6. Kuṭikārasikkhāpadavaṇṇanā
Kiṃ bhanteti ettakepi vutte .
Pucchito yadatthāya paviṭṭho , taṃ kathetuṃ labhati pucchitapaññattā bhikkhācāravatteti likhitaṃ .
Hatthakammaṃ yācito ‘‘ upakaraṇaṃ , mūlaṃ vā dassatī ’’ ti yācati , vaṭṭati , na vaṭṭatīti ?
Vaṭṭati senāsane obhāsaparikathādīnaṃ laddhattāti eke .
Tihatthā vāti ettha vaḍḍhakihatthena tihatthā .
‘‘ Pamāṇayutto mañcoti pakatividatthiyā navavidatthippamāṇamañco , so tattha ito ca na sañcarati , tasmā catuhatthavitthārā na hotī ’’ tiādi likhitaṃ .
Akuṭiyā pana vatthudesanākiccaṃ natthi ullittāvalittaṃ kātuṃ vuttattā .
‘‘ Ullittādibhāvo … pe …‘ chadanameva sandhāya vutto ’ ti yuttamidaṃ .
Kasmāti ce ?
Yasmā mattikāmayabhittiṃ
M0.53 uṭṭhāpetvā upari ullittaṃ vā avalittaṃ vā ubhayaṃ vā bhittiyā ghaṭitaṃ karontassa āpatti eva vināpi bhittilepenā ’’ ti likhitaṃ .Evamettha thambhatulāpiṭṭhasaṅghāṭādi niratthakaṃ siyā .
Tasmā vicāretvāva gahetabbaṃ .
‘‘ Uposathāgārampi bhavissati , ahampi vasissāmī ’’ ti vā ‘‘ bhikkhūhi vā sāmaṇerehi vā ekato vasissāmī ’’ ti vā karontassa vaṭṭati eva .
Kasmā ?
‘‘ Attuddesan ’’ ti vuttattāti likhitaṃ .
Idaṃ
V0.49 pana sikkhāpadaṃ catutthapārājikaṃ viya nidānāpekkhaṃ .Na hi vaggumudātīriyā bhikkhū sayameva attano asantaṃ uttarimanussadhammaṃ musāvādalakkhaṇaṃ pāpetvā bhāsiṃsu .
Aññamaññañhi te uttarimanussadhammavaṇṇaṃ bhāsiṃsu .
Na ca tāvatā pārājikavatthu hoti , tattakena pana lesena bhagavā taṃ vatthuṃ nidānaṃ katvā pārājikaṃ paññapesi , tathā idhāpi .
Na hi nidāne ‘‘ adesitavatthukāyo sārambhāyo aparikkamanāyo ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Appamāṇikāyo ’’ ti pana vuttattā pamāṇamatikkamantassa saṅghādisesova nidānāpekkho .
Tattha sārambhe aparikkamane saṅghādisesappasaṅgaṃ viya dissamānaṃ ‘‘ vibhaṅgo taṃniyamako ’’ ti vuttattā vibhaṅge na nivāreti .
Tathā mahallake .
Etthāha – kimatthaṃ mātikāyaṃ dukkaṭavatthu vuttaṃ , nanu vibhaṅge eva vattabbaṃ siyāti ?
Evametaṃ .
Kiṃ nu bhikkhū abhinetabbā vatthudesanāya , tehi bhikkhūhi vatthu desetabbaṃ , kīdisaṃ ?
Anārambhaṃ saparikkamananti .
Itarañhi ‘‘ sārambhe ce bhikkhu vatthusmiṃ aparikkamane ’’ ti evaṃ anuppasaṅgavasena āgatattā vuttaṃ .
Yasmā vatthu nāma atthi sārambhaṃ aparikkamanaṃ , atthi anārambhaṃ saparikkamanaṃ , atthi sārambhaṃ saparikkamanaṃ , atthi anārambhaṃ aparikkamananti bahuvidhaṃ , tasmā bahuvidhattā vatthu desetabbaṃ anārambhaṃ saparikkamanaṃ , netaranti vuttaṃ hoti .
Kimatthikā panettha vatthudesanāti ce ?
Garukāpattipaññāpanahetuparivajjanupāyattā .
Vatthuadesanā hi garukāpattipaññāpanahetubhūtā .
Garukāpattipaññāpanaṃ akataviññattigihipīḷājananaṃ , attadukkhaparadukkhahetubhūto ca sārambhabhāvoti ete vatthudesanāpadesena upāyena parivajjitā honti .
Na hi bhikkhū akappiyakuṭikaraṇatthaṃ gihīnaṃ vā pīḷānimittaṃ , sārambhavatthukuṭikaraṇatthaṃ vā vatthuṃ desentīti .
Honti cettha –
‘‘ Dukkaṭassa
M0.54 hi vatthūnaṃ , mātikāya pakāsanā ;Garukāpattihetūnaṃ , tesaṃ evaṃ pakāsitā .
‘‘ Vatthussa desanupāyena , garukāpattihetuyo ;
Vajjitā honti yaṃ tasmā , sārambhādi jahāpitan ’’ ti .
Kuṭikārasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .