4. Catutthapārājikavaṇṇanā
Idheva saṅgahanti ‘‘ iti jānāmi , iti passāmī ’’ ti pade kathanti ce ,‘‘ iti jānāmī ’’ tiādimāha
V0.41 .Kevalaṃ ‘‘ pāpicchatāyā ’’ ti ( kaṅkhā . aṭṭha . catutthapārājikavaṇṇanā ) vacanato mandattā momūhattā samudācarantassa anāpattīti dīpitaṃ .
‘‘ Atītakāle sotāpannomhī ’’ ti vadanto pariyāyena vadati ,‘‘ yo te vihāre vasati , so bhikkhu arahā ’’ tiādīsu ( pari .165) viya sikkhāpadepi ‘‘ iti jānāmī ’’ ti ( pārā .195,197) paccuppannameva vuttaṃ .
Catutthapārājikavaṇṇanā niṭṭhitā .
Mātughātakapitughātakaarahantaghātakā tatiyapārājikaṃ āpannā , bhikkhunidūsako , lambīādayo ca cattāro paṭhamapārājikaṃ āpannā evāti katvā kuto catuvīsatīti ce ?
Na , adhippāyājānanato .
Mātughātakādayo hi cattāro idhānupasampannā eva adhippetā , lambīādayo cattāro kiñcāpi paṭhamapārājikena saṅgahitā , yasmā pana ekena pariyāyena methunadhammaṃ paṭisevino honti , tasmā visuṃ vuttā .
Na labhati bhikkhūhīti ettha ‘‘ uposathādibhedaṃ saṃvāsan ’’ ti ettakaṃ vuttaṃ .
Vinayaṭṭhakathāyaṃ ‘‘ uposathappavāraṇāpātimokkhuddesasaṅghakammappabhedan ’’ ti vuttaṃ .
Pāḷiyaṃ ‘‘ saṃvāso nāma ekakammaṃ ekuddeso samasikkhatā ’’ ti ( pārā .55,92,172,198) vuttaṃ .
Tividhenāpi saṅghakammaṃ kātuṃ na vaṭṭatīti paṭikkhittaṃ .
‘‘ Na , bhikkhave , gahaṭṭhena nisinnaparisāya pātimokkhaṃ uddisitabban ’’ tiādi ( mahāva .154) pātimokkhappavāraṇāsu eva āgataṃ , aññesu ca evarūpesu ṭhānesu sesaṃ kammaṃ kātuṃ natthi paṭikkhepo .
Ācariyāpi ‘‘ sesaṃ kammaṃ kātuṃ vaṭṭati , natthi āpattī ’’ ti vadanti .
‘‘ Antimavatthu ajjhāpannaṃ amūlakena pārājikena codentassa saṅghādiseso , saṅghādisesena
M0.45 codentassa pācittiyanti bhikkhuno viya vuttaṃ , na anupasampannassa viya dukkaṭaṃ .Tasmā tena sahaseyyā , tassa paṭiggahaṇañca bhikkhussa vaṭṭatīti ācariyā vadantī ’’ ti likhitaṃ .
‘‘ Yathā pure tathā pacchāti ‘ ekakammaṃ ekuddeso samasikkhatā ’ ti evaṃ vuttasaṃvāsassa abhabbatāmattaṃ sandhāya vuttan ’’ ti vadanti , vīmaṃsitabbaṃ .
Idāni catunnampi sādhāraṇaṃ pakiṇṇakaṃ – methunadhammaṃ paṭisevanto atthi koci pārājiko hoti asaṃvāso , atthi koci na pārājiko hoti asaṃvāso , atthi koci na pārājiko saṃvāso dukkaṭavatthusmiṃ vā thullaccayavatthusmiṃ vā paṭisevanto , atthi koci na pārājiko pakkhapaṇḍako apaṇḍakapakkhe upasampanno paṇḍakapakkhe methunadhammaṃ paṭisevanto .
So āpattiṃ nāpajjatīti na pārājiko nāma .
Na hi abhikkhussa āpatti nāma atthi .
So
V0.42 anāpattikattā apaṇḍakapakkhe āgato kiṃ asaṃvāso hoti , na hotīti ?Hoti .
‘‘ Abhabbo tena sarīrabandhanenā ’’ ti ( mahāva .129) hi vuttaṃ .
‘‘ Yo pana bhikkhu bhikkhūnaṃ sikkhāsājīvasamāpanno … pe … asaṃvāso ’’ ti ( pārā .44) vuttattā yo bhikkhubhāvena methunaṃ dhammaṃ paṭisevati , so eva abhabbo .
Nāyaṃ apārājikattāti ce ?
Na ,‘‘ byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo ’’ ti ( mahāva .126) vuttaṭṭhāne yathā abhikkhunā kammavācāya sāvitāyapi kammaṃ ruhati kammavipattiyā asambhavato , evaṃsampadamidaṃ daṭṭhabbaṃ .
Tatrāyaṃ viseso – upasampannapubbo evaṃ ce kammavācaṃ sāveti , saṅgho ca tasmiṃ upasampannasaññī eva ce , kammaṃ ruhati , nāññathāti no khantīti ācariyo .
Gahaṭṭho vā titthiyo vā paṇḍako vā kammavācaṃ sāveti , saṅghena kammavācā na vuttā hoti .
‘‘ Saṅgho upasampādeyya saṅgho upasampādeti , upasampanno saṅghenā ’’ ti ( mahāva .127) hi vacanato saṅghena kammavācāya vattabbatāya saṅghapariyāpannena , saṅghapariyāpannasaññitena vā ekena vuttāya saṅghena vuttā hotīti veditabbo , na gahaṭṭhatitthiyapaṇḍakādīsu aññatarena .
Ayameva sabbakammesu yutti daṭṭhabbā .
Tathā atthi methunaṃ dhammaṃ paṭisevanto koci nāsetabbo ,‘‘ yo bhikkhunidūsako , ayaṃ nāsetabbo ’’ ti ( mahāva .114-115 atthato samānaṃ ) vuttattā tena eva so anupasampannova
M0.46 sahaseyyāpattiṃ vā aññaṃ vā tādisaṃ janeti , tassa omasane ca dukkaṭaṃ hoti .Abhikkhuniyā methunadhammaṃ paṭisevanto na nāsetabbo ,‘‘ antimavatthuṃ ajjhāpanno , bhikkhave , anupasampanno na upasampādetabbo ’’ ti pāḷiyā abhāvato , teneva so upasampannasaṅkhaṃ gacchati , sahaseyyāpattiādiṃ na janeti , kevalaṃ asaṃvāsoti katvā gaṇapūrako na hoti .
Ekakammaekuddeso hi saṃvāsoti vutto , samasikkhatāpi saṃvāsoti katvā so tena saddhiṃ natthīti .
Padasodhammāpattiṃ pana janetīti kāraṇacchāyā dissatīti .
Yathā bhikkhuniyā saddhiṃ bhikkhusaṅghassa ekakammādino saṃvāsassa abhāvā bhikkhunī asaṃvāsā bhikkhussa , tathā bhikkhu ca bhikkhuniyā , padasodhammāpattiṃ pana na janeti .
Tathā antimavatthuṃ ajjhāpannopi ekecco ‘‘ yo nāsetabboti vutto ’’ ti iminā nidassanena sakāraṇacchāyā ajjhupekkhitā hotīti na gahaṇaṃ gacchati .
Apica ‘‘ ubho nāsetabbā , dūsako nāsetabbo ’’ ti ( pārā .66) vacanato ,‘‘ mettiyaṃ bhikkhuniṃ nāsethā ’’ ti ( pārā .384) vacanato ca yo saṅghamajjhaṃ pavisitvā anuvijjakena anuvijjiyamāno parājito , sopi anupasampannova , na omasavādapācittiyaṃ janetīti veditabbo .
Apicettha
V0.43 sikkhāpaccakkhātakacatukkaṃ veditabbaṃ .Atthi hi puggalo sikkhāpaccakkhātako na sikkhāsājīvasamāpanno , atthi puggalo na sikkhāpaccakkhātako sikkhāsājīvasamāpanno , atthi puggalo sikkhāpaccakkhātako ceva sikkhāsājīvasamāpanno ca , atthi puggalo neva sikkhāpaccakkhātako na sikkhāsājīvasamāpanno .
Tattha tatiyo bhikkhunī sikkhāpaccakkhātakā veditabbā .
Sā hi yāva na liṅgaṃ pariccajati , kāsāvesu saussāhāva samānā sāmaññā cavitukāmā sikkhaṃ paccakkhantīpi bhikkhunī eva sikkhāsājīvasamāpannāva .
Vuttañhi bhagavatā ‘‘ natthi , bhikkhave , bhikkhuniyā sikkhāpaccakkhānan ’’ ti .
Kadā pana sā abhikkhunī hotīti ?
Yadā sā vibbhantāti saṅkhaṃ gacchati .
Vuttañhi bhagavatā ‘‘ yadeva sā vibbhantā , tadeva sā abhikkhunī ’’ ti ( cūḷava .434).
Kittāvatā pana vibbhantā hotīti ?
Sāmaññā cavitukāmā kāsāvesu anālayā kāsāvaṃ vā apaneti , naggā vā gacchati , tiṇapaṇṇādinā vā paṭicchādetvā gacchati , kāsāvaṃyeva
M0.47 vā gihinivāsanākārena nivāseti , odātaṃ vā vatthaṃ nivāseti , liṅgeneva vā saddhiṃ titthiyesu pavisitvā kesaluñcanādivataṃ samādiyati , titthiyaliṅgaṃ vā samādiyati , tadā vibbhantā nāma hoti .Tattha yā saliṅge ṭhitāva titthiyavataṃ samādiyati , sā titthiyapakkantabhikkhu viya pacchā pabbajjampi na labhati .
Sesā pabbajjameva labhati , na upasampadaṃ .
Pāḷiyaṃ kiñcāpi ‘‘ yā , bhikkhave , bhikkhunī sakāvāsā titthāyatanaṃ saṅkantā , sā āgatā na upasampādetabbā ’’ ti ( cūḷava .434) vacanato yā paṭhamaṃ vibbhamitvā pacchā titthāyatanaṃ saṅkantā , sā āgatā upasampādetabbāti anuññātaṃ viya dissati .
Saṅgītiācariyehi pana ‘‘ catuvīsati pārājikānī ’’ ti ( pārā . aṭṭha .2.233) vuttattā na puna sā upasampādetabbā .
Tasmā eva sikkhāpaccakkhānaṃ nānuññātaṃ bhagavatā .
Antimavatthuṃ ajjhāpannā pana bhikkhunī eva .
Pakkhapaṇḍakīpi bhikkhunī eva .
Imaṃ nayaṃ catūsupi yojetvā yathārahaṃ kathetabbaṃ .
Pārājikavaṇṇanā niṭṭhitā .