3. Yuttihārasampātavaṇṇanā
Pubbenivāsādiaṭṭhamanavamaṃ tathāgatabalaṃ ācariyena vicayitaṃ vibhattaṃ ,‘‘ kathaṃ sabbāsavakkhayañāṇaṃ dasamaṃ tathāgatabalaṃ vicayitabban ’’ ti pucchitabbattā ‘‘ iti tattha yan ’’ tiādi vuttaṃ .
Bodhimūle saṃkilesamāranihanaṃ ñāṇaṃ uppannaṃ , idaṃ kilesamāranihanaṃ ñāṇaṃ sabbāsavakkhayañāṇaṃ nāmāti sabbāsavakkhayañāṇaṃ dasamaṃ tathāgatabalaṃ vicayitabbanti ayaṃ saṅkhepattho .
Vitthārato pana pāḷito ca aṭṭhakathāto ca yatipotānampi pākaṭo bhaveyyāti maññitvā na dassito .(10)
‘‘ Ettakova vicayahārasampāto paripuṇṇo ’’ ti vattabbattā ‘‘ niyutto vicayo hārasampāto ’’ ti vuttaṃ .
Ye ye suttappadesatthā vuttā , te te suttappadesatthā yena yena saṃvaṇṇanāvisesabhūtena vicayahārasampātena vicayitabbā , so so saṃvaṇṇanāvisesabhūto vicayahārasampāto niyutto yathārahaṃ nīharitvā yujjitabboti attho gahetabboti .
Iti vicayahārasampāte sattibalānurūpā racitā
Vibhāvanā niṭṭhitā .
Paṇḍitehi pana … pe … gahetabboti .
3. Yuttihārasampātavibhāvanā
65. Paṭipakkhapaṭibāḷhā kusalā dhammā uppajjitumeva na sakkonti , uppannāpi sammadeva attano kiccaṃ kātuṃ asamatthatāya anuppannasadisāti paṭipakkhanivāraṇena kusalānaṃ dhammānaṃ kiccakaraṇabhāvaṃ dassetuṃ ‘‘ manacchaṭṭhāni … pe … bhavissatī ’’ ti vuttaṃ .
65. Yena
M0.241 yena vicayahārasampātena suttappadesatthā ācariyena vicayitabbā , amhehi ca ñātā , so vicayahārasampāto paripuṇṇo ,‘‘ katamo yuttihārasampāto ’’ ti pucchitabbattā ‘‘ tattha katamo yuttihārasampāto ’’ tiādi vuttaṃ .
Aṭṭhakathāyaṃ pana –
‘‘ evaṃ nānānayehi vicayahārasampātaṃ vitthāretvā idāni yuttihārasampātādīni dassetuṃ ‘ tattha katamo yuttihārasampāto ’ tiādi āraddhan ’’ ti ( netti . aṭṭha .65) vuttaṃ .
Tatthāti tesu desanāhārasampātādīsuV0.363 soḷasasu hārasampātesu katamo saṃvaṇṇanāviseso yuttihārasampāto nāmāti pucchati , pucchitvā yasmiṃ suttappadese vuttānaṃ atthānaṃ yuttibhāvo vicāretabbo , taṃ suttappadesaṃ nīharituṃ –
‘‘ Tasmā rakkhitacittassa , sammāsaṅkappagocaro ;
Sammādiṭṭhipurekkhāro , ñatvāna udayabbayaṃ ;
Thinamiddhābhibhū bhikkhu , sabbā duggatiyo jahe ’’ ti .( udā .32; netti .31,78)–
Vuttaṃ .
Tassaṃ gāthāyaṃ tasmā arakkhitacittassa māravasānugatattā satisaṃvaraindriyasaṃvarādivasena bhikkhu rakkhitacitto assa bhaveyya , tasmā kāmavitakkādimicchāsaṅkappagocarassa māravasānugatattā nekkhammasaṅkappādivasena bhikkhu sammāsaṅkappagocaro assa bhaveyya , tasmā micchādiṭṭhihatacittassa māravasānugatattā yonisomanasikārena bhikkhu udayabbayaṃ ñatvāna sammādiṭṭhipurekkhāro assa bhaveyya , tasmā thinamiddhena hatacittassa māravasānugatattā vīriyavasena bhikkhu thinamiddhābhibhū assa bhaveyya , tādiso bhikkhu sabbā duggatiyo jahe jahissatīti attho veditabbo .
‘‘ Tassaṃ gāthāyaṃ kathaṃ yuttibhāvo vicāretabbo ’’ ti vattabbattā ‘‘ tasmā rakkhitacittassā ’’ tiādi vuttaṃ .Viharantassāti viharaṇahetu .
Viharantoti etthāpi eseva nayo , tena rakkhitacittatā vuttanayena ekantato sammāsaṅkappagocaratāya ca saṃvattatīti dasseti .
Vuttanayenāti
M0.99 micchāsaṅkappānaṃ avasaraṃ adatvā visodhitanekkhammādivitakkatāya .
Aviparītamevāti kāyādiasubhādito ādānaṃ .
Rakkhitacittassa sammāsaṅkappagocaro bhavissatīti attho yujjati eva , no na yujjati .
Micchāsaṅkappānampi jahitattā sammādiṭṭhipurekkhāro hutvā viharanto udayabbayaṃ paṭivijjhissatīti attho yujjati sammādiṭṭhipurekkhārassa udayabbayānupassanāsambhavato .
Udayabbayaṃ paṭivijjhanto sabbā duggatiyo jahissatīti atthoM0.242 yujjati udayabbayānupassanānukkamena ariyamaggasambhavato .
Sabbā duggatiyo jahanto sabbāni duggativinipātabhayāni samatikkamissatīti attho yujjati sabbesaṃ duggativinipātabhayānaṃ anuppajjanato .
‘‘ Ettakova yuttihārasampāto paripuṇṇo ’’ ti vattabbattā ‘‘ niyutto yuttihārasampāto ’’ ti vuttaṃ .
Yena yena saṃvaṇṇanāvisesabhūtena yuttihārasampātena suttappadesatthānaṃ yuttibhāvo vicāretabboV0.364 , so so saṃvaṇṇanāvisesabhūto yuttihārasampāto niyutto yathārahaṃ niddhāretvā yujjitabboti attho gahetabboti .
Iti yuttihārasampāte sattibalānurūpā racitā
Vibhāvanā niṭṭhitā .
Paṇḍitehi pana … pe … gahetabboti .Vinipātabhayan ti duggatibhayaṃ .
Sabbopi cāyamatthoti ‘‘ sammāsaṅkappagocaro sammādiṭṭhi bhavissatī ’’ tiādīsu attho yuttiyā yutto eva anarūpakāraṇabhāvato .
Yuttihārasampātavaṇṇanā niṭṭhitā .