Paccayapaccanīyānulomavaṇṇanā
190. Sabbesupīti pacchājātaṃ ṭhapetvā sabbesupi paccayesu .
So hi anulomato alabbhamānabhāvena gahito ‘‘ sabbesū ’’ ti ettha saṅgahaṃ na labhati .
Arūpāvacaravipākassa āruppe uppannalokuttaravipākassa ca purejātāsevanānaṃ alabbhanatoti ‘‘ kiñci nidassanavasena dassento ’’ ti āha .
Avasesānaṃ lābhamattan ti avasesānaṃ ekaccānaṃ lābhaṃ .
Tenāha ‘‘ na sabbesaṃ avasesānaṃ lābhan ’’ ti
V0.288 .Pacchājāte pasaṅgo natthīti pacchājāto
M0.287 anulomato tiṭṭhatīti ayaṃ pasaṅgo eva natthi .Purejā … pe … labbhatīti iminā vippayutte paccanīyato ṭhite purejāto labbhatīti ayampi atthato āpanno hotīti taṃ niddhāretvā tattha yaṃ vattabbaṃ , taṃ dassetuṃ ‘‘ purejāto pana vippayutte paccanīyato ṭhite anulomato labbhatīti idampī ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha ‘‘ avasesā sabbepīti atthe gayhamāne āpajjeyyā ’’ ti idaṃ tassā atthāpattiyā sabbhāvadassanamattaṃ daṭṭhabbaṃ , attho pana tādiso na upalabbhatīti ayamettha adhippāyo .
Tenāha ‘‘ yampi kecī ’’ tiādi .
Tattha kecīti padakāre sandhāyāha .
Te hi ‘‘ arūpadhātuyā cavitvā kāmadhātuṃ upapajjantassa gatinimittaṃ ārammaṇapurejātaṃ hotīti ñāpetuṃ ‘ navippayuttapaccayā purejāte ’ ti ayamattho niddhārito ’’ ti vadanti , taṃ na yujjati āruppe rūpaṃ ārabbha cittuppādassa asambhavato .
Tathā heke asaññabhavānantarassa viya āruppānantarassa kāmāvacarapaṭisandhiviññāṇassa purimānupaṭṭhitārammaṇaṃ icchanti .
Tenevāha ‘‘ tampi tesaṃ rucimattamevā ’’ tiādi .
Yujjamānakapaccayuppannavasena vāti yasmiṃ yasmiṃ paccaye anulomato ṭhite yaṃ yaṃ paccayuppannaṃ bhavituṃ yujjati , tassa tassa vasenāti attho .
Na vicāritaṃ suviññeyyattāti adhippāyo .
Navāti ārammaṇaanantarasamanantarūpanissayapurejātāsevanasampayuttanatthivigatapaccayā .
Tampi tesaṃ navannaṃ paccayānaṃ anulomato alabbhamānataṃ .
191-195.
Na aññamaññena ghaṭitassa mūlassāti aññamaññapaccayena paccanīyato ṭhitena yojitassa sattamassa mūlassa vitthāritattā .
Sabbaṃ sadisan ti sabbapāḷigamanaṃ sadisaṃ .
Imasmiṃ … pe … veditabboti ettha imasmiṃ etthāti dve bhummaniddesā .
Tesu paṭhamassa visayo paccanīyānulometi aṭṭhakathāyameva dassitoti adassitassa visayaṃ dassetuṃ ‘‘ etesū ’’ tiādi vuttaṃ .
Pi-saddenāti ‘‘ imesampī ’’ ti ettha pi-saddena .
Kismiñci paccaye .
Kammapaccayaṃ labhantānipi cakkhādīni vipākaviññāṇādīni ca indriyaṃ na labhantīti katvā ‘‘ yebhuyyenā ’’ ti vuttaṃ , katipayaṃ na labhatīti vuttaṃ hoti .
Maggapaccayan tiādīsupi eseva nayo .
Yathāvuttānīti pañcavokārapavattiasaññabhavapariyāpannāni kaṭattārūpāneva vadati , na cittasamuṭṭhānarūpānīti
M0.288 adhippāyo .Ye rūpadhammānaṃ paccayā hontīti ye hetuadhipatisahajātādipaccayā rūpadhammānaṃ paccayā honti , eteyeva hetuadhipatiādike cha paccaye
V0.289 na labhanti .Eteyevāti vacanena aññe katipaye labhantīti siddhaṃ hotīti taṃ dassento ‘‘ pacchājātā … pe … labhatī ’’ ti āha .
Ayañca paccayalābho na janakavasena veditabboti dassetuṃ ‘‘ labbhamānā … pe … dassanan ’’ ti vuttaṃ .
Dhammavasenāti paccayuppannadhammavasena .
Indriyan ti indriyapaccayaṃ .
Yadi evan ti kaṭattārūpaṃ yaṃ yaṃ na labhati , taṃ taṃ yadi vattabbaṃ , evaṃ sante rūpadhammesu bhūtarūpāniyeva aññamaññapaccayaṃ labhantīti āha ‘‘ upādārūpāni … pe … vattabban ’’ ti .
Taṃ pana upādārūpānaṃ aññamaññapaccayālābhavacanaṃ .
Arūpindriyālābhan ti arūpīnaṃ indriyānaṃ vasena indriyapaccayālābhaṃ .
196-197.
Bahugaṇanampi ūnataragaṇanena yojitaṃ ūnataragaṇameva hotīti katvā vuttaṃ ‘‘ yadipi tikādīsu ‘ hetuyā pañcā ’ ti idaṃ natthī ’’ ti .
Anuttānaṃ duviññeyyatāya gambhīraṃ .
Yathā ca bhūtarūpāni nārammaṇapaccayā aññamaññapaccayā uppajjanti , evaṃ paṭisandhikkhaṇe vatthurūpanti āha ‘‘ vatthupi pana labhatī ’’ ti .
Yathā heṭṭhā ekamūlakaṃ ‘‘ dumūlakan ’’ ti vuttaṃ , evaṃ idhāpi dumūlakaṃ ‘‘ timūlakan ’’ ti vadanti .
203-233.
Cetanāmattasaṅgāhaketi cetanāmattaṃyeva paccayuppannaṃ gahetvā ṭhite pañhe .
Tattha hi ‘‘ nakammapaccayā hetupaccayā ’’ ti vattuṃ sakkā .
Evaṃpakāreti idaṃ ‘‘ tīṇītiādīsū ’’ ti ettha ādi-saddassa atthavacananti dassento ‘‘ ādi-saddo hi pakāratthova hotī ’’ ti āha .
Rūpampi labbhati cetanāmattameva asaṅgaṇhanato .
Paccayapaccanīyānulomavaṇṇanā niṭṭhitā .
Paṭiccavāravaṇṇanā niṭṭhitā .