20. Paṭiggahaṇavinicchayakathā
104. Khādanīyādipaṭiggāhoti
V0.111 ajjhoharitabbassa yassa kassaci khādanīyassa vā bhojanīyassa vā paṭiggahaṇaṃ .Tatrāyaṃ vinicchayo – pañcahi aṅgehi paṭiggahaṇaṃ ruhati , thāmamajjhimassa purisassa uccāraṇamattaṃ hoti , hatthapāso paññāyati , abhihāro paññāyati , devo vā manusso
M0.113 vā tiracchānagato vā kāyena kāyapaṭibaddhena nissaggiyena vā deti , tañce bhikkhu kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā paṭiggaṇhāti .Evaṃ pañcahaṅgehi paṭiggahaṇaṃ ruhati .
Tattha ṭhitanisinnanipannānaṃ vasena evaṃ hatthapāso veditabbo – sace bhikkhu nisinno hoti , āsanassa pacchimantato paṭṭhāya , sace ṭhito , paṇhiantato paṭṭhāya , sace nipanno , yena passena nipanno , tassa pārimantato paṭṭhāya , dāyakassa nisinnassa vā ṭhitassa vā nipannassa vā ṭhapetvā pasāritahatthaṃ yaṃ āsannataraṃ aṅgaṃ , tassa orimantena paricchinditvā aḍḍhateyyahattho hatthapāso nāma .
Sace pana dāyakapaṭiggāhakesu eko ākāse hoti , eko bhūmiyaṃ , bhūmaṭṭhassa ca sīsena , ākāsaṭṭhassa ca ṭhapetvā dātuṃ vā gahetuṃ vā pasāritahatthaṃ yaṃ āsannataraṃ aṅgaṃ , tassa orimantena hatthapāsapamāṇaṃ paricchinditabbaṃ .
Sacepi eko kūpe hoti , eko kūpataṭe , eko vā pana rukkhe , eko pathaviyaṃ , vuttanayeneva hatthapāsapamāṇaṃ paricchinditabbaṃ .
Evarūpe hatthapāse ṭhatvā sacepi pakkhī mukhatuṇḍakena vā hatthī vā soṇḍāya gahetvā pupphaṃ vā phalaṃ vā deti , paṭiggahaṇaṃ ruhati .
Sace pana aḍḍhaṭṭhamaratanassapi hatthino khandhe nisinno tena soṇḍāya dīyamānaṃ gaṇhāti , vaṭṭatiyeva .
Hatthādīsu yena kenaci sarīrāvayavena antamaso pādaṅguliyāpi dīyamānaṃ kāyena dinnaṃ nāma hoti .
Paṭiggahaṇepi eseva nayo .
Yena kenaci hi sarīrāvayavena gahitaṃ kāyena gahitameva hoti .
Sacepi natthukaraṇiyaṃ dīyamānaṃ nāsāpuṭena akallako vā mukhena paṭiggaṇhāti , ābhogameva hettha pamāṇaṃ .
105. Kaṭacchuādīsu pana yena kenaci upakaraṇena dinnaṃ kāyapaṭibaddhena dinnaṃ nāma hoti .
Paṭiggahaṇepi eseva nayo .
Yena kenaci hi sarīrasambaddhena pattathālakādinā gahitaṃ kāyapaṭibaddhena
V0.112 gahitameva hoti .Kāyato pana kāyapaṭibaddhato ca mocetvā hatthapāse ṭhitassa kāye vā kāyapaṭibaddhe vā pātiyamānampi nissaggiyena payogena dinnaṃ nāma hoti .
Eko bahūni bhattabyañjanabhājanāni sīse katvā
M0.114 bhikkhussa santikaṃ āgantvā ṭhitakova ‘‘ gaṇhathā ’’ ti vadati , na tāva abhihāro paññāyati , tasmā na gahetabbaṃ .Sace pana īsakampi onamati , bhikkhunā hatthaṃ pasāretvā heṭṭhimabhājanaṃ ekadesenapi sampaṭicchitabbaṃ .
Ettāvatā sabbabhājanāni paṭiggahitāni honti .
Tato paṭṭhāya oropetvā ugghāṭetvā vā yaṃ icchati , taṃ gahetuṃ vaṭṭati .
Bhattapacchiādimhi pana ekabhājane vattabbameva natthi .
Kājena bhattaṃ harantopi sace kājaṃ onametvā deti , vaṭṭati .
Tiṃsahattho veṇu hoti , ekasmiṃ ante guḷakumbho baddho , ekasmiṃ sappikumbho , tañce paṭiggaṇhāti , sabbaṃ paṭiggahitameva .
Ucchuyantadoṇito paggharantameva ‘‘ rasaṃ gaṇhathā ’’ ti vadati , abhihāro na paññāyatīti na gahetabbo .
Sace pana kasaṭaṃ chaḍḍetvā hatthena ussiñcitvā deti , vaṭṭati .
Bahū pattā mañce vā pīṭhe vā kaṭasāre vā doṇiyaṃ vā phalake vā ṭhapitā honti , yattha ṭhitassa dāyako hatthapāse hoti , tattha ṭhatvā paṭiggahaṇasaññāya mañcādīni aṅguliyāpi phusitvā ṭhitena vā nisinnena vā nipannena vā yaṃ tesu pattesu dīyati , taṃ sabbaṃ paṭiggahitaṃ hoti .
Sacepi ‘‘ paṭiggahessāmī ’’ ti mañcādīni abhiruhitvā nisīdati , vaṭṭatiyeva .
Pathaviyaṃ pana sacepi kucchiyā kucchiṃ āhacca ṭhitā honti , yaṃ yaṃ aṅguliyā vā sūciyā vā phusitvā nisinno hoti , tattha tattha dīyamānameva paṭiggahitaṃ hoti .
Yattha katthaci mahākaṭasārahatthattharaṇādīsu ṭhapitapatte paṭiggahaṇaṃ na ruhatīti vuttaṃ , taṃ hatthapāsātikkamaṃ sandhāya vuttanti veditabbaṃ , hatthapāse pana sati yattha katthaci vaṭṭati aññatra tatthajātakā .
Tatthajātake pana paduminipaṇṇe vā kiṃsukapaṇṇādimhi vā na vaṭṭati .
Na hi taṃ kāyapaṭibaddhasaṅkhyaṃ gacchati .
Yathā ca tatthajātake , evaṃ khāṇuke bandhitvā ṭhapitamañcādimhi asaṃhārime phalake vā pāsāṇe vā na ruhatiyeva .
Tepi hi tatthajātakasaṅkhyupagā honti .
Bhūmiyaṃ atthatesu sukhumesu tintiṇikādipaṇṇesu paṭiggahaṇaṃ na ruhati .
Na hi tāni sandhāretuṃ samatthānīti .
Mahantesu pana paduminipaṇṇādīsu ruhati .
Sace hatthapāsaṃ atikkammaṭhito dīghadaṇḍakena uḷuṅkena deti ,‘‘ āgantvā dehī ’’ ti vattabbo .
Vacanaṃ asutvā vā anādiyitvā vā patte ākiratiyeva , puna paṭiggahetabbaṃ .
Dūre ṭhatvā bhattapiṇḍaṃ khipantepi eseva nayo .
106. Sace
M0.115V0.113 pattathavikato nīhariyamāne patte rajanacuṇṇāni honti , sati udake dhovitabbo , asati rajanacuṇṇaṃ puñchitvā paṭiggahetvā vā piṇḍāya caritabbaṃ .Sace piṇḍāya carantassa patte rajaṃ patati , paṭiggahetvā bhikkhā gaṇhitabbā , appaṭiggahetvā gaṇhato vinayadukkaṭaṃ , taṃ pana puna paṭiggahetvā bhuñjato anāpatti .
Sace pana ‘‘ paṭiggahetvā dethā ’’ ti vutte vacanaṃ asutvā vā anādiyitvā vā bhikkhaṃ dentiyeva , vinayadukkaṭaṃ natthi , puna paṭiggahetvā aññā bhikkhā gahetabbā .
Sace mahāvāto tato tato rajaṃ pāteti , na sakkā hoti bhikkhaṃ gahetuṃ ,‘‘ anupasampannassa dassāmī ’’ ti suddhacittena ābhogaṃ katvā gaṇhituṃ vaṭṭati .
Evaṃ piṇḍāya caritvā vihāraṃ vā āsanasālaṃ vā gantvā taṃ anupasampannassa datvā puna tena dinnaṃ vā tassa vissāsena vā paṭiggahetvā bhuñjituṃ vaṭṭati .
Sace bhikkhācāre sarajaṃ pattaṃ bhikkhussa deti , so vattabbo ‘‘ imaṃ paṭiggahetvā bhikkhaṃ vā gaṇheyyāsi paribhuñjeyyāsi vā ’’ ti , tena tathā kātabbaṃ .
Sace rajaṃ upari uppilavati , kañjikaṃ pavāhetvā sesaṃ bhuñjitabbaṃ .
Sace antopaviṭṭhaṃ hoti , paṭiggahetabbaṃ .
Anupasampanne asati hatthato amocenteneva yattha anupasampanno atthi , tattha netvā paṭiggahetabbaṃ .
Sukkhabhatte patitarajaṃ apanetvā bhuñjituṃ vaṭṭati .
Sace atisukhumaṃ hoti , upari bhattena saddhiṃ apanetabbaṃ , paṭiggahetvā vā bhuñjitabbaṃ .
Yāguṃ vā sūpaṃ vā purato ṭhapetvā āluḷentānaṃ bhājanato phusitāni uggantvā patte patanti , patto paṭiggahetabbo .
107. Uḷuṅkena āharitvā dentānaṃ paṭhamataraṃ uḷuṅkato thevā patte patanti , supatitā , abhihaṭattā doso natthi .
Sacepi carukena bhatte ākiriyamāne carukato masi vā chārikā vā patati , abhihaṭattā nevatthi doso .
Anantarassa bhikkhuno dīyamānaṃ pattato uppatitvā itarassa patte patati , supatitaṃ .
Paṭiggahitameva hi taṃ hoti .
Sace jajjharisākhādiṃ phāletvā ekassa bhikkhuno dentānaṃ sākhato phusitāni aññassa patte patanti , patto paṭiggahetabbo , yassa pattassa upari phālenti , tassa patte patitesu dātukāmatāya abhihaṭattā doso natthi .
Pāyāsassa pūretvā pattaṃ denti , uṇhattā heṭṭhā gahetuṃ na sakkoti , mukhavaṭṭiyāpi gahetuṃ vaṭṭati .
Sace
M0.116 tathāpi na sakkoti , ādhārakena gahetabbo .Āsanasālāya pattaṃ gahetvā nisinno bhikkhu niddaṃ okkanto hoti , neva āhariyamānaṃ , na dīyamānaṃ jānāti , appaṭiggahitaṃ hoti .
Sace pana ābhogaṃ katvā nisinno hoti , vaṭṭati .
Sacepi so hatthena ādhārakaṃ muñcitvā pādena pelletvā niddāyati , vaṭṭatiyeva .
Pādena ādhārakaṃ akkamitvā paṭiggaṇhantassa pana jāgarantassapi anādarapaṭiggahaṇaṃ hoti , tasmā na kattabbaṃ .
Keci ‘‘ evaṃ ādhārakena paṭiggahaṇaṃ kāyapaṭibaddhapaṭibaddhena paṭiggahaṇaṃ nāma hoti
V0.114 , tasmā na vaṭṭatī ’’ ti vadanti , taṃ vacanamattameva , atthato pana sabbampetaṃ kāyapaṭibaddhameva hoti .Kāyasaṃsaggepi cesa nayo dassito .
Yampi bhikkhussa dīyamānaṃ patati , tampi sāmaṃ gahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati .
Tatridaṃ suttaṃ –
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , yaṃ dīyamānaṃ patati , taṃ sāmaṃ gahetvā paribhuñjituṃ , pariccattaṃ taṃ , bhikkhave , dāyakehī ’’ ti ( cūḷava .273).
Idañca pana suttaṃ neyyatthaṃ , tasmā evamettha adhippāyo veditabbo – yaṃ dīyamānaṃ dāyakassa hatthato parigaḷitvā suddhāya vā bhūmiyā paduminipaṇṇe vā vatthakaṭasārakādīsu vā patati , taṃ sāmaṃ gahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati .
Yaṃ pana sarajāya bhūmiyaṃ patati , taṃ rajaṃ puñchitvā vā dhovitvā vā paṭiggahetvā vā paribhuñjitabbaṃ .
Sace pavaṭṭantaṃ aññassa bhikkhuno santikaṃ gacchati , tena āharāpetumpi vaṭṭati .
Sace taṃ bhikkhuṃ vadati ‘‘ tvaṃyeva khādā ’’ ti , tassapi khādituṃ vaṭṭati , anāṇattena pana tena na gahetabbaṃ .
‘‘ Anāṇattenapi itarassa dassāmīti gahetuṃ vaṭṭatī ’’ ti kurundiyaṃ vuttaṃ .
Kasmā panetaṃ itarassa bhikkhuno gahetuṃ na vaṭṭatīti ?
Bhagavatā ananuññātattā .
Bhagavatā hi ‘‘ sāmaṃ gahetvā paribhuñjitun ’’ ti vadantena yasseva taṃ dīyamānaṃ patati , tassa appaṭiggahitakampi taṃ gahetvā paribhogo anuññāto .
‘‘ Pariccattaṃ taṃ , bhikkhave , dāyakehī ’’ ti vacanena panettha parasantakabhāvo dīpito , tasmā aññassa sāmaṃ gahetvā paribhuñjituṃ na vaṭṭati , tassa pana āṇattiyā vaṭṭatīti ayaṃ kirettha adhippāyo .
Yasmā ca etaṃ appaṭiggahitakattā
M0.117 anuññātaṃ , tasmā yathāṭhitaṃyeva anāmasitvā kenaci pidahitvā ṭhapitaṃ dutiyadivasepi paribhuñjituṃ vaṭṭati , sannidhipaccayā anāpatti , paṭiggahetvā pana paribhuñjitabbaṃ .Taṃ divasaṃyeva hi tassa sāmaṃ gahetvā paribhogo anuññāto , na tato paranti ayampi kirettha adhippāyo .
108. Idāni abbohārikanayo vuccati .
Bhuñjantānañhi dantā khīyanti , nakhā khīyanti , pattassa vaṇṇo khīyati , sabbaṃ abbohārikaṃ .
Satthakena ucchuādīsu phālitesu malaṃ paññāyati , etaṃ navasamuṭṭhitaṃ nāma , paṭiggahetvā paribhuñjitabbaṃ .
Satthakaṃ dhovitvā phālitesu malaṃ na paññāyati , lohagandhamattaṃ hoti , taṃ abbohārikaṃ .
Yampi satthakaṃ gahetvā pariharanti
V0.115 , tena phālitepi eseva nayo .Na hi taṃ paribhogatthāya pariharantīti .
Mūlabhesajjādīni pisantānaṃ vā koṭṭentānaṃ vā nisadanisadapotakaudukkhalamusalādīni khīyanti , pariharaṇakavāsiṃ tāpetvā bhesajjatthāya takke vā khīre vā pakkhipanti , tattha nīlikā paññāyati , satthake vuttasadisova vinicchayo .
Āmakatakkādīsu pana sayaṃ na pakkhipitabbā , pakkhipati ce , sāmaṃpākato na muccati .
Deve vassante piṇḍāya carantassa sarīrato vā cīvarato vā kiliṭṭhaudakaṃ patte patati , paṭiggahetabbaṃ .
Rukkhamūlādīsu bhuñjantassa patitepi eseva nayo .
Sace pana sattāhaṃ vassante deve suddhaṃ udakaṃ hoti , abbhokāsato vā patati , vaṭṭati .
109. Sāmaṇerassa odanaṃ dentena tassa pattagataṃ acchupanteneva dātabbo , patto vāssa paṭiggahetabbo .
Appaṭiggahite odanaṃ chupitvā puna attano patte odanaṃ gaṇhantassa uggahitako hoti .
Sace pana dātukāmo hutvā ‘‘ āhara , sāmaṇera , pattaṃ , odanaṃ gaṇhāhī ’’ ti vadati , itaro ‘‘ alaṃ mayhan ’’ ti paṭikkhipati , puna ‘‘ tavetaṃ mayā pariccattan ’’ ti ca vutte ‘‘ na mayhaṃ etenattho ’’ ti vadati , satakkhattumpi pariccajatu , yāva attano hatthagataṃ , tāva paṭiggahitameva hoti .
Sace pana ādhārake ṭhitaṃ nirapekkho ‘‘ gaṇhāhī ’’ ti vadati , puna paṭiggahetabbaṃ .
Sāpekkho ādhārake pattaṃ ṭhapetvā ‘‘ etto pūvaṃ vā bhattaṃ vā gaṇhāhī ’’ ti sāmaṇeraṃ vadati , sāmaṇero hatthaṃ dhovitvā sacepi satakkhattuṃ gahetvā attano pattagataṃ aphusantova attano patte
M0.118 pakkhipati , puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi .Yadi pana attano pattagataṃ phusitvā tato gaṇhāti , sāmaṇerasantakena saṃsaṭṭhaṃ hoti , puna paṭiggahetabbaṃ .
Keci pana ‘‘ sacepi gayhamānaṃ chijjitvā tattha patati , puna paṭiggahetabban ’’ ti vadanti .
Taṃ ‘‘ ekaṃ bhattapiṇḍaṃ gaṇha , ekaṃ pūvaṃ gaṇha , imassa guḷapiṇḍassa ettakaṃ padesaṃ gaṇhā ’’ ti evaṃ paricchinditvā vutte veditabbaṃ , idha pana paricchedo natthi , tasmā yaṃ sāmaṇerassa patte patati , tadeva paṭiggahaṇaṃ vijahati , hatthagataṃ pana yāva sāmaṇero vā ‘‘ alan ’’ ti na oramati , bhikkhu vā na vāreti , tāva bhikkhusseva santakaṃ , tasmā paṭiggahaṇaṃ na vijahati .
Sace attano vā bhikkhūnaṃ vā yāgupacanakabhājane kesañci atthāya bhattaṃ pakkhipati ,‘‘ sāmaṇera , bhājanassa upari hatthaṃ karohī ’’ ti vatvā tassa hatthe pakkhipitabbaṃ .
Tassa hatthato bhājane patitañhi dutiyadivase bhājanassa akappiyabhāvaṃ na karoti pariccattattā .
Sace evaṃ akatvā pakkhipati , pattamiva bhājanaṃ nirāmisaṃ katvā paribhuñjitabbaṃ .
110. Dāyakā
V0.116 yāgukuṭaṃ ṭhapetvā gatā , taṃ daharasāmaṇero paṭiggaṇhāpetuṃ na sakkoti , bhikkhu pattaṃ upanāmeti , sāmaṇero kuṭassa gīvaṃ pattassa mukhavaṭṭiyaṃ ṭhapetvā āvajjeti , pattagatā yāgu paṭiggahitāva hoti .Atha vā bhikkhu bhūmiyaṃ hatthaṃ ṭhapeti , sāmaṇero pavaṭṭetvā hatthaṃ āropeti , vaṭṭati .
Pūvapacchibhattapacchiucchubhārādīsupi eseva nayo .
Sace paṭiggahaṇūpagaṃ bhāraṃ dve tayo sāmaṇerā denti , ekena vā balavatā ukkhittaṃ dve tayo bhikkhū gaṇhanti , vaṭṭati .
Mañcassa vā pīṭhassa vā pāde telaghaṭaṃ vā phāṇitaghaṭaṃ vā laggenti , bhikkhussa mañcepi pīṭhepi nisīdituṃ vaṭṭati , uggahitakaṃ nāma na hoti .
Nāgadantake vā aṅkusake vā dve telaghaṭā laggitā honti upari paṭiggahitako , heṭṭhā appaṭiggahitako .
Uparimaṃ gahetuṃ vaṭṭati , heṭṭhā paṭiggahitako , upari appaṭiggahitako , uparimaṃ gahetvā itaraṃ gaṇhato uparimo uggahitako hoti .
Heṭṭhāmañce appaṭiggahitakaṃ telathālakaṃ hoti , tañce sammajjanto sammuñjaniyā ghaṭṭeti , uggahitakaṃ na hoti ,‘‘ paṭiggahitakaṃ gaṇhissāmī ’’ ti appaṭiggahitakaṃ gahetvā ñatvā puna ṭhapeti , uggahitakaṃ na hoti , bahi nīharitvā sañjānāti , bahi aṭṭhapetvā haritvā tattheva ṭhapetabbaṃ , natthi doso .
Sace
M0.119 pana pubbe vivaritvā ṭhapitaṃ , na pidahitabbaṃ .Yathā pubbe ṭhitaṃ , tatheva ṭhapetabbaṃ .
Sace bahi ṭhapeti , puna na chupitabbaṃ .
111. Paṭiggahitake telādimhi kaṇṇikā uṭṭheti , siṅgiverādimhi ghanacuṇṇaṃ , taṃsamuṭṭhānameva nāma taṃ , puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi .
Tālaṃ vā nāḷikeraṃ vā āruḷho yottena phalapiṇḍiṃ otāretvā upari ṭhitova ‘‘ gaṇhathā ’’ ti vadati , na gahetabbaṃ .
Sace añño bhūmiyaṃ ṭhito yottapāsake gahetvā ukkhipitvā deti , vaṭṭati .
Saphalaṃ mahāsākhaṃ kappiyaṃ kāretvā paṭiggaṇhāti , phalāni paṭiggahitāneva honti , yathāsukhaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭati .
Antovatiyaṃ ṭhatvā vatiṃ chinditvā ucchuṃ vā timbarūsakaṃ vā denti , hatthapāse sati vaṭṭati .
Daṇḍakesu apaharitvā niggataṃ gaṇhantassa vaṭṭati , paharitvā niggate aṭṭhakathāsu doso na dassito .
Mayaṃ pana ‘‘ yaṃ ṭhānaṃ pahaṭaṃ , tato sayaṃpatitamiva hotī ’’ ti takkayāma , tampi ṭhatvā gacchante yujjati suṅkaghātato pavaṭṭetvā bahipatitabhaṇḍaṃ viya .
Vatiṃ vā pākāraṃ vā laṅghāpetvā denti , sace pana aputhulo pākāro , antopākāre bahipākāre ca ṭhitassa hatthapāso pahoti , hatthasatampi uddhaṃ gantvā sampattaṃ gahetuṃ vaṭṭati .
Bhikkhu gilānaṃ sāmaṇeraṃ khandhena vahati , so phalāphalaṃ disvā gahetvā khandhe nisinnova deti
V0.117 , vaṭṭati .Aparo bhikkhuṃ vahanto khandhe nisinnassa bhikkhuno deti , vaṭṭatiyeva .
Bhikkhu phaliniṃ sākhaṃ chāyatthāya gahetvā gacchati , phalāni khādituṃ citte uppanne paṭiggahāpetvā khādituṃ vaṭṭati .
Macchikavāraṇatthaṃ kappiyaṃ kāretvā paṭiggaṇhāti , khāditukāmo ce hoti , mūlapaṭiggahaṇameva vaṭṭati , khādantassa natthi doso .
Bhikkhu paṭiggahaṇārahaṃ bhaṇḍaṃ manussānaṃ yāne ṭhapetvā maggaṃ gacchati , yānaṃ kaddame laggati , daharo cakkaṃ gahetvā ukkhipati , vaṭṭati , uggahitakaṃ nāma na hoti .
Nāvāya ṭhapetvā nāvaṃ arittena vā pājeti , hatthena vā kaḍḍhati , vaṭṭati .
Uḷumpepi eseva nayo .
Cāṭiyaṃ vā kuṇḍake vā ṭhapetvāpi taṃ anupasampannena gāhāpetvā anupasampannaṃ bāhāyaṃ gahetvā tarituṃ vaṭṭati .
Tasmimpi asati anupasampannaṃ gāhāpetvā taṃ bāhāyaṃ gahetvā tarituṃ vaṭṭati .
Upāsakā
M0.120 gamikabhikkhūnaṃ pātheyyataṇḍule denti , sāmaṇerā bhikkhūnaṃ taṇḍule gahetvā attano taṇḍule gahetuṃ na sakkonti , bhikkhū tesaṃ taṇḍule gaṇhanti , sāmaṇerā attanā gahitataṇḍulesu khīṇesu itarehi taṇḍulehi yāguṃ pacitvā sabbesaṃ pattāni paṭipāṭiyā ṭhapetvā yāguṃ ākiranti , paṇḍito sāmaṇero attano pattaṃ gahetvā therassa deti , therassa pattaṃ dutiyattherassāti evaṃ sabbānipi parivatteti , sabbehi sāmaṇerassa santakaṃ bhuttaṃ hoti , vaṭṭati .Sacepi sāmaṇero apaṇḍito hoti , attano patte yāguṃ sayameva pātuṃ ārabhati ,‘‘ āvuso , tuyhaṃ yāguṃ mayhaṃ dehī ’’ ti therehi paṭipāṭiyā yācitvāpi pivituṃ vaṭṭati , sabbehi sāmaṇerassa santakameva bhuttaṃ hoti , neva uggahitapaccayā , na sannidhipaccayā vajjaṃ phusanti .
Ettha pana mātāpitūnaṃ telādīni , chāyādīnaṃ atthāya sākhādīni ca harantānaṃ imesañca viseso na dissati , tasmā kāraṇaṃ upaparikkhitabbaṃ .
112. Sāmaṇero bhattaṃ pacitukāmo taṇḍule dhovitvā niccāletuṃ na sakkoti , bhikkhunā taṇḍule ca bhājanañca paṭiggahetvā taṇḍule dhovitvā niccāletvā bhājanaṃ uddhanaṃ āropetabbaṃ , aggi na kātabbo , pakkakāle vivaritvā pakkabhāvo jānitabbo .
Sace duppakkaṃ hoti , pākatthāya pidahituṃ na vaṭṭati , rajassa vā chārikāya vā apatanatthāya vaṭṭati , pakkakāle oropituṃ bhuñjitumpi vaṭṭati , puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi .
Sāmaṇero paṭibalo pacituṃ , khaṇo panassa natthi katthaci gantukāmo , bhikkhunā sataṇḍulodakaṃ bhājanaṃ paṭiggahetvā uddhanaṃ āropetvā ‘‘ aggiṃ jāletvā gacchā ’’ ti vattabbo .
Tato paraṃ purimanayeneva sabbaṃ kātuṃ vaṭṭati .
Bhikkhu yāguatthāya suddhabhājanaṃ āropetvā udakaṃ tāpeti , vaṭṭati .
Tatte udake sāmaṇero taṇḍule pakkhipati , tato paṭṭhāya bhikkhunā aggi na
V0.118 kātabbo , pakkayāguṃ paṭiggahetvā pātuṃ vaṭṭati .Sāmaṇero yāguṃ pacati , hatthakukkuccako bhikkhu kīḷanto bhājanaṃ āmasati , pidhānaṃ āmasati , uggataṃ pheṇaṃ chinditvā paharati , tasseva pātuṃ na vaṭṭati , durupaciṇṇaṃ nāma hoti .
Sace pana dabbiṃ vā uḷuṅkaṃ vā gahetvā anukkhipanto
M0.121 āloḷeti , sabbesaṃ na vaṭṭati , sāmaṃpākañceva hoti durupaciṇṇañca .Sace ukkhipati , uggahitakampi hoti .
113. Bhikkhunā piṇḍāya caritvā ādhārake patto ṭhapito hoti .
Tatra ce añño lolabhikkhu kīḷanto pattaṃ āmasati , pattapidhānaṃ āmasati , tasseva tato laddhabhattaṃ na vaṭṭati .
Sace na pattaṃ ukkhipitvā ṭhapeti , sabbesaṃ na vaṭṭati .
Tatthajātakaphalinisākhāya vā valliyā vā gahetvā cāleti , tasseva tato laddhaphalaṃ na vaṭṭati , durupaciṇṇadukkaṭañca āpajjati .
‘‘ Phalarukkhaṃ pana apassayituṃ vā tattha kaṇṭakaṃ vā bandhituṃ vaṭṭati , durupaciṇṇaṃ na hotī ’’ ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ .
Araññe patitaṃ pana ambaphalādiṃ disvā ‘‘ sāmaṇerassa dassāmī ’’ ti āharitvā dātuṃ vaṭṭati .
Sīhavighāsādiṃ disvāpi ‘‘ sāmaṇerassa dassāmī ’’ ti paṭiggahetvā vā appaṭiggahetvā vā āharitvā dātuṃ vaṭṭati .
Sace pana sakkoti vitakkaṃ sodhetuṃ , tato laddhaṃ khāditumpi vaṭṭati , neva āmakamaṃsapaṭiggahaṇapaccayā , na uggahitakapaccayā vajjaṃ phusati .
Mātāpitūnaṃ atthāya telādīni gahetvā gacchato antarāmagge byādhi uppajjati , tato yaṃ icchati , taṃ paṭiggahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati .
Sace pana mūlepi paṭiggahitaṃ hoti , puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi .
Mātāpitūnaṃ taṇḍule āharitvā deti , te tatoyeva yāguādīni sampādetvā tassa denti , vaṭṭati , sannidhipaccayā uggahitapaccayā vā doso natthi .
114. Bhikkhu pidahitvā udakaṃ tāpeti , yāva parikkhayā paribhuñjituṃ vaṭṭati .
Sace panettha chārikā patati , paṭiggahetabbaṃ .
Dīghasaṇḍāsena thālakaṃ gahetvā telaṃ pacantassa chārikā patati , hatthena amuñcanteneva pacitvā otāretvā paṭiggahetabbaṃ .
Sace aṅgārāpi dārūnipi paṭiggahetvā ṭhapitāni , mūlapaṭiggahaṇameva vaṭṭati .
Bhikkhu ucchuṃ khādati , sāmaṇero ‘‘ mayhampi dethā ’’ ti vadati ,‘‘ ito chinditvā gaṇhā ’’ ti vutto gaṇhāti , avasese puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi .
Guḷapiṇḍaṃ khādantassapi eseva nayo .
Vuttokāsato chinditvā gahitāvasesañhi ajahitapaṭiggahaṇameva hoti .
Bhikkhu guḷaṃ bhājento paṭiggahetvā koṭṭhāse karoti , bhikkhūpi sāmaṇerāpi āgantvā ekaggahaṇeneva ekamekaṃ koṭṭhāsaṃ gaṇhanti , gahitāvasesaṃ
V0.119 paṭiggahitameva hoti .Sace lolasāmaṇero
M0.122 gaṇhitvā gaṇhitvā puna ṭhapeti , tassa gahitāvasesaṃ appaṭiggahitakameva hoti .Bhikkhu dhūmavaṭṭiṃ paṭiggahetvā dhūmaṃ pivati , mukhañca kaṇṭho ca manosilāya litto viya hoti , yāvakālikaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati , yāvakālikena yāvajīvikasaṃsagge doso natthi .
Pattaṃ vā rajanaṃ vā pacantassa kaṇṇanāsacchiddehi dhūmo pavisati , byādhipaccayā pupphaṃ vā phalaṃ vā upasiṅghati , abbohārikattā vaṭṭati .
Bhattuggāro tāluṃ āhacca antoyeva pavisati , avisayattā vaṭṭati , mukhaṃ paviṭṭhaṃ pana ajjhoharato vikāle āpatti .
Dantantare laggassa āmisassa raso pavisati , āpattiyeva .
Sace sukhumaṃ āmisaṃ hoti , raso na paññāyati , abbohārikapakkhaṃ bhajati .
Upakaṭṭhe kāle nirudakaṭṭhāne bhattaṃ bhuñjitvā kakkhāretvā dve tayo kheḷapiṇḍe pātetvā udakaṭṭhānaṃ gantvā mukhaṃ vikkhāletabbaṃ .
Paṭiggahetvā ṭhapitasiṅgiverādīnaṃ aṅkurā nikkhamanti , puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi .
Loṇe asati samuddodakena loṇakiccaṃ kātuṃ vaṭṭati , paṭiggahetvā ṭhapitaloṇodakaṃ loṇaṃ hoti , loṇaṃ vā udakaṃ hoti , raso vā phāṇitaṃ hoti , phāṇitaṃ vā raso hoti , mūlapaṭiggahaṇameva vaṭṭati .
Himakarakā udakagatikā eva .
Pārihārikena katakaṭṭhinā udakaṃ pasādenti , taṃ abbohārikaṃ , āmisena saddhiṃ vaṭṭati .
Āmisagatikehi kapitthaphalādīhi pasāditaṃ purebhattameva vaṭṭati .
Pokkharaṇīādīsu udakaṃ bahalaṃ hoti , vaṭṭati .
Sace pana mukhe hatthe ca laggati , na vaṭṭati , paṭiggahetvā paribhuñjitabbaṃ .
Khettesu kasitaṭṭhāne bahalaṃ udakaṃ hoti , paṭiggahetabbaṃ .
Sace sanditvā kandarādīni pavisitvā nadiṃ pūreti , vaṭṭati .
Kakudhasobbhādayo honti rukkhato patitehi pupphehi sañchannodakā .
Sace puppharaso na paññāyati , paṭiggahaṇakiccaṃ natthi .
Parittaṃ udakaṃ hoti , raso paññāyati , paṭiggahetabbaṃ .
Pabbatakandarādīsu kāḷavaṇṇapaṇṇacchannaudakepi eseva nayo .
Pānīyaghaṭe sareṇukāni vā savaṇṭakhīrāni vā pupphāni pakkhittāni honti , paṭiggahetabbaṃ , pupphāni vā paṭiggahetvā pakkhipitabbāni .
Pāṭalimallikā pakkhittā honti , vāsamattaṃ tiṭṭhati , taṃ abbohārikaṃ .
Dubhiyadivasepi
M0.123 āmisena saddhiṃ vaṭṭati .Bhikkhunā ṭhapitapupphavāsitakapānīyato sāmaṇero pānīyaṃ gahetvā pītāvasesakaṃ tattheva ākirati , paṭiggahetabbaṃ .
Padumasarādīsu udakaṃ santharitvā ṭhitaṃ pupphareṇuṃ ghaṭena vikkhambhetvā udakaṃ gahetuṃ vaṭṭati .
Kappiyaṃ kārāpetvā paṭiggahetvā ṭhapitaṃ dantakaṭṭhaṃ hoti , sace tassa rasaṃ pivitukāmo
V0.120 , mūlapaṭiggahaṇameva vaṭṭati , appaṭiggahetvā ṭhapitaṃ paṭiggahetabbaṃ .Ajānantassa rase paviṭṭhepi āpattiyeva .
Acittakañhi idaṃ sikkhāpadaṃ .
115. Mahābhūtesu kiṃ vaṭṭati , kiṃ na vaṭṭatīti ?
Khīraṃ tāva vaṭṭati , kappiyamaṃsakhīraṃ vā hotu akappiyamaṃsakhīraṃ vā , pivantassa anāpatti .
Assu kheḷo siṅghāṇikā muttaṃ karīsaṃ semhaṃ dantamalaṃ akkhigūthako kaṇṇagūthako sarīre uṭṭhitaloṇanti idaṃ sabbaṃ vaṭṭati .
Yaṃ panettha ṭhānato cavitvā patte vā hatthe vā patati , taṃ paṭiggahetabbaṃ , aṅgalaggaṃ paṭiggahitakameva .
Uṇhapāyāsaṃ bhuñjantassa sedo aṅgulianusārena ekābaddhova hutvā pāyāse santiṭṭhati , piṇḍāya vā carantassa hatthato pattassa mukhavaṭṭito vā pattatalaṃ orohati , ettha paṭiggahaṇakiccaṃ natthi , jhāmamahābhūte idaṃ nāma na vaṭṭatīti natthi , dujjhāpitaṃ pana na vaṭṭati .
Sujjhāpitaṃ pana manussaṭṭhimpi cuṇṇaṃ katvā lehe upanetuṃ vaṭṭati .
Cattāri mahāvikaṭāni asati kappiyakārake sāmaṃ gahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭanti .
Ettha ca dubbacopi asamatthopi kappiyakārako asantapakkheyeva tiṭṭhati .
Chārikāya asati sukkhadāruṃ jhāpetvā chārikā gahetabbā .
Sukkhadārumhi asati alladāruṃ rukkhato chinditvāpi kātuṃ vaṭṭati .
Idaṃ pana catubbidhampi mahāvikaṭaṃ kālodissaṃ nāma , sappadaṭṭhakkhaṇeyeva vaṭṭati .
Iti pāḷimuttakavinayavinicchayasaṅgahe
Paṭiggahaṇavinicchayakathā samattā .