1. Sīvakasuttavaṇṇanā
269. Tatiyavaggassa
P3.81 paṭhame moḷiyasīvakoti sīvakoti tassa nāmaṃ .
Cūḷā panassa atthi , tasmā moḷiyasīvakoti vuccati .
Paribbājakoti channaparibbājako .Pittasamuṭṭhānānīti pittapaccayāni .
Vedayitānīti vedanā .
Tattha pittapaccayā tisso vedanā uppajjanti .
Kathaṃ ?
Ekacco hi ‘‘ pittaṃ me kupitaṃ dujjānaṃ kho pana jīvitan ’’ ti dānaṃ deti , sīlaṃ samādiyati uposathakammaṃ karoti , evamassa kusalavedanā uppajjati .
Ekacco ‘‘ pittabhesajjaṃ karissāmī ’’ ti pāṇaṃ hanati , adinnaṃ ādiyati , musā bhaṇati , dasa dussīlyakammāni karoti , evamassa akusalavedanā uppajjati .
Ekacco ‘‘ ettakenapi me bhesajjakaraṇena pittaṃ na
V3.119 vūpasammati , alaṃ yaṃ hoti .
taṃ hotū ’’ ti majjhatto kāyikavedanaṃ adhivāsento nipajjati , evaṃ assa abyākatavedanā uppajjati .Sāmampi kho etan ti taṃ taṃ pittavikāraṃ disvā attanāpi etaṃ veditabbaṃ .
Saccasammatan ti bhūtasammataṃ .
Lokopi hissa sarīre sabalavaṇṇatādipittavikāraṃ disvā ‘‘ pittamassa kupitan ’’ ti jānāti .
Tasmāti yasmā sāmañca viditaṃ lokassa ca saccasammataṃ atidhāvanti , tasmā .
Semhasamuṭṭhānā dīsupi eseva nayo .
Ettha pana sannipātikānīti tiṇṇampi pittādīnaṃ kopena samuṭṭhitāni .
Utupariṇāmajānīti visabhāgaututo jātāni .
Jaṅgaladesavāsīnañhi anupadese vasantānaṃ visabhāgo utu uppajjati , anupadesavāsīnañca jaṅgaladeseti evaṃ malayasamuddatīrādivasenāpi utuvisabhāgatā uppajjatiyeva .
Tato jātāti utupariṇāmajātāni nāma .
Visamaparihārajānīti
M3.122 mahābhāravahanasudhākoṭṭanādito vāP3.82 avelāya carantassa sappaḍaṃsakūpapātādito vā visamaparihārato jātāni .
Opakkamikānīti ‘‘ ayaṃ coro vā pāradāriko vā ’’ ti gahetvā jaṇṇukakapparamuggarādīhi nippothanaupakkamaṃ paccayaṃ katvā uppannāni .
Etaṃ bahi upakkamaṃ labhitvā koci vuttanayeneva kusalaṃ karoti , koci akusalaṃ , koci adhivāsento nipajjati .
Kammavipākajānīti kevalaṃ kammavipākato , jātāni .
Tesupi hi uppannesu vuttanayeneva koci kusalaṃ karoti , koci akusalaṃ , koci adhivāsento nipajjati .
Evaṃ sabbavāresu tividhāva vedanā honti .
Tattha purimehi sattahi kāraṇehi uppannā sārīrikā vedanā sakkā paṭibāhituṃ , kammavipākajānaṃ pana sabbabhesajjānipi sabbaparittānipi nālaṃ paṭighātāya .Imasmiṃ sutte lokavohāro nāma kathitoti .
2-10.
Aṭṭhasatasuttādivaṇṇanā