1. VibhāgenātiM0.24 sarūpavibhāgena . 1. EvaṃV0.161 saṅgahavārena saṅkhepato dassite hārādayo idāni vibhāgena dassetuṃ ‘‘ tattha katame soḷasa hārā ’’ tiādidesanā āraddhāM0.19 . Atha vā soḷasahārādisamudāyā netti nāma mayā mahākaccānena niddiṭṭhāti vuttā ,‘‘ katame te soḷasa hārā ’’ ti pucchitabbattā vuttaṃ ‘‘ tattha soḷasa hārā ’’ tyādi .

Adiṭṭhaṃ jotīyati etāyāti adiṭṭhajotanā . Diṭṭhaṃ saṃsandīyati etāyāti diṭṭhasaṃsandanā , saṃsandanaṃ cettha sākacchāvasena vinicchayakaraṇaṃ . Vimati chijjati etāyāti vimaticchedanā . Anumatiyā pucchā anumatipucchā . ‘‘ Taṃ kiṃ maññathā ’’ ti hi kā tumhākaṃ anumatīti anumati pucchitā . Kathetukamyatāti kathetukamyatāya . Tattha tatthāti tesu soḷasahārādīsu .

Desanā hāro , vicayo hāro … pe … sāmāropano hāroti ime soḷasa hārāti daṭṭhabbā .

Tattha sabbasādhāraṇattā hārapadassa vacanattho paṭhamaṃ vattabbo .

Kenaṭṭhena hārāti ?

Harīyanti etehīti hārā . Etehi saṃvaṇṇanāvisesehi saṃvaṇṇiyesu suttageyyādīsu aññāṇasaṃsayavipallāsā harīyanti , iti aññāṇādiharaṇakāraṇattā ‘‘ etehī ’’ ti padena niddiṭṭhā saṃvaṇṇanāvisesā hārā nāma , hara-dhātuyā ācariyassa vacībhedasaddo , taṃsamuṭṭhāpako cittuppādo ca mukhyattho , veneyyānaṃ saṃvaṇṇetabbasuttassa atthajānanādiñāṇasampayuttacittuppādo kāraṇūpacārattho , tassa upanissayapaccayabhūtānaṃ saṃvaṇṇanāvisesānaṃ upanissayapaccayasatti phalūpacārattho , iti-saddena sā upanissayapaccayasattiyeva parāmasīyati . Taṃsattisampannā saṃvaṇṇanāvisesā ṇa-paccayatthā honti . Esa nayo evarūpesu ṭhānesupi . Vitthāro aṭṭhakathāyaṃ ( netti . aṭṭha .1) vutto eva .

Asādhāraṇato pana desīyati etāyāti desanā . Etāya saṃvaṇṇanāya saṃvaṇṇetabbasuttattho desīyati saṃvaṇṇīyati saṃvaṇṇanānusārena ñāpīyati , iti ñāpanakāraṇattā ‘‘ etāyā ’’ ti padena niddiṭṭhā visesasaṃvaṇṇanā desanā nāma , na pāḷidesanā , pāḷidesanāya saṃvaṇṇetabbasaṃvaṇṇanābhāvena sahacaraṇato vā desanā . Kiñcāpi aññe hārā desanāpāḷisaṅkhātassa suttassa atthasaṃvaṇṇanābhāvato desanāya sahacārino honti , ayaṃ pana hāro yebhuyyena yathārutavaseneva viññāyamānattā pāḷidesanāya saha caratīti vattabbataṃ arahati , na tathā pare . Na hi assādādīnavanissaraṇādisandassanalakkhaṇarahitā pāḷidesanā atthi , ayañca hāro assādādisandassanalakkhaṇoti .

Viciyanti etenāti vicayo . Etena saṃvaṇṇanāvisesena sutte padapañhādayo viciyanti , itiV0.162 vicāraṇakāraṇattā so saṃvaṇṇanāvisesoM0.20 vicayo nāma . Katvatthādhikaraṇatthāpi labbhanti . Saṃvaṇṇetabbasuttena padapañhādivicayanalakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso vicayo hāro .

Yuttāyutti vicārīyati etāyāti yutti . Etāya visesasaṃvaṇṇanāya sabbesaṃ hārānaṃ bhūmigocarānaṃ yuttāyutti vicārīyati , iti vicāraṇakāraṇattā ‘‘ etāyā ’’ ti padena niddiṭṭhā visesasaṃvaṇṇanā yutti nāma . Idha uttarapadalopo daṭṭhabbo , yuttiyā vicāraṇā , vicāraṇīyabhāvena sahacaraṇato vā yutti . Sabbahārānaṃ bhūmigocarānaṃ yuttāyuttivicāraṇalakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso yutti hāro .

Padati pavatteti phalaṃ etenāti padaṃ , kāraṇaṃ . Ṭhanti tiṭṭhanti ettha phalāni tadāyattavuttitāyāti ṭhānaṃ , kāraṇaṃ . Padañca taṃ ṭhānañcāti padaṭṭhānaṃ , āsannakāraṇaṃ . Sutte āgatadhammānaṃ padaṭṭhānaṃ vicārīyati etāyāti padaṭṭhānā , visesasaṃvaṇṇanā , vicāraṇalopova , sutte āgatadhammānaṃ padaṭṭhānānaṃ , tesañca padaṭṭhānānaṃ vicāraṇalakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso padaṭṭhāno hāro .

Sutte avuttāpi samānalakkhaṇā dhammā lakkhīyanti etena saṃvaṇṇanāvisesenāti lakkhaṇo , sutte vuttena dhammena samānalakkhaṇānaṃ dhammānaṃ avuttānampi niddhāraṇalakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso lakkhaṇo hāro .

Sutte dassiyamānā nibbacanādayo cattāropi viyūhīyanti vibhāgena sampiṇḍīyanti ettha , etena vāti byūho , catunnaṃ nibbacanādīnaṃ byūho catubyūho . Nibbacanādhippāyabyañjanānañceva desanānidānassa ca pubbāparena saddhiṃ sandassanalakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso catubyūho hāro .

‘‘ Harīyanti etehī ’’ tiādinā karaṇādhikaraṇakattubhāvakammasādhanānaṃ vasena hāra -saddassa atthaṃ vatvā sadisakappanāvasena dassetuṃ ‘‘ hārā viyā ’’ tiādi vuttaṃ . Desanāya gahitadhammena sabhāgā , visabhāgā ca dhammā āvaṭṭīyanti ettha , etena vāti āvaṭṭo , desanāya gahitadhammānaṃ sabhāgavisabhāgadhammavasena āvaṭṭanalakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso āvaṭṭo hāro .

Puna ganthakaraṇādiatthena ganthādisaddānaṃ viya hārakaraṇādiatthena hārasaddasiddhiṃ dassetuṃ ‘‘ hārayantī ’’ tiādimāha . Asādhāraṇāsādhāraṇānaṃ saṃkilesadhamme , vodānadhamme ca sādhāraṇāsādhāraṇato , padaṭṭhānato , bhūmito ca vibhajanalakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso vibhatti hāro .

SutteV0.163M0.21 niddiṭṭhā dhammā paṭipakkhavasena parivattīyanti iminā , ettha vāti parivatto , sutte niddiṭṭhānaṃ dhammānaṃ paṭipakkhato parivattanalakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso parivattano hāro .

Sutte vuttassa ekasseva atthassa vācakaṃ vividhaṃ vacanaṃ ettha saṃvaṇṇanāviseseti vivacanaṃ , vivacanameva vevacanaṃ , sutte vutte ekasmiṃ atthe anekapariyāyasaddayojanālakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso vevacano hāro .

Puna ganthakaraṇādiatthena ganthādisaddānaṃ viya hārakaraṇādiatthena hārasaddasiddhiṃ dassetuṃ ‘‘ hārayantī ’’ tiādimāha . Sutte vuttā atthā pakārehi ñāpīyanti iminā , ettha vāti paññatti , ekekassa dhammassa anekāhi paññattīhi paññāpetabbākāralakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso paññatti hāro .

‘‘ Haraṇato , ramaṇato cā ’’ ti iminā manoharā manoramā cete saṃvaṇṇanāvisesāti dasseti . Suttāgatā dhammā paṭiccasamuppādādīsu otarīyanti anuppavesīyanti ettha , etena vāti otaraṇo , paṭiccasamuppādādimukhehi suttatthassa otaraṇalakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso otaraṇo hāro .

Sutte padapadatthapañhārambhā sodhīyanti samādhīyanti ettha , etena vāti sodhano , sutte padapadatthapañhārambhānaṃ sodhanalakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso sodhano hāro .

Sāmaññavisesabhūtā dhammā vinā vikappena adhiṭṭhīyanti anuppavattīyanti ettha , etena vāti adhiṭṭhāno , suttāgatānaṃ dhammānaṃ avikappanavasena sāmaññavisesaniddhāraṇalakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso adhiṭṭhāno hāro .

Yo hetu ceva paccayo ca phalaṃ parikaroti abhisaṅkharoti , iti so hetu ceva paccayo ca parikkhāro , yo saṃvaṇṇanāviseso taṃ parikkhāraṃ hetuñceva paccayañca ācikkhati , iti so saṃvaṇṇanāviseso parikkhāro nāma . Sutte āgatadhammānaṃ parikkhārasaṅkhāte hetupaccaye niddhāretvā saṃvaṇṇanālakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso parikkhāro hāro .

Sutte āgatadhammā padaṭṭhānādimukhena samāropīyanti ettha , etena vāti samāropano , sutte āgatadhammānaṃ padaṭṭhānavevacanabhāvapahānasamāropanavicāraṇalakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso samāropano hāro .

Bhāvasādhanavasenāpi sabbattha vacanattho vattabboti tassāpi vasena yojetabbanti .

Sesaṃ saṃvaṇṇanānusārena ñātabbanti .

‘‘ TatthaV0.164M0.22 katame soḷasa hārā desanā ’’ tyādinā hārasarūpaṃ vuttaṃ , kimatthaṃ ‘‘ tassānugīti ’’ tyādi vuttanti ?

Anugītigāthāya sukhaggahaṇatthaṃ puna ‘‘ tassānugīti desanā vicayo yutti ’’ tyādi vuttaṃ .

Tattha tassāti hāruddesassa .

Upapattisādhanayuttīti lakkhaṇahetu . Anugītīti anu pacchā gāyanagāthā .

Vuttanayenāti ‘‘ nanu ca aññepi hārā yuttisahitā evā ’’ tiādinā desanāhāre vuttanayānusārena . Pañcadasoti pañcadasamo .

Soḷasoti soḷasamo .

Atthato asaṃkiṇṇāti desanādipadatthato lakkhaṇatthato saṅkarato rahitā .

Tena vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ so ca nesaṃ asaṅkaro lakkhaṇaniddese supākaṭo hotī ’’ ti .

Catunnaṃ byūho etthāti bhinnādhikaraṇānampi padānaṃ aññapadatthasamāso labbhati ‘‘ urasilomo ’’ tiādīnaṃ ( dī . ni . ṭī .3.54,303) viyāti vuttaṃ . Sesaṃ saṃvaṇṇanānusārena ñātabbanti .

‘‘ Keci hārā kehici hārehi saṃkiṇṇā viya dissanti , kasmā asaṃkiṇṇāti ñātabban ’’ ti vattabbattā vuttaṃ ‘‘ etesañcevā ’’ tiādi .

Tattha etesañceva bhavatīti etesaṃ soḷasannaṃ hārānaṃ yathā yenākārena asaṅkaro hoti , tathā asaṅkarākārena bhavati .

Ayati pavattati nayavibhattīti ayā , vitthārena ayāti vitthāratayā , ta-kāro missakadosāpagamatthāya āgato , nayavibhattivisesavacanaṃ .

Sesan ti ‘‘ vivacanameva vevacanan ’’ ti evamādi . Nayena ñāyena vibhatti nayavibhatti , na pañcanayavibhattāhārānaṃ vitthārena pavattā ñāyavibhatti tathā asaṅkarākārena bhavati tasmiṃ asaṃkiṇṇāti ñātabbāti adhippāyo .

1.

‘‘ Assādādīnavatā , nissaraṇampi ca phalaṃ upāyo ca .

AnuppavesīyantītiV0.23 avagāhīyanti . Āṇattī ca bhagavato , yogīnaṃ desanāhāro ’’ ti .

Samādhīyantīti pariharīyanti . –

Vinā vikappenāti jāti sāmaññaṃ , bhedo sāmaññaṃ , sambandho sāmaññantiādinā padatthantarabhāvavikappanamantarena . Gāthāyaṃ yena saṃvaṇṇanāvisesena sutte āgatā assādopi ādīnavatā ādīnavopi nissaraṇampi phalampi upāyopi yogīnaṃ atthāya bhagavato āṇattipi ime dhammā dassitā saṃvaṇṇitā saṃvaṇṇanāvasena ñāpitā , so saṃvaṇṇanāviseso desanāhāro nāmāti atthayojanā .

VacanatthādayoM0.28 aṭṭhakathāyaṃ vitthārato vuttāva , tasmā kiñcimattameva kathessāmi .

Padaṭṭhānādimukhenāti padaṭṭhānavevacanabhāvanāpahānamukhena . Assādīyateti assādo , ko so ?

Sukhaṃ , somanassaṃ , iṭṭhārammaṇabhūtā pañcupādānakkhandhā ca .

Assādeti etāyāti vā assādo , ko so ?

Taṇhā , vipallāsā ca . Vipallāsavasena hi ekacce sattā aniṭṭhampi ārammaṇaṃ iṭṭhākārena assādenti . Ābhusaṃ kammena dīnaṃ dukkhādi hutvā vāti pavattatīti ādīnavo , dukkhādi . Atha vā ativiya ādīnaṃ kapaṇaṃ hutvā vāti pavattatīti ādīnavo , kapaṇamanusso , tathābhāvā ca tebhūmakā dhammā aniccatādiyogato . Nissarati etenāti nissaraṇaṃ , ariyamaggo . Nissaratīti vā nissaraṇaṃ , nibbānaṃ . Pi -saddoV0.170 sampiṇḍanattho . Nissaraṇabhedo aṭṭhakathāyaṃ ( netti . aṭṭha .4 hārasaṅkhepa ) bahudhā vuttova .

Phalati pavattatīti phalaṃ , desanāya phalaṃ .

Yadipi desanā phalanipphādikā na hoti , tathāpi bhagavato dhammadesanaṃ sutvā puññasambhārā sambhavanti , puññasambhārahetuto phalaṃ pavattaṃ , tasmā desanāya phalaṃ nāmāti .

Katamaṃ taṃ ?

Devamanussesu āyuvaṇṇasukhabalayasaparivāraadhipateyyaupadhisampatticakkavattisiridevarajja- siricatusampatticakkasīlasamādhisampadā vijjābhiññā paṭisambhidā sāvakabodhipaccekabodhisammāsambodhiyo .

Paccayasāmaggiṃ upagantvā ayati pavattati phalaṃ etenāti upāyo , ko so ?

Ariyamaggassa pubbabhāgapaṭipadā .

Purimā paṭipadā hi pacchimāya paṭipadāya adhigamūpāyo , paramparāya magganibbānādhigamassa ca upāyo .

Kecīti padaṭṭhānaparikkhāraāvaṭṭaparivattanapaññattiotaraṇe sandhāya vadati . Keci ‘‘ maggopi upāyo ’’ ti vadanti , tesaṃ matena nibbānameva nissaraṇanti vuttaṃ siyā .

2. Sambandhoti hetuphalabhāvayogo . 2. Soḷasa hārā sarūpato vuttā , amhehi ca viññātā ,‘‘ katame pañca nayā ’’ ti vattabbabhāvato tathā pucchitvā sarūpato uddisituṃ ‘‘ tattha katame pañca nayā ’’ tyādi vuttaṃ . Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ evaṃ hāre uddisitvā idāni naye uddisituṃ ‘ tattha katame ’ tiādi vuttan ’’ ti ( netti . aṭṭha .2) vuttaṃ .

