Issues
Editor
Settings
Versions
Select Version
နိဿယ
မြန်မာဘာသာ
AI-汉译-Nissaya
简体中文
Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa-ṭīkā
Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa-ṭīkā

4. Bhojanavaggo

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

4. Bhojanavaggo

2. Gaṇabhojanasikkhāpadavaṇṇanā

DevadattoM0.89V0.83 kāle viññāpetvā bhuñjati , tappaccayā bhagavatā ‘‘ gaṇabhojane pācittiyan ’’ ti ( pāci .209) sikkhāpadaṃ paññattaṃ .
Padabhājane pana ‘‘ nimantitā bhuñjantī ’’ ti ( pāci .218) nimantanameva gahetvā vibhattaṃ .
Andhakaṭṭhakathāyaṃ pana vatthuvasena viññattiyā yācanampi vuttanti likhitaṃ .
Kasmā ?
Parivāre eva ‘‘ gaṇabhojanaṃ dvīhākārehi pasavati viññattito vā nimantanato vā ’’ ti ( pari .322) vuttattā .
Tasmā aṭṭhuppattiyaṃyeva pākaṭattā padabhājane na vuttanti veditabbaṃ .
‘‘‘ Ekato gaṇhantī ’ ti ca gahitabhattāpi aññe yāva gaṇhanti , tāva ce tiṭṭhanti , ekato gaṇhanti eva nāmā ’’ ti ca ,‘‘ yo koci pabbajitoti sahadhammikesu , titthiyesu vāti attho ’’ ti ca ,‘‘ samayābhāvoti sattannaṃ anāpattisamayānaṃ abhāvo ’’ ti ca ,‘‘ samayaladdhakena saha cattāro hontī ’’ ti ca ,‘‘ samayaladdhako sayameva muccati , sesānaṃ gaṇapūrakattā āpattikaro hotī ’’ ti ca likhitaṃ .
Etthāha –
‘‘ paṭiggahaṇameva hettha pamāṇan ’’ ti vuttaṃ , atha kasmā pāḷiyaṃ ‘‘ gaṇabhojanaṃ nāma yattha cattāro … pe … bhuñjantī ’’ ti ( pāci .218) vuttanti ?
Vuccate – tattha ‘‘ bhuñjantī ’’ ti paṭiggahaṇaniyamavacanaṃ .
Na hi appaṭiggahitakaṃ bhikkhū bhuñjantīti .
Gaṇabhojanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

3. Paramparabhojanasikkhāpadavaṇṇanā

AññatraV0.84 samayāti pana nimantanato pasavanato bhojanāpekkhaṃ pācittiyanti eke .
Eko bhikkhu piṇḍāya caranto bhattaṃ labhati , tamañño cūpāsako nimantetvā ghare nisīdāpesi , na ca tāva bhattaṃ sampajjatiM0.90 .
Sace so bhikkhu piṇḍāya caritvā laddhabhattaṃ bhuñjati , āpatti .
Kasmāti ce ?
‘‘ Paramparabhojanaṃ nāma pañcannaṃ bhojanānaṃ aññatarena bhojanena nimantito taṃ ṭhapetvā aññaṃ pañcannaṃ bhojanānaṃ aññataraṃ bhojanaṃ bhuñjati , etaṃ paramparabhojanaṃ nāmā ’’ ti ( pāci .227) vuttattā .
Paṭhamakathinasadisāni , idaṃ pana kiriyākiriyan ’’ ti pāṭho .
Paramparabhojanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

4. Kāṇamātāsikkhāpadavaṇṇanā

Dvattipattapūrā paṭiggahetabbāti tathānītapūvehi atthikena ukkaṭṭhapattappamāṇavasena gahetabbā .
‘‘ Mā kho tvaṃ ettha paṭiggaṇhī ’’ ti apātheyyādiatthāya sajjitasaññāya atirekappaṭiggahaṇena ārocane , asaṃvibhāge ca na muccati acittakattā sikkhāpadassa .
Atha uggahitakaṃ gaṇhāti , na muccati eva .
Asaṃvibhāge pana anāpatti akappiyattā .
Acittakatā paṇṇattijānanābhāveneva , na vatthujānanābhāvenāti eke .
‘‘ Na pātheyyādiatthāya sajjitabhāvajānanan ’’ ti aṅgesu avuttattā sace sañcicca na vadati , pācittiyanti porāṇā vadanti .
Atirekappaṭiggahaṇan ti tattha pañcamaṃva aṅgaṃ vuttaṃ , tasmā appaṭiggahitattā na pācittiyaṃ , kattabbākaraṇato pana dukkaṭaṃ .
Aññathā kiriyākiriyaṃ idaṃ āpajjati .
Anivāraṇaṃ , anārocanaṃ vā chaṭṭhamaṅgaṃ vattabbaṃ siyā .
Kāṇamātāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

5. Paṭhamapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā

Bhuttāvī pavāraṇaṃ nāma pañcaṅgikaṃ .
Tesu ‘‘ asanaṃ paññāyattī ’’ ti eteneva ‘‘ bhuttāvī ’’ ti etassa siddhattā visuṃ atthasiddhi na dissati .
Dissati ce , aṅgānaṃ chakkattadassanantiV0.85 ( vajira . ṭī . pācittiya 238-239) likhitaṃ .
‘‘ Bhojanaṃ paññāyatī ’’ ti abhihaṭaṃ sandhāya vuttaṃ .
KoṭṭetvāM0.91 katacuṇṇampīti pi -kārena kuṇḍakaṃ sampiṇḍeti .
Samapākabhajjitānaṃ pana ātapasukkhānaṃ vā kuṇḍakaṃ vā ye keci taṇḍulā vāti ettakameva vuttattā samapākabhajjitānaṃ vīhīnaṃ , vīhipalāsānaṃ vā taṇḍulacuṇṇaṃ pavāreti .
Tathā kharapākabhajjitānaṃ kuṇḍakampi pavāreti .
Bhajjitasattuyo piṇḍetvā kato apakkasattumodakopi pavāretīti likhitaṃ .
Sace avasiṭṭhaṃ natthi , na pavāreti .
Kasmā ?
Asanasaṅkhātassa vippakatabhojanassa abhāvato .
Akappiyamaṃsaṃ pana kiñcāpi paṭikkhipitabbaṭṭhāne ṭhitaṃ , khādiyamānaṃ pana maṃsabhāvaṃ na jahāti , tasmā pavāreti .
Bhojanasālāya bhuñjanto ce attano apāpuṇanakoṭṭhāsaṃ abhihaṭaṃ paṭikkhipati , na pavāreti .
Kāmaṃ paṭikkhipati , patte pana ārāmikā ākiranti , taṃ bhuñjituṃ na vaṭṭati .
Idañhi buddhappaṭikuṭṭhāya anesanāya uppanneyeva saṅkhaṃ gacchati .
Yathā hi saṅghato laddhaṃ piṇḍaṃ dussīlo deti , tañce paṭikkhipati , na pavāreti , evaṃsampadamidanti ca , vibhāgo lajjī ce deti , taṃ so na ajjhoharitukāmatāya paṭikkhipati , pavāretīti ca ,‘‘ samaṃsarasaṃ samaccharasan ’’ ti āpajjanato ‘‘ maṃsarasan ’’ ti vutte pana paṭikkhipato hoti ,‘‘ maṃsassa rasaṃ maṃsarasan ’’ ti ayaṃ viggaho nādhippetoti ca vuttaṃ .
Bhattamissakaṃ yāguṃ āharitvā ‘‘ yāguṃ gaṇhathā ’’ ti vadati , na pavāreti .
‘‘ Bhattaṃ gaṇhathā ’’ ti vutte pavāreti .
Kasmā ?
Yenāpucchito , tassa atthitāya .
Ettha pana ‘‘ yāgumissakaṃ gaṇhathā ’’ ti vadati , tatra ce yāgu bahutarā vā hoti , samasamā vā .
Bhattaṃ mandaṃ , na pavāreti .
Yāgu ce mandā , bhattaṃ bahutaraṃ , pavāreti .
Idañca sabbaaṭṭhakathāsu vuttattā na sakkā paṭikkhipituṃ .
Kāraṇaṃ panettha duddasaṃ .
‘‘ Bhattamissakaṃ gaṇhathā ’’ ti vadati .
Tatra bhattaṃ bahutaraṃ vā samakaṃ vā appataraṃ vā hoti , pavāreti eva .
Bhattaṃ vā yāguṃ vā anāmasitvā ‘‘ missakaṃ gaṇhathā ’’ ti vadati .
Tatra ce bhattaṃ bahutaraṃ , samakaṃ vā hoti , pavāreti .
Appataraṃ na pavāreti .
Taṃ sabbaṃ vīmaṃsitabbanti .
PhalaṃM0.92 vā kandamūlādi vā pañcahi samaṇakappehi kappiyaṃ akatan ti ettha kappiyaṃ akārāpitehi kadaliphalādīhi saddhiṃ atirittaṃ kārāpetvāpi taṃ kadaliphalādiṃ ṭhapetvā avasesaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati .
Amissakarasattā puna tāni kappiyaṃ kārāpetvā aññasmiṃ bhājane ṭhapetvāV0.86 kāretvā bhuñjituṃ vaṭṭati .
Kasmā ?
Pubbe tesu vinayakammassa anāruḷhattāti vadanti .
Patte rajaṃ patitaṃ appaṭiggahitameva hoti .
Tasmā paṭiggahetvāva bhikkhā gaṇhitabbā .
‘‘ Apaṭiggahetvā gaṇhato vinayadukkaṭan ’’ ti ( pāci . aṭṭha .265) vuttattā etamaññesampi na vaṭṭatīti vadanti .
‘‘ Taṃ pana puna paṭiggahetvā bhuñjantassa anāpattī ’’ ti etthāpi evameva .
Imasmiṃ pana ‘‘ atirittaṃ kataṃ anatirittakataṃ hotī ’’ ti etthāpi evameva .
Imasmiṃ pana ‘‘ atirittaṃ kataṃ , anatirittaṃ kataṃ hotī ’’ tiādīhi upaparikkhitvā vinicchayo veditabboti dīpitaṃ .
Alametaṃ sabban ti idampi te adhikaṃ , ito aññaṃ na lacchasīti attho .
Āhāratthāyāti vikāle evāti eke .
‘‘ Paṭhamakathinasadisāni .
Idaṃ pana kiriyākiriyan ’’ ti pāṭho .
Kāyakammaṃ ajjhoharaṇato .
Vacīkammaṃ vācāya ‘‘ atirittaṃ karotha , bhante ’’ ti akārāpanatoti veditabbaṃ .
Paṭhamapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

6. Dutiyapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā

‘‘ Bhuttasmiṃ pācittiyan ’’ ti ( pāci .243) mātikāyaṃ vuttattā ‘‘ bhojanapariyosāne pācittiyan ’’ ti vuttaṃ , na ajjhohāre ajjhohāre .
Dutiyapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

7. Vikālabhojanasikkhāpadavaṇṇanā

JambudīpassaM0.93 kālena paricchedoti evaṃ kira .
Vikālabhojanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

8. Sannidhikārakasikkhāpadavaṇṇanā

‘‘ DuddhotoV0.87 hotī ’’ tiādinā nayena idha vuttattā ,‘‘ duddhotaṃ pattaṃ dhovitvā puna
Tattha acchodakaṃ vā āsiñcitvā , aṅguliyā vā ghaṃsitvā nisnehabhāvo jānitabbo ’’ ti ( pāci . aṭṭha .253) samantapāsādikāyaṃ vuttattā ca mattikāpattassa kapālena pīto sneho sannidhiṃ karotīti siddhanti likhitaṃ .
Sayaṃ paṭiggahetvā apariccattamevāti ettha apariccattaṃ nāma anupasampannānaṃ nirapekkhaapariccattaṃ avijahitaṃ .
‘‘ Paṭiggahaṇan ti ettha paṭiggahitabhāvamavijahitameva sannidhiṃ janetī ’’ ti dhammasiritthero , taṃ ‘‘ paṭiggaṇhāti , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( pāci .255) pāḷiyā virujjhati .
Tassa pana puna paṭiggaṇhanakiccābhāvato vīmaṃsitabbaṃ .
Sannidhikārakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

9. Paṇītabhojanasikkhāpadavaṇṇanā

‘‘ Tesaṃ maṃsañca khīradadhīni ca idha adhippetānī ’’ ti idaṃ pācittiyavatthuparicchedo , na pana kappiyakhīrādiparicchedo , tasmā yassa kassaci khīrādīni vaṭṭantīti ca ,‘‘ mahānāmasikkhāpadena kāretabbo ’’ ti saṅghavasena pavārite bhesajjatthāya sappiādibhesajjapañcakaṃ viññāpeti ce , tattha ‘‘ na bhesajjakaraṇīyena bhesajjaṃ viññāpetī ’’ ti ettha saṅgahaṃ gacchati , tasmā ‘‘ tena pācittiyan ’’ ti ( vajira . ṭī . pācittiya 261) ca likhitaṃ .
Paṇītabhojanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

10. Dantaponasikkhāpadavaṇṇanā

‘‘ Sarīrāvayavenā ’’ tiM0.94 vuttattā mukhena paṭiggahaṇaṃ anuññātaṃ .
‘‘ Ciñcādipattesu bhūmiyaṃ atthatesu na vaṭṭati , kallakhette tattha vaṭṭatī ’’ ti ca ,‘‘ sāmaṃ gahetvā ’’ ti iminā na kevalaṃ sappadaṭṭhaṃyeva , aññampi daṭṭhaṃ viseseti .
Sāmaṃ gahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭatī ’’ ti ca likhitaṃ .
Dantaponasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Bhojanavaggo catuttho .