5. Sānusuttavaṇṇanā
239. Pañcame yakkhena gahito hotīti so kira tassā upāsikāya ekaputtako .
Atha naṃ sā daharakāleyeva pabbājesi .
So pabbajitakālato paṭṭhāya sīlavā ahosi vattasampanno , ācariyupajjhāyaāgantukādīnaṃ
M1.280 vattaṃ katameva hoti , māsassa aṭṭhamīdivase pāto vuṭṭhāya udakamāḷake udakaṃ upaṭṭhāpetvā dhammassavanaggaṃ sammajjitvā dīpaṃ jāletvā madhurassarena dhammassavanaṃ ghoseti .Bhikkhū tassa thāmaṃ ñatvā ‘‘ sarabhāṇaṃ bhaṇa , sāmaṇerā ’’ ti ajjhesanti .
So ‘‘ mayhaṃ hadayavāto rujati , kāso vā bādhatī ’’ ti kiñci paccāhāraṃ akatvā dhammāsanaṃ
P1.306 abhiruhitvā ākāsagaṅgaṃ otārento viya sarabhāṇaṃ vatvā otaranto –‘‘ mayhaṃ mātāpitūnampi imasmiṃ sarabhaññe pattī ’’ ti vadati .
Tassa manussā mātāpitaro pattiyā dinnabhāvaṃ na jānanti .
Anantarattabhāve panassa mātā yakkhinī jātā .
Sā devatāhi saddhiṃ āgatā
V1.269 , dhammaṃ sutvā –‘‘ sāmaṇerena dinnapattiṃ anumodāmi , tātā ’’ ti vadati .
Sīlasampannā ca nāma bhikkhū sadevakassa lokassa piyā hontīti tasmiṃ sāmaṇere devatā salajjā sagāravā mahābrahmaṃ viya aggikkhandhaṃ viya ca naṃ maññanti .
Sāmaṇere gāravena taṃ yakkhiniṃ garuṃ katvā passanti .
Dhammassavanayakkhasamāgamādīsu ‘‘ sānumātā sānumātā ’’ ti yakkhiniyā aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍaṃ denti .
Mahesakkhāpi yakkhā taṃ disvā maggā okkamanti , āsanā vuṭṭhahanti .
Atha kho sāmaṇero vuḍḍhimanvāya paripakkindriyo anabhiratipīḷito anabhiratiṃ vinodetuṃ asakkonto parūḷhakesanakho kiliṭṭhanivāsanapārupano kassaci anārocetvā pattacīvaramādāya ekakova mātu gharaṃ gato .
Upāsikā puttaṃ disvā , vanditvā āha –
‘‘ tāta , tvaṃ pubbe ācariyupajjhāyehi vā daharasāmaṇerehi vā saddhiṃ idhāgacchasi .
Kasmā ekakova ajja āgato ’’ ti ?
So ukkaṇṭhitabhāvaṃ ārocesi .
Saddhā upāsikā nānappakārena gharāvāse ādīnavaṃ dassetvā puttaṃ ovadamānāpi taṃ saññāpetuṃ asakkontī ,‘‘ appeva nāma attano dhammatāyapi sallakkhessatī ’’ ti anuyojetvāva –
‘‘ tiṭṭha , tāta , yāva te yāgubhattaṃ sampādemi , yāguṃ pivitvā katabhattakiccassa te manāpāni vatthāni nīharitvā dassāmī ’’ ti vatvā āsanaṃ paññāpetvā adāsi .
Nisīdi sāmaṇero .
Upāsikā muhutteneva yāgukhajjakaṃ sampādetvā adāsi .
Tato ‘‘ bhattaṃ sampādessāmī ’’ ti avidūre nisinnā taṇḍule dhovati .
Tasmiṃ samaye sā yakkhinī ‘‘ kahaṃ nu kho sāmaṇero ?
Kiñci bhikkhāhāraṃ labhati
M1.281 , udāhu no ’’ ti ?Āvajjamānā tassa vibbhamitukāmatāya nisinnabhāvaṃ ñatvā ,‘‘ mā heva kho me devatānaṃ antare lajjaṃ uppādeyya , gacchāmissa
P1.307 vibbhamane antarāyaṃ karomī ’’ ti āgantvā sarīre adhimuccitvā gīvaṃ parivattetvā bhūmiyaṃ pātesi .So akkhīhi viparivattehi kheḷena paggharantena bhūmiyaṃ vipphandati .
Tena vuttaṃ ‘‘ yakkhena gahito hotī ’’ ti .
Abhāsīti upāsikā puttassa taṃ vippakāraṃ disvā vegena gantvā puttaṃ āliṅgetvā ūrūsu nipajjāpesi .
Sakalagāmavāsino āgantvā balikammādīni karonti .
Upāsikā paridevamānā imā gāthāyo abhāsi .
Pāṭihāriyapakkhañcāti manussā ‘‘ aṭṭhamīuposathassa paccuggamanañca anuggamanañca karissāmā ’’ ti
V1.270 sattamiyāpi navamiyāpi uposathaṅgāni samādiyanti , cātuddasīpannarasīnaṃ paccuggamanānuggamanaṃ karontā terasiyāpi pāṭipadepi samādiyanti ,‘‘ vassāvāsassa anuggamanaṃ karissāmā ’’ ti dvinnaṃ pavāraṇānaṃ antare aḍḍhamāsaṃ nibaddhuposathikā bhavanti .Idaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ pāṭihāriyapakkhañcā ’’ ti .
Aṭṭhaṅgasusamāgatan ti aṭṭhaṅgehi suṭṭhu samāgataṃ , sampayuttanti attho .
Brahmacariyan ti seṭṭhacariyaṃ .
Na te hi yakkhā kīḷantīti na te gahetvā yakkhā kilamenti .
Puna cātuddasin ti imāya gāthāya sāmaṇerassa kāye adhimuttā yakkhinī āha .
Āvi vā yadi vā rahoti kassaci sammukhe vā parammukhe vā .
Pamutyatthīti pamutti atthi .
Uppaccāpīti uppatitvāpi .
Sacepi sakuṇo viya uppatitvā palāyasi , tathāpi te mokkho natthīti vadati .
Evañca pana vatvā sāmaṇeraṃ muñci .
Sāmaṇero akkhīni ummīlesi , mātā kese pakiriya assasantī passasantī rodati .
So ‘‘ amanussena gahitomhī ’’ ti na jānāti .
Olokento pana ‘‘ ahaṃ pubbe pīṭhe nisinno .
Mātā me avidūre nisīditvā taṇḍule dhovati .
Idāni panamhi bhūmiyaṃ
P1.308 nisinno , mātāpi me assasantī passasantī rodati , sakalagāmavāsinopi sannipatitā .Kiṃ nu kho etan ’’ ti ?
Nipannakova mataṃ vā ammāti gāthamāha .
Kāme
M1.282 cajitvānāti duvidhepi kāme pahāya .Punarāgacchateti vibbhamanavasena āgacchati .
Puna jīvaṃ mato hi soti uppabbajitvā puna jīvantopi so matakova , tasmā tampi rodantīti vadati .
Idānissa gharāvāse ādīnavaṃ dassentī kukkuḷātiādimāha .
Tattha kukkuḷāti gharāvāso kira uṇhaṭṭhena kukkuḷā nāma hoti .
Kassa ujjhāpayāmaseti –
‘‘ abhidhāvatha , bhaddaṃ te hotū ’’ ti evaṃ vatvā –
‘‘ yaṃ tvaṃ vibbhamitukāmo yakkhena pāpito , imaṃ vippakāraṃ kassa mayaṃ ujjhāpayāma nijjhāpayāma ārocayāmā ’’ ti vadati .
Puna ḍayhitumicchasītiādittagharato nīhaṭabhaṇḍaṃ viya gharā nīharitvā buddhasāsane pabbajito puna mahāḍāhasadise gharāvāse ḍayhituṃ icchasīti attho .
So mātari kathentiyā kathentiyā sallakkhetvā hirottappaṃ paṭilabhitvā ,‘‘ natthi mayhaṃ gihibhāvena attho ’’ ti āha .
Athassa mātā ‘‘ sādhu , tātā ’’ ti tuṭṭhā
V1.271 paṇītabhojanaṃ bhojetvā ,‘‘ kati vassosi , tātā ’’ ti pucchi .Paripuṇṇavassomhi upāsiketi .
‘‘ Tena hi , tāta , upasampadaṃ karohī ’’ ti cīvarasāṭake adāsi .
So ticīvaraṃ kārāpetvā upasampanno buddhavacanaṃ uggaṇhanto tepiṭako hutvā sīlādīnaṃ āgataṭṭhāne taṃ taṃ pūrento nacirasseva arahattaṃ patvā mahādhammakathiko hutvā vīsavassasataṃ ṭhatvā sakalajambudīpaṃ khobhetvā parinibbāyi .
Pañcamaṃ .