti tamevatthaṃ dīpento ‘‘ seṭṭhan ’’ ti āha .
Tathā hi vuttaṃ aṭṭhasāliniyaṃ ‘‘ chandaṃ pubbaṅgamaṃ katvā āyūhitan ’’ ti .
Purimachandassāti ‘‘ chandādhipatī ’’ ti purimasmiṃ pade niddesavasena vuttassa chandasaddassa samānarūpena sadisākārena .
Tadanantaraṃ niddiṭṭhenāti tassa purimassa chandasaddassa anantaraṃ niddesavasena vuttena .
Tato eva ca taṃsamānatthatāya ca taṃsambandhena ‘‘ chandasampayuttakānan ’’ ti ettha chandasaddeneva adhipatisaddarahitenāti attho .
Paccayabhūtassāti adhipatipaccayabhūtassa .
Sampayuttakavisesanabhāvoti attanā sampayuttadhammānaṃ so eva adhipatipaccayatāsaṅkhāto visesanabhāvo .
Esa nayoti iminā ‘‘ vīriyādhipati vīriyasampayuttakānantiādīsu purimavīriyassa samānarūpenā ’’ tiādinā vattabbaṃ atthavacanaṃ atidisati .
Kusalābyākatānaṃ pavattin ti kusalābyākatānaṃ adhipatīnaṃ pavattanākāraṃ .
Aladdhaṃ ārammaṇaṃ laddhabbaṃ labbhanīyaṃ , laddhuṃ vā sakkuṇeyyaṃ , dutiye pana atthe lābhamarahatīti laddhabbaṃ .
Avaññātan ti pageva anavaññātanti attho .
Appanāppattā kusalakiriyadhammā mahābalā sādhipatikā eva honti , tathā micchattaniyatāpīti āha ‘‘ appanāsadisā … pe … nuppajjantī ’’ ti .
AppanāsadisātiM0.248 appanāppattasadisā .
Kammakilesāvaraṇabhūtā ca teti te micchattaniyatadhammā kammāvaraṇabhūtā , ye ānantariyappakārā kilesāvaraṇabhūtā , ye niyatamicchādiṭṭhidhammā , sampayuttacetanāya panettha kilesāvaraṇapakkhikatā daṭṭhabbā ānantariyacetanāsampayuttassa paṭighassa kammāvaraṇapakkhikatā viya .
Paccakkhagati anantaratāya vinā bhāvinīti vuttaṃ ‘‘ paccakkhasaggānaṃ kāmāvacaradevānampī ’’ ti .
Tena tesu ānantariyā viya asambhāvino ahetukābhinivesādayopīti dasseti .
Tividhopi kiriyārammaṇādhipatīti ettha ayaṃ kiriyārammaṇādhipatīti ajjhattārammaṇo adhippeto , udāhu bahiddhārammaṇoti ubhayathāpi na sambhavo evāti dassento ‘‘ kāmāvacarādibhedato panā ’’ tiādimāha .
Tattha parasantānagatānaṃ sārammaṇadhammānaṃ adhipatipaccayatāV0.250 natthīti sambandho .
Abhāvatoti avacanato .
Avacanañhi nāma yathādhammasāsane abhidhamme abhāvo evāti eteneva anuddhaṭatāpi avuttato veditabbā .
Ajjhattārammaṇabahiddhārammaṇadvayavinimuttassa sārammaṇadhammassa abhāvato natthīti viññāyatīti vattabbe tameva viññāyamānataṃ sambhāvento ‘‘ natthīti viññāyamānepī ’’ ti āha .
Tena vuttaṃ ‘‘ bahiddhā khandhe ’’ tiādi .
Rūpe eva bhavituṃ arahati edisesu ṭhānesu arūpe asambhavatoti adhippāyo .
Asambhavato ca yathāvuttapāḷianusāratoti veditabbanti .
‘‘ Vicāritan ’’ ti kasmā vuttaṃ , nanu ‘‘ atītārammaṇe anāgate khandhe garuṃ katvā assādetī ’’ tiādivacanato arūpepi edisesu ṭhānesu khandhasaddo pavattateva .
Āvajjanakiriyasabbhāvato panāti idaṃ yathādassitapāḷiyā virodhapariharaṇādhippāyena vuttaṃ , avacanaṃ pana katthaci vineyyajjhāsayena , katthaci nayadassanena hotīti kuto virodhāvasaro .
Adhipatipaccayaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .