Pārājikakaṇḍaṃ
Abhilāpamattamevāti
M0.109V0.104 ettha daharavasena ‘‘ bhante ’’ ti ca vuḍḍhavasena ‘‘ āvuso ’’ ti ca tattha duvidho abhilāpo , idha pana vuḍḍhadaharānaṃ ‘‘ ayyā ’’ ti ekameva .Kāyasaṃsagge vuttanayenāti ettha tabbahulanayena kiriyasamuṭṭhānatā vuttā .
‘‘ Kāyasaṃsaggaṃ samāpajjeyyā ’’ ti avatvā pana ‘‘ sādiyeyyā ’’ ti vuttattā akiriyatopi samuṭṭhātīti veditabbaṃ .
Yathā cettha , evaṃ heṭṭhā ‘‘ manussitthiyā tayo magge methunaṃ dhammaṃ paṭisevantassa āpatti pārājikassā ’’ tiādinā ( pārā .56) nayena kiriyasamuṭṭhānataṃ vatvā tadanantaraṃ ‘‘ bhikkhupaccatthikā manussitthiṃ bhikkhussa santikaṃ ānetvā vaccamaggena aṅgajātaṃ abhinisīdenti , so ce pavesanaṃ sādiyatī ’’ tiādinā ( pārā .58) nayena akiriyasamuṭṭhānassapi vuttattā paṭhamapārājikāyapi tabbahulanayeneva kiriyasamuṭṭhānatā veditabbā .
Na hi pavesanasādiyanādimhi kiriyasamuṭṭhānatā dissati .
Aṅgajātacalanañcettha
V0.105 na sārato daṭṭhabbaṃ ‘‘ so ce pavesanaṃ na sādiyati , paviṭṭhaṃ na sādiyati , ṭhitaṃ na sādiyati , uddharaṇaṃ sādiyati , āpatti pārājikassā ’’ ti ( pārā .58) ettha ṭhitanasādiyane pakatiyāpi paripuṇṇacalanattā .Sādiyanapaccayā paṭisevanacalanañcettha na dissatevāti tabbahulanayeneva kiriyasamuṭṭhānatā gahetabbā .
Apica bhikkhuniyāpi paṭhamapārājike tassa sādiyanassa sarūpena vuttattā tadanurūpavasena vibhaṅganayamanoloketvā ‘‘ kiriyasamuṭṭhāna ’’ micceva vuttaṃ .
Yathā cetesu tabbahulanayena kiriyasamuṭṭhānatā vuttā , tathā surādīnaṃ akusaleneva pātabbatā .
Itarathā ‘‘ yaṃ akusaleneva
M0.110 āpajjati , ayaṃ lokavajjā , sesā paṇṇattivajjā ’’ ti vutte lokavajjapaṇṇattivajjānaṃ niyamalakkhaṇasiddhi hoti , tathā taṃ avatvā ‘‘ yassā sacittakapakkhe cittaṃ akusalameva hoti , ayaṃ lokavajjā , sesā paṇṇattivajjā ’’ ti ( kaṅkhā . aṭṭha . paṭhamapārājikavaṇṇanā ) vutte lokavajjavacanaṃ niratthakaṃ siyā vatthuajānanapakkhepi akusaleneva pātabbattā .Yasmā tattha surāpānavītikkamassa akusalacittuppādo natthi , tasmā khandhakaṭṭhakathāyaṃ ‘‘ majjapāne pana bhikkhuno ajānitvāpi bījato paṭṭhāya majjaṃ pivantassa pācittiyaṃ .
Sāmaṇero jānitvāva pivanto sīlabhedaṃ āpajjati , na ajānitvā ’’ ti ( mahāva . aṭṭha .108) vuttaṃ , na vuttaṃ ‘‘ vatthuajānanapakkhe pāṇātipātādīnaṃ siddhikaraakusalacittuppādasadise cittuppāde satipi sāmaṇero sīlabhedaṃ nāpajjatī ’’ ti .
Abhinivesavacanaṃ pāṇātipātādīhi samānagatikattā sāmaṇerānaṃ surāpānassa .
‘‘ Surāmerayime ’’ ti vatthuṃ jānitvā pātabbatādivasena vītikkamantassa akusalassa asambhavo natthi .
Tena vuttaṃ ‘‘ yassā sacittakapakkhe ’’ tiādi .
Kiñcettha – yuttivacanena arahantānaṃ appavisanato sacittakācittakapakkhesu akusalaniyamoti ce ?
Na , dhammatāvasena sekkhānampi appavisanato .
Acittakapakkhe akusalaniyamābhāvadassanatthaṃ supantassa mukhe pakkhittajalabindumiva surābinduādayo udāharitabbā .
Tabbahulanayena hi atthe gahite pubbenāparaṃ aṭṭhakathāya sameti saddhiṃ pāḷiyā cāti .
Ācariyāpi surāpāne akusalaniyamābhāvameva vadanti .
Ekacce pana kiriyasamuṭṭhānatā panassa tabbahulanayameva , na paṭhamapārājike .
Kathaṃ ?
Kāyasaṃsaggasikkhāpadaṃ paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ .
Ettha bhikkhussa ca bhikkhuniyā ca kāyasaṃsaggabhāve sati bhikkhunī kāyaṅgaṃ acopayamānāpi citteneva adhivāseti , āpajjati , na evaṃ bhikkhu .
Bhikkhu pana copayamānova āpajjati , evameva paṭhamapārājikepi copane sati eva āpajjati , nāsati .
Pavesanaṃ
V0.106 sādiyatīti ettha pavesanasādiyanaṃ nāma sevanacittuppādanaṃ , maggena vā maggappaṭipannampi icchanti .Tassāpi kāyacalanaṃ ekantaṃ atthi eva .
Evaṃ santepi vīmaṃsitvā gahetabbanti vadantīti likhitaṃ
Pārājikavaṇṇanā niṭṭhitā .