Tathābhūtānañhi dhammānaṃ ekasantānasiddhatā ekattanayo . Vibhāgo satipi nesaṃ hetuphalabhāve vibhattasabhāvatā . Añño eva hi hetu , aññaṃ phalanti . Byāpāraviraho nirīhatā . Na hi hetuphalānaṃ evaṃ hoti ‘‘ ahaṃ imaṃ nibbattemi , imināhaṃ nibbatto ’’ ti . Anurūpaphalatā paccayuppannānaṃ paccayānukūlatā . SamūhādiṃM0.25 upādāya lokasaṅketasiddhā vohāramattatā sammutisabhāvo . Pathavīphassādīnaṃ kakkhaḷaphusanādilakkhaṇaṃ paramatthasabhāvo . Ayañhettha saṅkhepo – yasmiṃ bhinne , itarāpohe vā cittena katena tathā buddhi , idaṃ sammutisaccaṃ yathā ghaṭe , sasambhārajale ca , tabbipariyāyena paramatthasaccan ti . Paramatthasaccappaṭivedhāyāti nibbānādhigamāya . ‘‘ Tattha nayanti saṃkilese , vodāne ca vibhāgato ñāpentīti nayā , nīyanti vā tāni ettha , etehi vāti nayā ’’ tiādinā ( netti . aṭṭha .2) aṭṭhakathāyaṃ vitthārena vacanattho vutto . Nī -dhātuyā nandiyāvaṭṭādinayānusārena saṃkilese , vodāne ca ālambitvā pavatto ñāṇasampayuttacittuppādo mukhyattho , nandiyāvaṭṭādinayānaṃ upanissayapaccayasatti phalūpacārato gahitā , iti-saddo taṃ phalūpacārato gahitasattiṃ parāmasi , taṃsattisahitā nandiyāvaṭṭādinayā a-paccayatthā .

Taṇhāavijjāhi saṃkilesapakkhassa suttassa , samathavipassanāhi vodānapakkhassa suttassa catusaccayojanamukhena nayanalakkhaṇo saṃvaṇṇanāvisesoM0.23 nandiyāvaṭṭo nayo . Tattha catusaccan ti taṇhā ca avijjā ca bhavamūlattā samudayasaccaṃ , avasesā tebhūmakā dhammā dukkhasaccaṃ , samathavipassanā maggasaccaṃ , tena pattabbā asaṅkhatadhātu nirodhasaccanti .

Antoti abbhantaro . Padhānāvayavenāti mūlabhāvena . ‘‘ Nandī dukkhassa mūlan ’’ tiādīsu ( ma . ni .1.13) taṇhā ‘‘ nandī ’’ ti vuttā . ‘‘ Saṅgāme ca nandiṃ caratī ’’ tiādīsu pamodoti āha ‘‘ taṇhāya , pamodassa vā ’’ ti . Tīhi avayavehi lobhādīhi saṃkilesapakkhe , tīhi avayavehi alobhādīhi ca vodānapakkheV0.165 pukkhalo sobhanoti tipukkhalo , akusalamūlehi saṃkilesapakkhassa , kusalamūlehi vodānapakkhassa suttatthassa catusaccayojanamukhena nayanalakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso tipukkhalo .

Sīhassa bhagavato vikkīḷitaṃ ettha nayeti sīhavikkīḷito , subhasaññādīhi vipallāsehi sakalasaṃkilesapakkhassa , saddhindriyādīhi vodānapakkhassa suttatthassa catusaccayojanamukhena nayanalakkhaṇo saṃvaṇṇanāviseso sīhavikkīḷitanayo .

Atthanayattayadisābhāvena kusalādidhammānaṃ ālocanaṃ disālocanaṃ .

Tassa tassa atthanayassa yojanatthaṃ katesu suttassa atthavissajjanesu ye vodānādayo , saṃkilesikā ca tassa tassa nayassa disābhūtā dhammā suttato niddhāretvā kathitā , tesaṃ yathāvuttadhammānaṃ citteneva ‘‘ ayaṃ paṭhamā disā , ayaṃ dutiyā disā ’’ tiādinā ālocanaṃ disālocanaṃ .

Tathā ālocitānaṃ dhammānaṃ atthanayattayayojane samānayanato aṅkuso viyāti aṅkuso , tassa tassa nayassa disābhūtānaṃ kusalādidhammānaṃ samānayanaṃ aṅkuso nayo .

