Pañcamaṃ uttānameva .
6. Ghositasuttavaṇṇanā
127-128.
Catutthe
V3.38 piṇḍaṃ ulamāno pariyesamāno pabbajitoti piṇḍolo .
So kira parijiṇṇabhogo brāhmaṇo ahosi .
Atha bhikkhusaṅghassa lābhasakkāraṃ disvā piṇḍatthāya nikkhamitvā pabbajito .
So mahantaṃ kapallapattaṃ gahetvā carati , tena kapallapūraṃ yāguṃ pivati , kapallapūre pūve khādati , kapallapūraṃ bhattaṃ bhuñjati .
Athassa mahagghasabhāvaṃ satthu ārocayiṃsu .
Satthā tassa pattatthavikaṃ nānujāni .
Heṭṭhāmañce pattaṃ nikkujjitvā ṭhapeti .
So ṭhapentopi ghaṃsantova paṇāmetvā ṭhapeti , gaṇhantopi ghaṃsantova ākaḍḍhitvā gaṇhāti .
Taṃ gacchante kāle dhaṃsanena parikkhīṇaṃ nāḷikodanamattameva gaṇhanakaṃ jātaṃ .
Tato satthu ārocesuṃ , athassa satthā pattatthavikaṃ anujāni .
Thero aparena samayena indriyabhāvanaṃ bhāvetvā aggaphale arahatte patiṭṭhāsi .
Iti so piṇḍatthāya pabbajitattā piṇḍolo , gottena pana bhāradvājoti ubhayaṃ ekato katvā piṇḍolabhāradvājoti vuccati .
Upasaṅkamīti uggatuggatehi mahāamaccehi parivuto upasaṅkami .
Thero kira ekadivasaṃ sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā katabhattakicco nidāghasamaye sītaṭhāne divāvihāraṃ nisīdissāmīti ākāsena gantvā gaṅgātīre udenassa rañño udapānaṃ nāma uyyānaṃ atthi , tattha pavisitvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi sītena udakavātenaP2.394 bījiyamāno .
Udenopi kho nāma rājā sattāhaṃ mahāpānaṃ pivitvā sattame divase uyyānaṃ paṭijaggāpetvā mahājanaparivāro uyyānaṃ gantvā maṅgalasilāpaṭṭe atthatāya seyyāya nipajji .
Tassa ekā paricārikā pāde sambāhamānā nisinnā .
Rājā kamena niddaṃ okkami .
Tasmiṃ niddaṃ okkante nāṭakitthiyo ‘‘ yassatthāya mayaṃ gītādīni payojeyyāma , so niddaṃ upagato , na ca niddākāleM3.39 mahāsaddaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti attano attano tūriyāni ṭhapetvā uyyānaṃ pakkantā .
Tā tattha tattha phalāphalāni khādamānā pupphāni piḷandhamānā vicarantiyo theraṃ disvā ‘‘ mā saddaṃ karitthā ’’ ti aññamaññaṃ nivārayamānā vanditvā nisīdiṃsu .
Thero ‘‘ issā pahātabbā , maccheraṃ vinodetabban ’’ tiādinā nayena tāsaṃ anurūpaṃ dhammakathaṃ kathesi .
SāpiV3.39 kho rañño pāde sambāhamānā nisinnā itthī pāde cāletvā rājānaṃ pabodhesi .
So ‘‘ kahaṃ tā gatā ’’ ti pucchi .
Kiṃ tāsaṃ tumhehi ?
Tā ekaṃ samaṇaṃ parivāretvā nisinnāti .
Rājā kuddho uddhane pakkhittaloṇaṃ viya taṭataṭāyamāno uṭṭhahitvā ‘‘ tambakipillikāhi naṃ khādāpessāmī ’’ ti gacchanto ekasmiṃ asokarukkhe tambakipillikānaṃ puṭaṃ disvā hatthenākaḍḍhitvā sākhaṃ gaṇhituṃ nāsakkhi .
Kipillikapuṭo chijjitvā rañño sīse pati , sakalasarīraṃ sālithusehi parikiṇṇaṃ viya daṇḍadīpikāhi ḍayhamānaṃ viya ca ahosi .
Thero rañño paduṭṭhabhāvaṃ ñatvā iddhiyā ākāsaṃ pakkhandi .
Tāpi itthiyo uṭṭhāya rañño santikaṃ gantvā sarīraṃ puñchantiyo viya bhūmiyaṃ patitapatitā kipillikāyo gahetvā sarīre khipamānā sabbā mukhasattīhi vijjhiṃsu –
‘‘ kiṃ nāmetaṃ , aññe rājāno pabbajite disvā vandanti , pañhaṃ pucchanti , ayaṃ pana rājā kipillikapuṭaṃ sīse bhinditukāmo jāto ’’ ti .
Rājā attano aparādhaṃ disvā uyyānapālaṃ pakkosāpetvā pucchi –
‘‘ kiṃ esa pabbajito ?
Aññesupi divasesu idha āgacchatī ’’ ti ?
Āma , devāti .
Idha tvaṃ āgatadivase mayhaṃ āroceyyāsīti .
TheropiP2.395 katipāheneva puna āgantvā rukkhamūle nisīdi .
Uyyānapālo disvā –
‘‘ mahanto me ayaṃ paṇṇākāro ’’ ti vegena gantvā rañño ārocesi .
Rājā uṭṭhahitvā saṅkhapaṇavādisaddaṃ nivāretvā uggatuggatehi amaccehi saddhiṃ uyyānaṃ agamāsi .
Tena vuttaṃ ‘‘ upasaṅkamī ’’ ti .Anikīḷitāvino kāmesūti yā kāmesu kāmakīḷā , taṃ akīḷitapubbā , aparibhuttakāmāti attho .
Addhānañca āpādentīti paveṇiṃ paṭipādenti , dīgharattaṃ anubandhāpenti .
Mātumattīsūti mātupamāṇāsu .
Lokasmiñhi mātā bhaginī dhītāti idaṃ tividhaṃ garukārammaṇaṃ nāma
M3.40 , iti garukārammaṇe upanibandhaṃ cittaṃ vimocetuṃ na labhatīti dassento evamāha .
Athassa tena pañhena cittaṃ anotarantaṃ disvā bhagavatā paṭikūlamanasikāravasena cittūpanibandhanatthaṃ vuttaṃ dvattiṃsākārakammaṭṭhānaṃ kathesi .
Abhāvitakāyāti abhāvitapañcadvārikakāyā .
Tesaṃ taṃ dukkaraṃ hotīti tesaṃ taṃ asubhakammaṭṭhānaṃ bhāvetuṃ dukkaraṃ hoti .
Itissa imināpi cittaṃ anotarantaṃ disvā indriyasaṃvarasīlaṃ kathesiV3.40 .
Indriyasaṃvarasmiñhi upanibandhacittaṃ viheṭhetuṃ na labhati .
Rājā taṃ sutvā tattha otiṇṇacitto acchariyaṃ , bho bhāradvājātiādimāha .Arakkhiteneva kāyenātiādīsu hatthapāde kīḷāpento gīvaṃ parivattento kāyaṃ na rakkhati nāma , nānappakāraṃ duṭṭhullaṃ kathento vacanaṃ na rakkhati nāma , kāmavitakkādayo vitakkento cittaṃ na rakkhati nāma .
Rakkhiteneva kāyenātiādīsu vuttavipariyāyena attho veditabbo .
Ativiya maṃ tasmiṃ samaye lobhadhammā parisahantīti maṃ tasmiṃ samaye atikkamitvā lobho adhibhavatīti attho .
Upaṭṭhitāya satiyāti kāyagatāya satiyā supaṭṭhitāya .
Na maṃ tathā tasmiṃ samayeti tasmiṃ samaye maṃ yathā pubbe , na tathā lobho atikkamitvā uppajjatīti attho .
Parisahantīti padassa uppajjantītipi atthoyeva .
Iti imasmiṃ sutte tayo kāyā kathitā .
Kathaṃ
P2.396 ?
‘‘ Imameva kāyan ’’ ti ettha hi karajakāyo kathito ,‘‘ bhāvitakāyo ’’ ti ettha pañcadvārikakāyo ,‘‘ rakkhiteneva kāyenā ’’ ti ettha copanakāyo , kāyaviññattīti attho .Pañcamaṃ uttānameva .