Issues
Select Version
(SN)Saḷāyatanavaggo
(SN)Saḷāyatanavaggo

Lohiccasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

9. Lohiccasuttavaṇṇanā

132. Navame makkarakateti evaṃnāmake nagare araññakuṭikāyan ti araññe katāya pāṭiyekkāya kuṭiyaṃ , na vihārapaccantakuṭiyaṃ .
Māṇavakāti yepi tattha mahallakā , te mahallakakālepi antevāsikatāya māṇavakātveva vuttā . Tenupasaṅkamiṃsūti pāto sippaṃ uggaṇhitvā sāyaṃ ‘‘ ācariyassa kaṭṭhāni āharissāmā ’’ ti araññaṃ pavisitvā vicarantā yena sā kuṭikā , tenupasaṅkamiṃsu .
Parito parito kuṭikāyāti tassā kuṭikāya samantato samantato . Seleyyakānīti aññamaññassa piṭṭhiṃ gahetvā laṅghitvā ito cito caṅkamanakīḷanāni .
MuṇḍakātiādīsuM3.42 muṇḍe muṇḍāti , samaṇe ca samaṇāti vattuṃ vaṭṭeyya , ime pana hīḷentā ‘‘ muṇḍakā samaṇakā ’’ ti āhaṃsu . Ibbhāti gahapatikā . Kaṇhāti kaṇhā , kāḷakāti attho . Bandhupādāpaccāti ettha bandhūti brahmā adhippeto . Tañhi brāhmaṇā pitāmahoti voharanti . Pādānaṃ apaccā pādāpaccā , brahmuno piṭṭhipādato jātāti adhippāyo . Tesaṃ kira ayaṃ laddhi ‘‘ brāhmaṇā brahmuno mukhato nikkhantā , khattiyā urato , vessāV3.42 nābhito , suddā jāṇuto , samaṇā piṭṭhipādato ’’ ti . Bharatakānan ti kuṭimbikānaṃ . Kuṭimbikā hi yasmā raṭṭhaṃ bharanti , tasmā bharatāti vuccanti . Ime pana paribhavaṃ katvā vadamānā ‘‘ bharatakānan ’’ ti āhaṃsu .
Vihārā nikkhamitvāti ‘‘ rattiṭṭhakāparicchanne rajatapaṭṭasannibhasamavippakiṇṇavālike ramaṇīye pariveṇe kaṭṭhakalāpe bandhitvā khipamānā vālikaṃ āluḷetvā , hatthena hatthaṃ ādāya paṇṇakuṭiṃ pariyāyantā ‘ ime imesaṃ bharatakānaṃP2.398 sakkatā , ime imesaṃ bharatakānaṃ sakkatā ’ ti punappunaṃ viravantā ativiya ime māṇavakā kīḷaṃ karonti , vihāre bhikkhūnaṃ atthibhāvampi na jānanti , dassessāmi nesaṃ bhikkhūnaṃ atthibhāvan ’’ ti cintetvā paṇṇakuṭito nikkhami .
Sīluttamā pubbatarā ahesun ti guṇavantānaṃ guṇe kathite nigguṇānaṃ guṇābhāvo pākaṭova bhavissatīti porāṇakabrāhmaṇānaṃ guṇe kathento evamāha . Tattha sīluttamāti sīlajeṭṭhakā . Sīlañhi tesaṃ uttamaṃ , na jātigottaṃ . Ye purāṇaṃ sarantīti ye porāṇakaṃ brāhmaṇadhammaṃ saranti . Abhibhuyya kodhan ti kodhaṃ abhibhavitvā tesaṃ dvārāni suguttāni surakkhitāni ahesuṃ .
Dhamme ca jhāne ca ratāti dasavidhe kusalakammapathadhamme aṭṭhasamāpattijhānesu ca ratā .
Evaṃ porāṇānaṃ guṇaṃ kathetvā athetarahi brāhmaṇānaṃ mānaṃ nimmaddento ime ca vokkamma japāmasetiādimāha . Tattha vokkammāti etehi guṇehi apakkamitvā . Japāmaseti mayaṃ japāma sajjhāyāmāti ettakeneva brāhmaṇamhāti maññamānā brāhmaṇā mayanti iminā gottena mattā hutvā visamaṃ caranti , visamāni kāyakammādīni karontīti attho .
PuthuattadaṇḍātiM3.43 puthu attā daṇḍā etehīti puthuattadaṇḍā , gahitanānāvidhadaṇḍāti attho . Sataṇhātaṇhesūti sataṇhanittaṇhesu .
Aguttadvārassa bhavanti moghāti asaṃvutadvārassa sabbepi vatasamādānā moghā bhavantīti dīpeti . Yathā kinti ? Supineva laddhaṃ purisassa vittan ti yathā supine purisassa laddhaṃ maṇimuttādinānāvidhaṃ vittaṃ moghaṃ hoti , pabujjhitvā kiñci na passati , evaṃ moghā bhavantīti attho .
Anāsakāti ekāhadvīhādivasena anāhārakā . Thaṇḍilasāyikā cāti haritakusasanthate bhūmibhāge sayanaṃ , pāto sinānañcaP2.399 tayo ca vedāti pātova udakaṃ pavisitvā nhānañceva tayoV3.43 ca vedā .
Kharājinaṃ jaṭā paṅkoti kharasamphassaṃ ajinacammañceva jaṭākalāpo ca paṅko ca , paṅko nāma dantamalaṃ . Mantā sīlabbataṃ tapoti mantā ca ajasīlagosīlasaṅkhātaṃ sīlaṃ ajavatagovatasaṅkhātaṃ vatañca . Ayaṃ idāni brāhmaṇānaṃ tapoti vadati .
Kuhanā vaṅkadaṇḍā cāti paṭicchannakūpo viya paṭicchannadosaṃ kohaññañceva vaṅkadaṇḍo , ca udumbarapalāsabeḷuvarukkhānaṃ aññatarato gahitaṃ vaṅkadaṇḍañcāti attho . Udakācamanāni cāti udakena mukhaparimajjanāni .
Vaṇṇā ete brāhmaṇānan ti ete brāhmaṇānaṃ parikkhārabhaṇḍakavaṇṇāti dasseti . Kata kiñcikkhabhāvanāti katā kiñcikkhabhāvanā . Ayameva vā pāṭho , āmisakiñcikkhassa vaḍḍhanatthāya katanti attho .
Evaṃ etarahi brāhmaṇānaṃ mānaṃ nimmadditvā puna porāṇakabrāhmaṇānaṃ vaṇṇaṃ kathento cittañca susamāhitan tiādimāha . Tattha susamāhitan ti tesaṃ brāhmaṇānaṃ cittaṃ upacārappanāsamādhīhi susamāhitaṃ ahosīti dasseti . Akhilan ti mudu athaddhaṃ . So maggo brahmapattiyāti so seṭṭhapattiyā maggo , tumhe pana kiṃ brāhmaṇā nāmāti dīpento evamāha .
Āgamaṃsu nu khvidhāti āgamaṃsu nu kho idha .
Adhimuccatīti kilesavasena adhimutto giddho hoti . Byāpajjatīti byāpādavasena pūticittaṃ hoti . Parittacetasoti anupaṭṭhitasatitāya saṃkilesacittena parittacitto . Cetovimuttin ti phalasamādhiṃ . Paññāvimuttin ti phalapaññaṃ .
Appamāṇacetasoti upaṭṭhitasatitāya nikkilesacittena appamāṇacitto .