6. Avassutapariyāyasuttavaṇṇanā
243. Chaṭṭhe navaṃ santhāgāran ti adhunā kāritaṃ santhāgāraṃ , ekā mahāsālāti attho .
Uyyogakālādīsu hi rājāno tattha ṭhatvā ,‘‘ ettakā purato gacchantu , ettakā pacchā , ettakā ubhohi passehi , ettakā hatthī abhiruhantu , ettakā asse , ettakā rathesu tiṭṭhantū ’’ ti evaṃ santhaṃ karonti , mariyādaṃ bandhanti , tasmā taṃ ṭhānaṃ santhāgāran ti vuccati .
Uyyogaṭṭhānato ca āgantvā yāva gehesu allagomayaparibhaṇḍādīni kārenti , tāva dve tīṇi divasāni te rājāno
V3.85 tattha santharantītipi santhāgāraṃ .
Tesaṃ rājūnaṃ saha atthānusāsanaṃ agārantipi santhāgāraṃ .
Gaṇarājāno hi te , tasmā uppannaṃ kiccaṃ ekassa vasena na chijjati , sabbesaṃ chandopi laddhuṃ vaṭṭati , tasmā sabbe tattha sannipatitvā anusāsanti .
Tena vuttaṃ ‘‘ saha atthānusāsanaṃ agārantipi santhāgāran ’’ ti .
Yasmā pana te tatthaP3.44 sannipatitvā ,‘‘ imasmiṃ kāle kasituṃ vaṭṭati , imasmiṃ kāle vapitun ’’ ti evamādinā nayena gharāvāsakiccāni sammantayanti , tasmā chiddāvachiddaṃ gharāvāsaṃ tattha santharantītipi , santhāgāraṃ .
Acirakāritaṃ hotīti iṭṭhakakammasudhākammacittakammādivasena susajjitaṃ devavimānaṃ viya adhunā niṭṭhāpitaṃ .
Samaṇena vāti ettha yasmā gharavatthupariggahaṇakāleyeva devatā attano vasanaṭṭhānaṃ gaṇhanti , tasmā ‘‘ devena vā ’’ ti avatvā ,‘‘ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtenā ’’ ti vuttaṃ .Yena
M3.87 bhagavā tenupasaṅkamiṃsūti santhāgāraṃ niṭṭhitanti sutvā ‘‘ gacchāma naṃ passissāmā ’’ ti gantvā dvārakoṭṭhakato paṭṭhāya sabbaṃ oloketvā ‘‘ idaṃ santhāgāraṃ ativiya manoramaṃ sassirikaṃ .
Kena paṭhamaṃ paribhuttaṃ amhākaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya assā ’’ ti cintetvā –
‘‘ amhākaṃ ñātiseṭṭhassa paṭhamaṃ diyyamānepi satthunova anucchavikaṃ , dakkhiṇeyyavasena diyyamānepi satthunova anucchavikaṃ , tasmā satthāraṃ paṭhamaṃ paribhuñjāpessāma , bhikkhusaṅghassa ca āgamanaṃ karissāma , bhikkhusaṅghe āgate tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ āgatameva bhavissati , satthāraṃ tiyāmarattiṃ amhākaṃ dhammakathaṃ kathāpessāma , iti tīhi ratanehi paribhuttaṃ pacchā mayaṃ paribhuñjissāma , evaṃ no dīgharattaṃ hitāya sukhāya bhavissatī ’’ ti sanniṭṭhānaṃ katvā upasaṅkamiṃsu .Yena navaṃ santhāgāraṃ tenupasaṅkamiṃsūti taṃdivasaṃ kira santhāgāraṃ kiñcāpi rājakulānaṃ dassanatthāya devavimānaṃ viya susajjitaṃ hoti supaṭijaggitaṃ , buddhārahaṃ pana katvā apaññattaṃ .
Buddhā hi nāma araññajjhāsayā araññārāmā antogāme vaseyyuṃ vā no vā , tasmā ‘‘ bhagavato manaṃ jānitvāva , paññāpessāmā ’’ ti cintetvā , te bhagavantaṃ upasaṅkamiṃsu , idāni pana manaṃ labhitvā paññāpetukāmā yena santhāgāraṃ tenupasaṅkamiṃsu .
Sabbasanthariṃ santhāgāraṃ santharitvāti yathā sabbameva santhataṃ hoti , evaṃ taṃ santharāpetvā .
Sabbapaṭhamaṃ
V3.86 tāva ‘‘ gomayaṃ nāma sabbamaṅgalesu vaṭṭatī ’’ ti sudhāparikammakatampi bhūmiṃ allagomayena opuñjāpetvā , parisukkhabhāvaṃ ñatvā , yathā akkantaṭṭhāneP3.45 padaṃ paññāyati , evaṃ catujjātiyagandhehi limpāpetvā upari nānāvaṇṇakaṭasārake santharitvā tesaṃ upari mahāpiṭṭhikakojave ādiṃ katvā hatthattharaassattharasīhattharabyagghattharacandattharakasūriyattharakacittattharakādīhi nānāvaṇṇehi attharakehi santharitabbayuttakaṃ sabbokāsaṃ santharāpesuṃ .
Tena vuttaṃ ‘‘ sabbasanthariṃ santhāgāraṃ santharitvā ’’ ti .
Āsanāni paññāpetvāti majjhaṭṭhāne tāva maṅgalathambhaṃ nissāya mahārahaṃ buddhāsanaṃ paññāpetvā , tattha tattha yaṃ yaṃ mudukañca manoramañca paccattharaṇaṃM3.88 , taṃ taṃ paccattharitvā ubhatolohitakaṃ manuññadassanaṃ upadhānaṃ upadahitvā upari suvaṇṇarajatatārakavicittavitānaṃ bandhitvā gandhadāmapupphadāmapattadāmādīhi alaṅkaritvā samantā dvādasahatthe ṭhāne pupphajālaṃ kāretvā , tiṃsahatthamattaṃ ṭhānaṃ paṭasāṇiyā parikkhipāpetvā pacchimabhittiṃ nissāya bhikkhusaṅghassa pallaṅkapīṭhaapassayapīṭhamuṇḍapīṭhāni paññāpetvā upari setapaccattharaṇehi paccattharāpetvā pācīnabhittiṃ nissāya attano attano mahāpiṭṭhikakojave paññāpetvā manoramāni haṃsalomādipūritāni upadhānāni ṭhapāpesuṃ ‘‘ evaṃ akilamamānā sabbarattiṃ dhammaṃ suṇissāmā ’’ ti .
Idaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ āsanāni paññāpetvā ’’ ti .
Udakamaṇikaṃ patiṭṭhāpetvāti mahākucchikaṃ udakacāṭiṃ patiṭṭhāpetvā ‘‘ evaṃ bhagavā ca bhikkhusaṅgho ca yathāruciyā hatthe vā dhovissanti pāde vā , mukhaṃ vā vikkhālessantī ’’ ti tesu tesu ṭhānesu maṇivaṇṇassa udakassa pūrāpetvā vāsatthāya nānāpupphāni ceva udakavāsacuṇṇāni ca pakkhipitvā kadalipaṇṇehi pidahitvā patiṭṭhāpesuṃ .
Idaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ udakamaṇikaṃ patiṭṭhāpetvā ’’ ti .
Telappadīpaṃ āropetvāti rajatasuvaṇṇādimayadaṇḍadīpikāsu yonakarūpakirātarūpakādīnaṃ hatthe ṭhapitasuvaṇṇarajatādimayakapallikāsu ca telappadīpaṃ jālāpetvāti attho .Yena
P3.46 bhagavā tenupasaṅkamiṃsūti ettha pana te sakyarājāno na kevalaṃ santhāgārameva , atha kho yojanāvaṭṭe kapilavatthusmiṃ nagaravīthiyopi sammajjāpetvā dhaje ussāpetvā gehadvāresu puṇṇaghaṭe ca kadaliyo ca ṭhapāpetevā sakalanagaraṃ dīpamālādīhi vippakiṇṇatārakaṃ viya katvā ‘‘ khīrūpage dārakeV3.87 khīraṃ pāyetha , dahare kumāre lahuṃ lahuṃ bhojetvā sayāpetha , uccāsaddaṃ mā karittha , ajja ekarattiṃ satthā antogāme vasissati , buddhā nāma appasaddakāmā hontī ’’ ti bheriṃ carāpetvā sayaṃ daṇḍadīpikā ādāya yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu .Atha
M3.89 kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena navaṃ santhāgāraṃ tenupasaṅkamīti ‘‘ yassa dāni , bhante , bhagavā kālaṃ maññatī ’’ ti evaṃ kira kāle ārocite bhagavā lākhārasatintarattakoviḷārapupphavaṇṇaṃ rattadupaṭṭaṃ kattariyā padumaṃ kantento viya , saṃvidhāya timaṇḍalaṃ paṭicchādento nivāsetvā suvaṇṇapāmaṅgena padumakalāpaṃ parikkhipanto viya , vijjulatāsassirikaṃ kāyabandhanaṃ bandhitvā rattakambalena gajakumbhaṃ pariyonandhanto viya , ratanasatubbedhe suvaṇṇagghike pavāḷajālaṃ khipamāno viya suvaṇṇacetiye rattakambalakañcukaṃ paṭimuñcanto viya , gacchantaṃ puṇṇacandaṃ rattavaṇṇavalāhakena paṭicchādayamāno viya , kañcanapabbatamatthake supakkalākhārasaṃ parisiñcanto viya , cittakūṭapabbatamatthakaṃ vijjulatāya parikkhipanto viya ca sacakkavāḷasineruyugandharaṃ mahāpathaviṃ sañcāletvā gahitaṃ nigrodhapallavasamānavaṇṇaṃ rattavarapaṃsukūlaṃ pārupitvā , gandhakuṭidvārato nikkhami kañcanaguhato sīho viya udayapabbatakūṭato puṇṇacando viya ca .
Nikkhamitvā pana gandhakuṭipamukhe aṭṭhāsi .
Athassa kāyato meghamukhehi vijjukalāpā viya rasmiyo nikkhamitvā suvaṇṇarasadhārāparisekapiñjarapattapupphaphalaviṭape viya ārāmarukkhe kariṃsu .
Tāvadeva ca attano attano pattacīvaramādāya mahābhikkhusaṅgho bhagavantaṃ parivāresi .
Te pana parivāretvā ṭhitā bhikkhū evarūpāP3.47 ahesuṃ – appicchā santuṭṭhā pavivittā asaṃsaṭṭhā āraddhavīriyā vattāro vacanakkhamā codakā pāpagarahino sīlasampannā samādhisampannā paññāvimuttivimuttiñāṇadassanasampannā .
Tehi parivārito bhagavā rattakambalaparikkhitto viya suvaṇṇakkhandho , rattapadumasaṇḍamajjhagatā viya suvaṇṇanāvā , pavāḷavedikāparikkhitto viya suvaṇṇapāsādo virocittha .
Sāriputtamoggallānādayo mahātherāpi naṃ meghavaṇṇaṃ paṃsukūlaṃ pārupitvā maṇivammavammikā viya mahānāgā parivārayiṃsu vantarāgā bhinnakilesā vijaṭitajaṭā chinnabandhanā kule vā gaṇe vā alaggā .
Iti bhagavā sayaṃ vītarāgo vītarāgehi , vītadoso vītadosehi , vītamoho vītamohehiV3.88 , nittaṇho nittaṇhehi , nikkileso nikkilesehi , sayaṃ buddho bahussutabuddhehi parivārito pattaparivāritaṃ viyaM3.90 kesaraṃ , kesaraparivāritā viya kaṇṇikā , aṭṭhanāgasahassaparivārito viya chaddanto nāgarājā , navutihaṃsasahassaparivārito viya dhataraṭṭho haṃsarājā , senaṅgaparivārito viya cakkavattirājā , marugaṇaparivārito viya sakko devarājā , brahmagaṇaparivārito viya hāritamahābrahmā , tārāgaṇaparivārito viya puṇṇacando asamena buddhavesena aparimāṇena buddhavilāsena kapilavatthugāmimaggaṃ paṭipajji .
Athassa puratthimakāyato suvaṇṇavaṇṇā rasmi uṭṭhahitvā asītihatthaṭṭhānaṃ aggahesi pacchima-kāyato , dakkhiṇahatthato , vāmahatthato suvaṇṇavaṇṇā rasmi uṭṭhahitvā asītihatthaṭṭhānaṃ aggahesi .
Upari kesantato paṭṭhāya sabbakesāvaṭṭehi moragīvavaṇṇā rasmi uṭṭhahitvā gaganatale asītihatthaṭṭhānaṃ aggahesi .
Heṭṭhā pādatalehi pavāḷavaṇṇā rasmi uṭṭhahitvā ghanapathaviṃ asītihatthaṭṭhānaṃ aggahesi .
Evaṃ samantā asītihatthaṭṭhānaṃ chabbaṇṇā buddharasmiyo vijjotamānā vipphandamānā kañcanadaṇḍadīpikāhi niccharitvā ākāsaṃ pakkhandajālā viya cātuddīpikamahāmeghato nikkhantavijjulatā viya vidhāviṃsu .
Sabbadisābhāgā suvaṇṇacampakapupphehi vikiriyamānā viya , suvaṇṇaghaṭato nikkhantasuvaṇṇarasadhārāhi siñcamānā viya , pasāritasuvaṇṇapaṭaparikkhittā viya , verambhavātasamuṭṭhitakiṃsukakaṇikārapupphacuṇṇasamokiṇṇāP3.48 viya vippabhāsiṃsu .
Bhagavatopi asītianubyañjanabyāmappabhādvattiṃsavaralakkhaṇasamujjalasarīraṃ samuggatatārakaṃ viya gaganatalaṃ , vikasitamiva padumavanaṃ , sabbapāliphullo viya yojanasatiko pāricchattako , paṭipāṭiyā ṭhapitānaṃ dvattiṃsacandānaṃ dvattiṃsasūriyānaṃ dvattiṃsacakkavattīnaṃ dvattiṃsadevarājānaṃ dvattiṃsamahābrahmānaṃ siriyā siriṃ abhibhavamānaṃ viya virocittha , yathā taṃ dasahi pāramīhi dasahi upapāramīhi dasahi paramatthapāramīhi sammadeva pūritāhi samatiṃsapāramitāhi alaṅkataṃ .
Kappasatasahassādhikāni cattāri asaṅkhyeyyāni dinnadānaṃ rakkhitasīlaṃ katakalyāṇakammaṃ ekasmiṃ attabhāve otaritvā vipākaṃ dātuṃ ṭhānaṃ alabhamānaṃ sambādhapattaṃ viya ahosi .
Nāvāsahassabhaṇḍaṃ ekanāvaṃ āropanakālo viya , sakaṭasahassabhaṇḍaṃ ekasakaṭaṃ āropanakālo viya , pañcavīsatiyā gaṅgānaṃM3.91 oghassa sambhijja mukhadvāre ekato rāsibhūtakālo viya ahosi .
ImāyaV3.89 buddhasiriyā obhāsamānassāpi ca bhagavato purato anekāni daṇḍadīpikāsahassāni ukkhipiṃsu , tathā pacchato , vāmapasse , dakkhiṇapasse .
Jātisumanacampakavanamallikārattuppala-nīluppala-bakulasinduvārapupphāni ceva nīlapītādivaṇṇasugandhagandhacuṇṇāni ca cātuddīpikameghavissaṭṭhā udakavuṭṭhiyo viya vippakiriyiṃsu .
Pañcaṅgikatūriyanigghosā ceva buddhadhammasaṅghaguṇapaṭisaṃyuttā thutighosā ca sabbā disā pūrayiṃsu .
Devamanussanāgasupaṇṇagandhabbayakkhādīnaṃ akkhīni amatapānaṃ viya labhiṃsu .
Imasmiṃ pana ṭhāne ṭhatvā padasahassena gamanavaṇṇaṃ vattuṃ vaṭṭati .
Tatridaṃ mukhamattaṃ –
‘‘ Evaṃ sabbaṅgasampanno , kampayanto vasundharaṃ ;
Aheṭhayanto pāṇāni , yāti lokavināyako .
‘‘ DakkhiṇaṃP3.49 paṭhamaṃ pādaṃ , uddharanto narāsabho
Gacchanto sirisampanno , sobhate dvipaduttamo .
‘‘ Gacchato buddhaseṭṭhassa , heṭṭhāpādatalaṃ mudu ;
Samaṃ samphusate bhūmiṃ , rajasā nupalippati .
‘‘ Ninnaṭṭhānaṃ unnamati , gacchante lokanāyake ;
Unnatañca samaṃ hoti , pathavī ca acetanā .
‘‘ Pāsāṇā sakkharā ceva , kathalā khāṇukaṇṭakā ;
Sabbe maggā vivajjanti , gacchante lokanāyake .
‘‘ Nātidūre uddharati , naccāsanne ca nikkhipaṃ ;
Aghaṭṭayanto niyyāti , ubho jāṇū ca gopphake .
‘‘ Nātisīghaṃ pakkamati , sampannacaraṇo muni ;
Na cāpi saṇikaṃ yāti , gacchamāno samāhito .
‘‘ UddhaṃV3.90 adho ca tiriyañca , disañca vidisaṃ tathā ;
Na pekkhamāno so yāti , yugamattañhi pekkhati .
‘‘ NāgavikkantacāroM3.92 so , gamane sobhate jino ;
Cāruṃ gacchati lokaggo , hāsayanto sadevake .
‘‘ Uḷurājāva sobhanto , catucārīva kesarī ;
Tosayanto bahū satte , puraṃ seṭṭhaṃ upāgamī ’’ ti .
Vaṇṇakālo nāma kiresa , evaṃvidhesu kālesu buddhassa sarīravaṇṇe vā guṇavaṇṇe vā dhammakathikassa thāmoyeva pamāṇaṃ .
Cuṇṇiyapadehi vā gāthābandhena vā yattakaṃ sakkoti , tattakaṃ vattabbaṃ .
Dukkathitanti na vattabbaṃ .
Appamāṇavaṇṇā hi buddhā .
Tesaṃ buddhāpi anavasesato vaṇṇaṃ vattuṃ asamatthā , pageva itarā pajāti .
Iminā sirivilāsena alaṅkatapaṭiyattaṃ sakyarājakulaṃ pavisitvā bhagavā pasannacittena janena gandhadhūmavāsacuṇṇādīhi pūjiyamāno santhāgāraṃ pāvisi .
Tena vuttaṃ ‘‘ atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃP3.50 bhikkhusaṅghena yena navaṃ santhāgāraṃ tenupasaṅkamī ’’ ti .Bhagavantaṃyeva purakkhatvāti bhagavantaṃ purato katvā .
Kāpilavatthave sakye bahudeva rattiṃ dhammiyā kathāyāti ettha dhammakathā nāma santhāgārānumodanāpaṭisaṃyuttā pakiṇṇakakathā veditabbā .
Tadā hi bhagavā ākāsagaṅgaṃ otārento viya pathavojaṃ ākaḍḍhanto viya mahājambuṃ matthake gahetvā cālento viya yojanikaṃ madhubhaṇḍaṃ cakkayantena pīḷetvā madhupānaṃ pāyamāno viya kapilavatthuvāsīnaṃ sakyānaṃ hitasukhāvahaṃ pakiṇṇakakathaṃ kathesi .
‘‘ Āvāsadānaṃ nāmetaṃ , mahārāja , mahantaṃ , tumhākaṃ āvāso mayā paribhutto , bhikkhusaṅghena ca paribhutto
P3.51 , mayā ca bhikkhusaṅghena ca paribhutto pana dhammaratanena paribhuttoyevāti tīhi ratanehi paribhutto nāma hoti .
Āvāsadānasmiñhi dinne sabbadānaṃ dinnameva hoti .
Bhummaṭṭhakapaṇṇasālāya vā sākhāmaṇḍapassa vāpi ānisaṃso nāma paricchindituṃ na sakkā .
Āvāsadānānubhāvena hi bhave bhave nibbattassāpi sambādhitagabbhavāso na hoti , dvādasahattho ovarako viya mātukucchi asambādhova hotī ’’ ti .
Evaṃ nānānayavicittaṃ bahuṃ dhammiṃ kathaṃ kathetvā –
‘‘ Sītaṃ uṇhaṃ paṭihanti , tato vāḷamigāni ca ;
Sirīsape ca makase , sisire cāpi vuṭṭhiyo .
‘‘ TatoV3.92 vātātapo ghoro , sañjāto paṭihaññati ;
Leṇatthañca sukhatthañca , jhāyituñca vipassituṃ .
‘‘ Vihāradānaṃ saṅghassa , aggaṃ buddhena vaṇṇitaṃ ;
Tasmā hi paṇḍito poso , sampassaṃ atthamattano .
‘‘ Vihāre kāraye ramme , vāsayettha bahussute ;
Tesaṃ annañca pānañca , vatthasenāsanāni ca .
‘‘ DadeyyaM3.94 ujubhūtesu , vippasannena cetasā ;
Te tassa dhammaṃ desenti , sabbadukkhāpanūdanaṃ ;
Yaṃ so dhammaṃ idhaññāya , parinibbāti anāsavo ’’ ti .( cūḷava .295)–
Evaṃ ‘‘ ayampi āvāse ānisaṃso , ayampi āvāse ānisaṃso ’’ ti bahudeva rattiṃ atirekataraṃ diyaḍḍhayāmaṃ āvāsānisaṃsakathaṃ kathesi .
Tattha imā tāva gāthāva saṅgahaṃ āruḷhā , pakiṇṇakadhammadesanā pana saṅgahaṃ nārohati .
Sandassetvātiādīni vuttatthāneva .Abhikkantāti atikkantā dve yāmā gatā .
Yassa dāni kālaṃ maññathāti yassa tumhe gamanassa kālaṃ maññatha , gamanakālo tumhākaṃ , gacchathāti vuttaṃ hoti .
Kasmā pana bhagavā te uyyojesīti ?
Anukampāya .
Sukhumālā hi te , tiyāmarattiṃ nisīditvā vītināmentānaṃ sarīre ābādho uppajjeyya .
Bhikkhusaṅghopi mahā , tassa ṭhānanisajjānaṃ okāso laddhuṃ vaṭṭatīti ubhayānukampāya uyyojesi .
Vigatathinamiddhoti tatra kira bhikkhū yāmadvayaṃ ṭhitāpi
P3.52 nisinnāpi acālayiṃsu , pacchimayāme pana āhāro pariṇamati , tassa pariṇatattā bhikkhusaṅgho vigatathinamiddho jātoti akāraṇametaṃ .
Buddhānañhi kathaṃ suṇantassa kāyikacetasikadarathā na honti , kāyacittalahutādayo uppajjanti , tena tesaṃ dve yāme ṭhitānampi nisinnānampi dhammaṃ suṇantānaṃ thinamiddhaṃ vigataṃ , pacchimayāmepi sampatte tathā vigatameva jātaṃ .
Tenāha ‘‘ vigatathinamiddho ’’ ti .Piṭṭhi
V3.93 me āgilāyatīti kasmā āgilāyati ?
Bhagavato hi chabbassāni mahāpadhānaṃ padahantassa mahantaṃ kāyadukkhaṃ ahosi , athassa aparabhāge mahallakakāle piṭṭhivāto uppajjīti .
Akāraṇaṃ vā etaṃ .
Pahoti hi bhagavā uppannaṃ vedanaṃ vikkhambhetvā ekampi dvepi sattāhāni ekapallaṅkena nisīdituṃ .
Santhāgārasālaṃ pana catūhi iriyāpathehi paribhuñjitukāmo ahosi .
Tattha pādadhovanaṭṭhānato yāva dhammāsanā agamāsi , ettake ṭhāne gamanaṃ nipphannaṃ .
Dhammāsanaṃ pattaṃ thokaṃ ṭhatvā nisīdi , ettake ṭhāne ṭhānaṃ nipphannaṃ .
Dveyāmaṃ dhammāsane nisīdi , ettake ṭhāneM3.95 nisajjā nipphannā .
Idāni dakkhiṇena passena thokaṃ nipanne sayanaṃ nipphajjissatīti evaṃ catūhi iriyāpathehi paribhuñjitukāmo ahosi .
Upādinnakasarīrañca nāma ‘‘ no āgilāyatī ’’ ti na vattabbaṃ , tasmā ciranisajjāya sañjātaṃ appakampi āgilāyanaṃ gahetvā evamāha .Saṅghāṭiṃ paññāpetvāti santhāgārassa kira ekapasse te rājāno paṭasāṇiṃ parikkhipāpetvā kappiyamañcakaṃ paññāpetvā kappiyapaccattharaṇena attharitvā upari suvaṇṇatārakagandhamālādidāmapaṭimaṇḍitaṃ vitānaṃ bandhitvā gandhatelappadīpaṃ āropayiṃsu ,‘‘ appeva nāma satthā dhammāsanato vuṭṭhāya thokaṃ vissamanto idha nipajjeyya , evaṃ no imaṃ santhāgāraṃ bhagavatā catūhi iriyāpathehi paribhuttaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya bhavissatī ’’ ti .
Satthāpi
P3.53 tadeva sandhāya tattha saṅghāṭiṃ paññāpetvā nipajji .
Uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvāti ‘‘ ettakaṃ kālaṃ atikkamitvā vuṭṭhahissāmī ’’ ti vuṭṭhānasaññaṃ citte ṭhapetvā , tañca kho aniddāyantova therassa dhammakathaṃ suṇamāno .Avassutapariyāyan ti avassutassa pariyāyaṃ , avassutassa kāraṇanti attho .
Adhimuccatīti kilesādhimuccanena adhimuccati , giddho hoti .
Byāpajjatīti byāpādavasena pūticitto hoti .
Cakkhutoti cakkhubhāvena .
Māroti kilesamāropi devaputtamāropi .
Otāran ti vivaraṃ .
Ārammaṇan ti paccayaṃ .
Naḷāgāratiṇāgāraṃ viya hi savisevanāni āyatanāni , tiṇukkā viya kilesuppattirahaṃ ārammaṇaṃ , tiṇukkāya ṭhapitaṭhapitaṭṭhāne aṅgārassujjalanaṃ viya ārammaṇe āpāthamāgate kilesānaṃ uppatti .
Tena vuttaṃ labhetha māro otāran ti .
Sukkapakkhe
V3.94 bahalamattikapiṇḍāvalepanaṃ kūṭāgāraṃ viya nibbisevanāni āyatanāni , tiṇukkā viya vuttapakārārammaṇaṃ , tiṇukkāya ṭhapitaṭhapitaṭṭhāne nibbāpanaṃ viya nibbisevanānaṃ āyatanānaṃ ārammaṇe āpāthamāgate kilesapariḷāhassa anuppatti .
Tena vuttaṃ neva labhetha māro otāran ti .