Lañjetīti lañjako . Yo nayo suttatthaṃ lañjeti pakāseti , iti lañjanato pakāsanato so nayo lañjako nāma , nayo ca so lañjako cāti nayalañjako . Nayalañjako paṭhamo nandiyāvaṭṭo nāma , nayalañjako dutiyo tipukkhalo nāma , nayalañjako tatiyo sīhavikkīḷito nāmāti yojetabbo .

Gatāti ñātā , matāti attho .

‘‘ Matā ’’ ti vā pāṭho .

Sesamettha vuttanayānusārenapi saṃvaṇṇanānusārenapi jānitabbanti . YathāvuttanayavisesasaṃvaṇṇanāyaM0.24 ṭīkāyaṃ –

3. Jātibhedatoti kusalā , akusalāti imasmā visesā . 3. Pañca nayā sarūpato ācariyena uddiṭṭhā , amhehi ca viññātā ,‘‘ yāni padāni aṭṭhārasa mūlapadāni uddiṭṭhāni , katamāni tānī ’’ ti pucchitabbattā tāni sarūpato dassetuṃ ‘‘ tattha katamāni aṭṭhārasa mūlapadāni ’’ tyādimāha . Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ evaṃ nayepi uddisitvā idāni mūlapadāni uddisituṃ ‘ tattha katamānī ’ tiādi āraddhan ’’ ti vuttaṃ . Tattha kusalāniV0.167 nava padāni , akusalāni nava padāni aṭṭhārasa mūlapadānīti daṭṭhabbānīti yojanā .

Mūlanti patiṭṭhahanti etehi nayā , patiṭṭhānavibhāgā cāti mūlāni , padanti patiṭṭhahanti ettha nayā , paṭṭhānavibhāgā , adhigamā cāti padāni , vuttappakāraṭṭhena mūlāni ca tāni padāni cāti mūlapadāni .

Kucchite pāpadhamme salayantīti kusalāni , kuse rāgādayo lunantīti kusalāni , kusā viya lunantīti kusalāni , kusena ñāṇena lātabbāni pavattetabbānīti kusalāni . Kusalānaṃ paṭipakkhānīti akusalāni a-saddo cettha paṭipakkhatthoti .

Nava padāni kusalāni , nava padāni akusalānīti gaṇanaparicchedato , jātibhedato ca uddiṭṭhāni ,‘‘ katamāni tānī ’’ ti pucchitabbattā nava padāni akusalāni paccāsattinyāyena sarūpato dassetuṃ ‘‘ katamāni nava padāni akusalānī ’’ tiādi vuttaṃ . Aṭṭhakathāyaṃ pana – ‘‘ Evaṃ gaṇanaparicchedato , jātibhedato ca mūlapadāni dassetvā idāni sarūpato dassento saṃkilesapakkhaṃyeva paṭhamaṃ uddisati ‘ taṇhā ’ tiādinā ’’ ti ( netti . aṭṭha .3)– Vuttaṃ .

Tattha rūpādike khandhe tasati paritasatīti taṇhā .

Avindiyaṃ kāyaduccaritādiṃ vindatīti avijjāM0.26 , vindiyaṃ kāyasucaritādiṃ na vindatīti avijjā , vijjāya paṭipakkhāti vā avijjā .

Lubbhanti tenāti lobho , lubbhatīti vā lobho , lubbhanaṃ vā lobho .

Dosamohesu pi eseva nayo .

Asubhe rūpakkhandhādike ‘‘ subhan ’’ ti pavattā saññā subhasaññā .

Dukkhadukkhādike ‘‘ sukhan ’’ ti pavattā saññā sukhasaññā . Anicce saṅkhāradhamme ‘‘ niccan ’’ ti pavattā saññā niccasaññā . Anattasabhāvesu cakkhādīsu khandhesu ‘‘ attā ’’ ti pavattā saññā attasaññā .

Yatthāti yesu padesu sabbo akusalapakkho saṅgahaṃ samosaraṇaṃ gacchati , tāni padāni akusalānīti yojanā . Saṅgahaṃ gaṇanaṃ .

Samosaraṇaṃ samāropanaṃ .

Paccanīkadhamme uddhaccādike nīvaraṇe sameti vūpasameti tadaṅgavikkhambhanavasenāti samatho .

