21. Atthipaccayaniddesavaṇṇanā
21. Yasmiṃ sati yaṃ hoti , asati ca na hoti , so tassa paccayoti yadidaṃ samāsato paccayalakkhaṇaṃ yaṃ sandhāya sutte vuttaṃ ‘‘ imasmiṃ sati idaṃ hoti , imasmiṃ asati idaṃ na hotī ’’ ti , tayidaṃ atthipaccaye yojetvā dassento ‘‘ yo hī ’’ tiādiṃ vatvā ayañca nayo
V0.264 nibbāne na labbhati , tasmā nibbānaṃ atthipaccayabhāvena na uddhaṭanti dassetuṃ ‘‘ nibbānañca … pe … upakārakaṃ hotī ’’ ti āha .Tena paccayadhammānaṃ
M0.263 paccayabhāvo visesato byatirekamukhena pākaṭo hotīti dasseti .Natthibhāvopakārakatāviruddhoti natthipaccayabhāvaviruddho .
Vigatāvigatapaccayā viya hi aññamaññaṃ ujupaccanīkabhāvena ṭhitā natthiatthipaccayā .
Na nibbānaṃ atthipaccayo natthibhāvopakārakatāavirodhato .
Ye hi atthipaccayadhammā , te natthibhāvopakārakatāviruddhā eva diṭṭhāti adhippāyo .
Sati ca uppannatteti sambandho .
Yesaṃ paccayā honti āhārindriyāti yojanā .
Ekatoti saha .
Sahajātādipaccayattābhāvatoti sahajātapurejātapacchājātapaccayattābhāvato .
Tadabhāvoti sahajātādipaccayattābhāvo .
Etesan ti atthipaccayatāvasena pavattamānānaṃ āhārindriyānaṃ .
Dhammasabhāvavasenāti dhammatāvasena .
Dhammatā hesā , yadidaṃ paccayuppannehi saha puretaraṃ pacchā ca labbhamānā āhārindriyā tesaṃ atthipaccayā honti , na sahajātādipaccayāti .
Yathā vā cakkhādidvārānaṃ rūpādiārammaṇānaṃ satipi niyatavuttitāya dvārārammaṇato viññāṇassa chabbidhabhāve ārammaṇamanāmasitvā , dvārato dvāramanāmasitvā ārammaṇato chabbidhatā vuccati , evamidhāpi āhārindriyānaṃ paccayuppannehi satipi sahajātādibhāve arūpakkhandhādivasena sahajātādibhedabhinnassa atthipaccayassa dassitattā pañhāvāre āhārindriyānaṃ vasena āgate catutthapañcamakoṭṭhāsabhūte atthipaccayavisese sahajātādibhedaṃ āmasituṃ na labbhatīti dassetuṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ āhāro indriyañca sahajātādibhedaṃ na labhatī ’’ ti vuttaṃ , na pana āhārindriyesu sahajātādibhāvassa abhāvato .
Evampettha attho daṭṭhabbo .
Atthipaccayaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .