4. Daliddasuttavaṇṇanā
260. Catutthe
M1.319P1.349 manussadaliddoti manussaadhano .Manussakapaṇoti manussakāruññataṃ patto .
Manussavarākoti manussalāmako .
Tatrāti tasmiṃ ṭhāne , tasmiṃ vā atirocane .
Ujjhāyantīti avajjhāyanti lāmakato cintenti .
Khiyantīti kathenti pakāsenti .
Vipācentīti tattha tattha kathenti vitthārenti .
Eso kho mārisāti ettha ayamanupubbikathā – so kira anuppanne buddhe kāsiraṭṭhe bārāṇasirājā hutvā samussitaddhajapaṭākanānālaṅkārena suṭṭhu alaṅkataṃ nagaraṃ padakkhiṇaṃ akāsi attano sirisampattiyā samākaḍḍhitanettena janakāyena samullokiyamāno .
Tasmiñca samaye eko paccekabuddho gandhamādanapabbatā āgamma tasmiṃ nagare piṇḍāya carati , santindriyo santamānaso uttamadamathasamannāgato .
Mahājanopi rājagataṃ cittīkāraṃ pahāya paccekabuddhameva olokesi .
Rājā –
‘‘ idāni imasmiṃ janakāye ekopi maṃ na oloketi .
Kiṃ nu kho etan ’’ ti ?
Olokento paccekabuddhaṃ addasa .
Sopi paccekabuddho mahallako hoti pacchimavaye ṭhito .
Cīvarānipissa jiṇṇāni , tato tato suttāni gaḷanti .
Rañño satasahassādhikāni dve asaṅkhyeyyāni pūritapāramiṃ paccekabuddhaṃ disvā cittapasādamattaṃ vā hatthaṃ pasāretvā vandanamattaṃ vā nāhosi .
So rājā ‘‘ pabbajito maññe esa usūyāya maṃ na oloketī ’’ ti kujjhitvā ‘‘ kvāyaṃ kuṭṭhicīvarāni pāruto ’’ ti niṭṭhubhitvā pakkāmi .
Tassa kammassa vipākena mahāniraye nibbattitvā vipākāvasesena manussalokaṃ āgacchanto rājagahe paramakapaṇāya itthiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi .
Gahitakālato paṭṭhāya sā itthī kañjikamattampi
V1.305 udarapūraṃ nālattha .Tassa kucchigatasseva kaṇṇanāsā vilīnā , saṅkhapalitakuṭṭhī hutvā mātukucchito nikkhanto .
Mātāpitaro
P1.350 nāma dukkarakārikā honti , tenassa mātā yāva kapālaṃ gahetvā carituṃ na sakkoti , tāvassa kañjikampi udakampi āharitvā adāsi .Bhikkhāya carituṃ samatthakāle panassa kapālaṃ hatthe datvā ‘‘ paññāyissasi sakena kammenā ’’ ti pakkāmi .
Athassa
M1.320 tato paṭṭhāya sakalasarīrato maṃsāni chijjitvā chijjitvā patanti , yūsaṃ paggharati , mahāvedanā vattanti .Yaṃ yaṃ racchaṃ nissāya sayati , sabbarattiṃ mahāravena ravati .
Tassa kāruññaparidevitasaddena sakalavīthiyaṃ manussā sabbarattiṃ niddaṃ na labhanti .
Tassa tato paṭṭhāya sukhasayite pabodhetīti suppabuddho tveva nāmaṃ udapādi .
Athāparena samayena bhagavati rājagahaṃ sampatte nāgarā satthāraṃ nimantetvā nagaramajjhe mahāmaṇḍapaṃ katvā dānaṃ adaṃsu .
Suppabuddhopi kuṭṭhī gantvā dānaggamaṇḍapassa avidūre nisīdi .
Nāgarā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena parivisantā tassāpi yāgubhattaṃ adaṃsu .
Tassa paṇītabhojanaṃ bhuttassa cittaṃ ekaggaṃ ahosi .
Satthā bhattakiccāvasāne anumodanaṃ katvā saccāni dīpesi , suppabuddho nisinnaṭṭhāne nisinnova desanānusārena ñāṇaṃ pesetvā sotāpattiphale patiṭṭhito .
Satthā uṭṭhāya vihāraṃ gato .
Sopi cumbaṭaṃ āruyha kapālamādāya daṇḍamolubbha attano vasanaṭṭhānaṃ gacchanto vibbhantāya gāviyā jīvitā voropito mattikapātiṃ bhinditvā suvaṇṇapātiṃ paṭilabhanto viya dutiyacittavāre devaloke nibbatto attano puññaṃ nissāya aññe deve atikkamma virocittha .
Taṃ kāraṇaṃ dassento sakko devānamindo eso kho mārisātiādimāha .
Saddhāti maggenāgatasaddhā .
Sīlañca yassa kalyāṇan ti kalyāṇasīlaṃ nāma ariyasāvakassa ariyakantasīlaṃ vuccati .
Tattha kiñcāpi ariyasāvakassa ekasīlampi akantaṃ nāma natthi , imasmiṃ panatthe bhavantarepi appahīnaṃ pañcasīlaṃ adhippetaṃ .
Catutthaṃ .