Saṅkhāre aniccādīhi vividhehi ākārehi passatīti vipassanā .

Lobhassa paṭipakkho alobho . Dosassa paṭipakkho adoso . Mohassa paṭipakkho amoho . Etthāpi a -saddo paṭipakkhattho , na abhāvatthādikoti adhippāyo .

Asubhe rūpakkhandhādike , cakkhādimhi vā ‘‘ asubhan ’’ ti pavattā saññāpadhānacittuppādā asubhasaññā , visesato kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṃV0.168 .

Dukkhadukkhatādīsu ‘‘ dukkhan ’’ ti pavattā saññāpadhānacittuppādā dukkhasaññā , visesato vedanānupassanāsatipaṭṭhānaṃ . Anicce khandhādike vipariṇāmadhamme ‘‘ aniccan ’’ ti pavattā saññāpadhānacittuppādā aniccasaññā , visesato cittānupassanāsatipaṭṭhānaṃ . Anattasabhāve khandhe , cakkhādimhi vā ‘‘ anattā ’’ ti pavattā saññāpadhānacittuppādā anattasaññā , visesato dhammānupassanāsatipadhānaṃ . Paññāsatisīsena hi pavattā ayaṃ desanā . Tena vuttaṃ bhagavatā ‘‘ kathañca , bhikkhave , satibalaṃ daṭṭhabbaṃ ? Catūsu satipaṭṭhānesu , ettha satibalaṃ daṭṭhabban ’’ ti .

Yatthāti yesu padesu sabbo kusalapakkho saṅgahaṃ samosaraṇaṃ gacchati , tāni padāni kusalānīti yojanā .

Uddānan ti uddhaṃ dānaṃ rakkhaṇaṃ uddānaṃ , saṅgahavacananti attho . Uddāne avutte sati heṭṭhā vuttassa atthassa vippakiṇṇabhāvo dinno viya bhaveyya , tasmā vippakiṇṇabhāvassa nivāraṇatthaṃ uddānanti adhippāyo .

Caturo ca vipallāsāti subhasukhaniccaattasaññā .

Kilesā bhavanti ettha navapadesūti bhūmī , kilesānaṃ bhūmīti kilesabhūmī , kilesapavattanaṭṭhānāni nava padānīti vuttaṃ hoti .

CaturoM0.27 satipaṭṭhānāti asubhadukkhaaniccaanattasaññā .

Indriyabhūmīti saddhādīnaṃ vimuttiparipācanindriyānaṃ bhūmī pavattanaṭṭhānāni samosaraṇaṭṭhānāni .

Yujjantīti ettha hetuattho antonīto veditabboti āha ‘‘ yojīyantī ’’ ti . Kehi yojīyanti ? Saṃvaṇṇanakehīti adhippāyo . Yujjantīti vā yuttā honti , tehi samānayogakkhamā taggahaṇeneva gahitā hontīti attho tadekaṭṭhabhāvato . Imasmiṃ atthe ‘‘ navahi padehī ’’ ti sahayoge karaṇavacanaṃ , purimasmiṃ karaṇe . Navahi kusalapadehi kusalapakkhā yujjanti yojīyanti , navahi akusalapadehi akusalapakkhā yujjanti yojīyanti . Navahi kusalapadehi saha kusalapakkhā yujjanti yujjantā bhavanti , navahi akusalapadehi saha akusalapakkhā yujjanti yujjantā bhavantīti uddesavāre vuttāvaseso saṃvaṇṇanānusārena vijānitabbo .

‘‘ Ete kho ’’ ti ca pāṭho . Tattha kho -saddassa padapūraṇatā , avadhāraṇatthatā vā veditabbā .

Ete evāti ete taṇhādayo eva , na ito aññeti attho .

Aṭṭhāraseva na tato uddhaṃ , adho vāti . Purimasmiṃ pakkhe mūlapadantarābhāvo , dutiyasmiṃ tesaṃ anūnādhikatā dīpitā hoti .

Uddesavāravaṇṇanā niṭṭhitā . Iti sattibalānurūpā racitā Uddesavārassa atthavibhāvanā niṭṭhitā .