5. Paṭhamapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā
Bhuttāvī pavāraṇaṃ nāma pañcaṅgikaṃ .
Tesu ‘‘ asanaṃ paññāyattī ’’ ti eteneva ‘‘ bhuttāvī ’’ ti etassa siddhattā visuṃ atthasiddhi na dissati .
Dissati ce , aṅgānaṃ chakkattadassananti
V0.85 ( vajira . ṭī . pācittiya 238-239) likhitaṃ .‘‘ Bhojanaṃ paññāyatī ’’ ti abhihaṭaṃ sandhāya vuttaṃ .
Koṭṭetvā
M0.91 katacuṇṇampīti pi -kārena kuṇḍakaṃ sampiṇḍeti .Samapākabhajjitānaṃ pana ātapasukkhānaṃ vā kuṇḍakaṃ vā ye keci taṇḍulā vāti ettakameva vuttattā samapākabhajjitānaṃ vīhīnaṃ , vīhipalāsānaṃ vā taṇḍulacuṇṇaṃ pavāreti .
Tathā kharapākabhajjitānaṃ kuṇḍakampi pavāreti .
Bhajjitasattuyo piṇḍetvā kato apakkasattumodakopi pavāretīti likhitaṃ .
Sace avasiṭṭhaṃ natthi , na pavāreti .
Kasmā ?
Asanasaṅkhātassa vippakatabhojanassa abhāvato .
Akappiyamaṃsaṃ pana kiñcāpi paṭikkhipitabbaṭṭhāne ṭhitaṃ , khādiyamānaṃ pana maṃsabhāvaṃ na jahāti , tasmā pavāreti .
Bhojanasālāya bhuñjanto ce attano apāpuṇanakoṭṭhāsaṃ abhihaṭaṃ paṭikkhipati , na pavāreti .
Kāmaṃ paṭikkhipati , patte pana ārāmikā ākiranti , taṃ bhuñjituṃ na vaṭṭati .
Idañhi buddhappaṭikuṭṭhāya anesanāya uppanneyeva saṅkhaṃ gacchati .
Yathā hi saṅghato laddhaṃ piṇḍaṃ dussīlo deti , tañce paṭikkhipati , na pavāreti , evaṃsampadamidanti ca , vibhāgo lajjī ce deti , taṃ so na ajjhoharitukāmatāya paṭikkhipati , pavāretīti ca ,‘‘ samaṃsarasaṃ samaccharasan ’’ ti āpajjanato ‘‘ maṃsarasan ’’ ti vutte pana paṭikkhipato hoti ,‘‘ maṃsassa rasaṃ maṃsarasan ’’ ti ayaṃ viggaho nādhippetoti ca vuttaṃ .
Bhattamissakaṃ yāguṃ āharitvā ‘‘ yāguṃ gaṇhathā ’’ ti vadati , na pavāreti .
‘‘ Bhattaṃ gaṇhathā ’’ ti vutte pavāreti .
Kasmā ?
Yenāpucchito , tassa atthitāya .
Ettha pana ‘‘ yāgumissakaṃ gaṇhathā ’’ ti vadati , tatra ce yāgu bahutarā vā hoti , samasamā vā .
Bhattaṃ mandaṃ , na pavāreti .
Yāgu ce mandā , bhattaṃ bahutaraṃ , pavāreti .
Idañca sabbaaṭṭhakathāsu vuttattā na sakkā paṭikkhipituṃ .
Kāraṇaṃ panettha duddasaṃ .
‘‘ Bhattamissakaṃ gaṇhathā ’’ ti vadati .
Tatra bhattaṃ bahutaraṃ vā samakaṃ vā appataraṃ vā hoti , pavāreti eva .
Bhattaṃ vā yāguṃ vā anāmasitvā ‘‘ missakaṃ gaṇhathā ’’ ti vadati .
Tatra ce bhattaṃ bahutaraṃ , samakaṃ vā hoti , pavāreti .
Appataraṃ na pavāreti .
Taṃ sabbaṃ vīmaṃsitabbanti .
Phalaṃ
M0.92 vā kandamūlādi vā pañcahi samaṇakappehi kappiyaṃ akatan ti ettha kappiyaṃ akārāpitehi kadaliphalādīhi saddhiṃ atirittaṃ kārāpetvāpi taṃ kadaliphalādiṃ ṭhapetvā avasesaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati .Amissakarasattā puna tāni kappiyaṃ kārāpetvā aññasmiṃ bhājane ṭhapetvā
V0.86 kāretvā bhuñjituṃ vaṭṭati .Kasmā ?
Pubbe tesu vinayakammassa anāruḷhattāti vadanti .
Patte rajaṃ patitaṃ appaṭiggahitameva hoti .
Tasmā paṭiggahetvāva bhikkhā gaṇhitabbā .
‘‘ Apaṭiggahetvā gaṇhato vinayadukkaṭan ’’ ti ( pāci . aṭṭha .265) vuttattā etamaññesampi na vaṭṭatīti vadanti .
‘‘ Taṃ pana puna paṭiggahetvā bhuñjantassa anāpattī ’’ ti etthāpi evameva .
Imasmiṃ pana ‘‘ atirittaṃ kataṃ anatirittakataṃ hotī ’’ ti etthāpi evameva .
Imasmiṃ pana ‘‘ atirittaṃ kataṃ , anatirittaṃ kataṃ hotī ’’ tiādīhi upaparikkhitvā vinicchayo veditabboti dīpitaṃ .
Alametaṃ sabban ti idampi te adhikaṃ , ito aññaṃ na lacchasīti attho .
Āhāratthāyāti vikāle evāti eke .
‘‘ Paṭhamakathinasadisāni .
Idaṃ pana kiriyākiriyan ’’ ti pāṭho .
Kāyakammaṃ ajjhoharaṇato .
Vacīkammaṃ vācāya ‘‘ atirittaṃ karotha , bhante ’’ ti akārāpanatoti veditabbaṃ .
Paṭhamapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .