2. Mālukyaputtasuttavaṇṇanā
95. Dutiye mālukyaputtoti mālukyabrāhmaṇiyā putto .
Etthāti etasmiṃ tava ovādāyācane .
Iminā theraṃ apasādetipi ussādetipi .
Kathaṃ ?
Ayaṃ kira daharakāle rūpādīsu pamajjitvā pacchā mahallakakāle araññavāsaṃ patthento kammaṭṭhānaṃ yācati .
Atha bhagavā ‘‘ ettha dahare kiṃ vakkhāma ?
Mālukyaputto viya tumhepi taruṇakāle pamajjitvā mahallakakāle araññaṃ pavisitvā samaṇadhammaṃ kareyyāthā ’’ ti iminā adhippāyena bhaṇanto theraṃ apasādeti nāma .
Yasmā pana thero mahallakakālepi araññaṃ pavisitvā samaṇadhammaṃ kātukāmo , tasmā bhagavā ‘‘ ettha dahare kiṃ vakkhāma ?
Ayaṃ amhākaṃ mālukyaputto
P2.383 mahallakakālepi araññaṃ pavisitvā samaṇadhammaṃ kattukāmo kammaṭṭhānaṃ yācati , tumhe nāma taruṇakālepi vīriyaṃ na karothā ’’ ti iminā adhippāyena bhaṇanto theraṃ ussādeti nāma .
Yatra hi nāmāti yo nāma .Kiñcāpāhan ti kiñcāpi ‘‘ ahaṃ mahallako ’’ ti ñātaṃ .
Yadi ahaṃ mahallako , mahallako samānopi sakkhissāmi samaṇadhammaṃ kātuṃ , desetu me , bhante , bhagavāti adhippāyena mahallakabhāvaṃ anuggaṇhanto ovādañca pasaṃsanto evamāha .
Adiṭṭhā adiṭṭhapubbāti imasmiṃ attabhāve adiṭṭhā atītepi adiṭṭhapubbā .
Na ca passasīti etarahipi na passasi .
Na ca te hoti passeyyan ti evaṃ samannāhāropi te yattha natthi , api nu te tattha chandādayo uppajjeyyunti pucchati .
Diṭṭhe diṭṭhamattan ti rūpāyatane cakkhuviññāṇena diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati .
Cakkhuviññāṇañhi rūpe rūpamattameva passati , na niccādisabhāvaṃ , iti sesaviññāṇehipi me ettha diṭṭhamattameva cittaṃ bhavissatīti attho .
Atha vā
M3.29 diṭṭhe diṭṭhaṃ nāma cakkhuviññāṇaṃ , rūpe rūpavijānanantiV3.29 attho .
Mattāti pamāṇaṃ , diṭṭhaṃ mattā assāti diṭṭhamattaṃ , cittaṃ , cakkhuviññāṇamattameva me cittaṃ bhavissatīti attho .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yathā āpāthagatarūpe cakkhuviññāṇaṃ na rajjati na dussati na muyhati , evaṃ rāgādivirahena cakkhuviññāṇamattameva javanaṃ bhavissati , cakkhuviññāṇapamāṇeneva javanaṃ ṭhapessāmīti .
Atha vā diṭṭhaṃ nāma cakkhuviññāṇena diṭṭharūpaṃ , diṭṭhe diṭṭhamattaṃ nāma tattheva uppannaṃ sampaṭicchanasantīraṇavoṭṭhabbanasaṅkhātaṃ cittattayaṃ .
Yathā taṃ na rajjati , na dussati , na muyhati , evaṃ āpāthagate rūpe teneva sampaṭicchanādippamāṇena javanaṃ uppādessāmi , nāhaṃ taṃ pamāṇaṃ atikkamitvāP2.384 rajjanādivasena uppajjituṃ dassāmīti ayamettha attho .
Eseva nayo sutamutesu .
Viññāte viññātamattan ti ettha pana viññātaṃ nāma manodvārāvajjanena viññātārammaṇaṃ , tasmiṃ viññāte viññātamattanti āvajjanapamāṇaṃ .
Yathā āvajjanena na rajjati na dussati na muyhati , evaṃ rajjanādivasena uppajjituṃ adatvā āvajjanapamāṇeneva cittaṃ ṭhapessāmīti ayamettha attho .Yatoti yadā .
Tatoti tadā .
Na tenāti tena rāgena vā ratto , dosena vā duṭṭho , mohena vā mūḷho na bhavissati .
Tato tvaṃ mālukyaputta na tatthāti yadā tvaṃ tena rāgena vā dosamohehi vā ratto vā duṭṭho vā mūḷho vā na bhavissasi , tadā tvaṃ na tattha tasmiṃ diṭṭhe vā sutamutaviññāte vā paṭibaddho allīno patiṭṭhito nāma bhavissasi .
Nevidhātiādi vuttatthameva .
Sati muṭṭhāti sati naṭṭhā .
Tañca ajjhosāti taṃ ārammaṇaṃ gilitvā .
Abhijjhā ca vihesā cāti abhijjhāya ca vihiṃsāya ca .
Atha vā ‘‘ tassa vaḍḍhantī ’’ ti padenāpi saddhiṃ yojetabbaṃ , abhijjhā ca vihesā cāti imepi dve dhammā tassa vaḍḍhantīti attho .
Cittamassūpahaññatīti abhijjhāvihesāhi assa cittaṃ upahaññati .
Ācinatoti ācinantassa .
Ārā nibbāna vuccatīti evarūpassa puggalassa nibbānaṃ nāma dūre pavuccati .
Ghatvāti ghāyitvā .
Bhotvāti bhutvā sāyitvā
M3.30 lehitvā .Phussāti phusitvā .
Paṭissatoti paṭissatisaṅkhātāya
V3.30 satiyā yutto .Sevato cāpi vedanan ti catumaggasampayuttaṃ nibbattitalokuttaravedanaṃ sevantassa .
Khīyatīti khayaṃ gacchati .
Kiṃ taṃ ?
Dukkhampi kilesajātampi .
Aññataroti asītiyā mahāsāvakānaṃ abbhantaro eko .
Iti imasmiṃ sutte gāthāhipi vaṭṭavivaṭṭameva kathitaṃ .