Pācittiyakaṇḍaṃ
1. Paṭhamavaggavaṇṇanā
Paṭhame
M0.114V0.110 haritapattavaṇṇo haritako .Cāpalasuṇaṃ amiñjako .
Aṅkuramattameva hi tassa hoti .
Palaṇḍukā dayo sabhāveneva vaṭṭanti .
Sūpasampākādī vināpi antamaso yāgubhattepi pakkhipituṃ vaṭṭatīti likhitaṃ ,‘‘ bhikkhuniyāpi gilānāya purebhattameva lasuṇaṃ kappati , na agilānāyā ’’ ti abhayagirīnaṃ uggahoti .
Dutiye ābādhapaccayā bhikkhunisaṅghaṃ āpucchitvā saṃharāpetuṃ vaṭṭati , bhikkhussa ettha ca lasuṇe ca dukkaṭaṃ .
Sattame ‘‘ samuṭṭhānādīni addhānamaggasikkhāpadasadisānī ’’ ti pāṭho .
Navame kuṭṭo nāma gharakuṭṭo .
Pākāro nāma parikkhepapākāro .
Chaḍḍitakhetteti purāṇakhette .
Saṅghasantake bhikkhussa chaḍḍetuṃ vaṭṭati saṅghapariyāpannattā .
Bhikkhunīnampi saṅghasantake bhikkhusaṅghasantake vuttanayeneva vaṭṭati .
Evaṃ santepi sāruppavasena kātabbanti likhitaṃ .
Dasame ‘‘ sayaṃ tāni vatthūni karontiyā ’’ tiādi idha sikkhāpade natthi .
Kasmā ?
Eḷakalomasamuṭṭhānattā .
Yadi evaṃ kasmā vuttanti ce ?
Suttānulomamahāpadesato .
Yadi naccādīni passituṃ vā suṇituṃ vā na labhati , pageva attanā kātunti nayato labbhamānattā vuttaṃ .
Itarathā mahāpadesā niratthakā siyuṃ .
‘‘ Evaṃ aññatthapi nayo netabbo .
Samuṭṭhānampi idha vuttameva
V0.111 aggahetvā chasamuṭṭhānavasena gahetabban ’’ ti ācariyā .Idha vuttaṃ samuṭṭhānaṃ nāma mūlabhūtassa antarā vuttāpattiyā , tasmā eḷakalomasamuṭṭhānamevāti apare .
Ārāme ṭhatvāti na kevalaṃ ṭhatvā , tato gantvā pana sabbiriyāpathehipi labhati .
Ārāme ṭhitāti pana ārāmapariyāpannāti attho .
Itarathā nisinnāpi na labheyyāti .
Paṭhamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Dutiyavaggavaṇṇanā
Pañcame
M0.115 upacāro dvādasahattho .‘‘ Samuṭṭhānādīni kathinasadisāni , idaṃ pana kiriyākiriyan ’’ ti pāṭho .
Sattame dhuvapaññatteti bhikkhunīnaṃ atthāya .
Kulānīti kulagharāni .
Dutiyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Tatiyavaggavaṇṇanā
Catutthe saṅghāṭiādivasena adhiṭṭhitānaṃ saṅghāṭicāraṃ .
Pañcame ‘‘ idaṃ pana kiriyākiriyan ’’ ti pāṭho .
Chaṭṭhe aññasmiṃ parikkhāre dukkaṭan ti thālakādīnaṃ vā sappitelādīnaṃ vā aññatarasmiṃ .
Tatiyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Catutthavaggavaṇṇanā
Chaṭṭhe saṃsaṭṭhavihārasikkhāpade ‘‘ sesamettha paṭhamaariṭṭhasikkhāpade vuttavinicchayasadisamevā ’’ ti pāṭho .
Catutthavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Pañcamavaggavaṇṇanā
‘‘ Cittāgāraṃ
V0.112 nāma yattha katthaci manussānaṃ kīḷituṃ ramituṃ kataṃ hotī ’’ tiādinā ( pāci .979) pāḷiyaṃ vuttattā cittāgārādīni sabbesaṃ atthāya katāni , na rañño eva .Sattame etena nissajjituṃ kappiyaṃ vuttaṃ .
‘‘ Nissajjitvā paribhuñjatī ’’ ti ( pāci .1007) pāḷi ca atthi .
‘‘ Samuṭṭhānādīni kathinasadisāni , idaṃ pana kiriyākiriyan ’’ ti pāṭho .
Aṭṭhamepi esova pāṭho .
Pañcamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Chaṭṭhavaggavaṇṇanā
Dasame
M0.116 ‘‘ samuṭṭhānādīni kathinasadisāni , idaṃ pana kiriyākiriyan ’’ ti pāṭho .Chaṭṭhavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Aṭṭhamavaggavaṇṇanā
Paṭhamadutiyatatiyesu ‘‘ gihigatā ’’ ti vā ‘‘ kumāribhūtā ’’ ti vā na vattabbā .
Vadanti ce , kammaṃ kuppati .
Ekādasame chandaṃ avissajjetvāti ‘‘ yathāsukhan ’’ ti avatvā .
Ettha pana ayaṃ vinicchayo –
‘‘ pārivāsikachandadānenā ’’ ti idaṃ uddharitvā ‘‘ vuṭṭhitāya parisāyā ’’ ti ( pāci .1168) padabhājanaṃ vuttaṃ .
Etassa pana samantapāsādikāyaṃ ‘‘ vuṭṭhitāya parisāyāti chandaṃ vissajjetvā kāyena vā vācāya vā chandavissajjanamattena vā vuṭṭhitāyā ’’ ti ( pāci . aṭṭha .1167) vuttaṃ .
Idha chandassa pana avissaṭṭhattā kammaṃ kātuṃ vaṭṭatīti vuttaṃ .
Tasmā chandaṃ avissajjetvāva dvādasahatthapāse viharitvā puna sannipātakaraṇañca vaṭṭatīti likhitaṃ .
Aṭṭhamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Navamavaggavaṇṇanā
Tatiye
V0.113 ‘‘ sesaṃ vuttanayena veditabbaṃ , idaṃ pana akusalacittan ’’ ti pāṭho .Catutthe vuttanayenāti tatiye vuttanayena .
Ekādasame ‘‘ samuṭṭhānādīni kathinasadisāni , idaṃ pana kiriyākiriyan ’’ ti pāṭho .
Dvādasame ‘‘ samuṭṭhānādīni padasodhammasadisāni , idaṃ pana kiriyākiriyan ’’ ti pāṭho .
Terasame ‘‘ saṃkaccikaṃ nāma adhakkhakaṃ ubbhanābhi , tassā paṭicchādanatthāyā ’’ ti ( pāci .1226) pāḷiyaṃ vuttattā idhāpi ‘‘ adhakkhakaubbhanābhisaṅkhātassa sarīrassa paṭicchādanatthan ’’ ti
M0.117 pāṭho .Aparikkhepe āpattiparicchedaṃ samantapāsādikavasena aggahetvā idha vuttanayena gahetabbanti likhitaṃ .
Navamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Suddhapācittiyavaṇṇanā niṭṭhitā .
Samuṭṭhānavinicchayavaṇṇanā
Samuṭṭhānānaṃ vinicchaye pana giraggasamajjādīni ‘‘ acittakāni lokavajjānī ’’ ti vuttattā ‘‘ naccan ’’ ti vā ‘‘ gandhan ’’ ti vā ajānitvāpi dassanena , vilimpanena vā āpajjanato vatthuajānanacittena acittakāni .
‘‘ Naccan ’’ ti vā ‘‘ gandhan ’’ ti vā jānitvā passantiyā , vilimpantiyā vā akusalattā eva lokavajjāni .
Corivuṭṭhāpanādīni ‘‘ corī ’’ tiādinā vatthuṃ jānitvā karaṇeyeva āpajjanattā sacittakāni .
Upasampadādīnaṃ ekantākusalacitteneva akattabbattā paṇṇattivajjāni .
‘‘ Idha sacittakācittakatā paṇṇattijānanājānanatāya aggahetvā vatthujānanājānanatāya gahetabban ’’ ti likhitaṃ .
Adhippetattā saṅkhepato dassanābhāvā –
Acittakattaṃ
V0.114 dvidhā mataṃ , vatthupaṇṇattiaññāṇā ;Vuttaṃ ñāṇaṃ dvidhā idha , sakanāmena aññātaṃ .
Paranāmañca jānanaṃ , vatthussekaṃ balakkāre ;
Ekadhā samacārike , tasmiṃ tappaṭibandhoti .
Paranāmena jānanaṃ , dvidhā muttādike ekaṃ ;
Ekaṃ lomādike matanti , ayaṃ bhedo veditabbo .
Sesamettha uttānaṃ , anuttānatthe vuttavinicchayattā na uddhaṭanti ;
Samuṭṭhānavinicchayavaṇṇanā niṭṭhitā .
Bhikkhunīpātimokkhavaṇṇanā niṭṭhitā .
Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇaṭīkā niṭṭhitā .
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa