9. Cīvaravippavāsavinicchayakathā
51. Cīvarenavināvāsoti
V0.43 ticīvarādhiṭṭhānena adhiṭṭhitānaṃ tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññatarena vippavāso .Evaṃ adhiṭṭhitesu hi tīsu cīvaresu ekenapi vinā vasituṃ na vaṭṭati , vasantassa saha aruṇuggamanā cīvaraṃ nissaggiyaṃ
M0.42 hoti , tasmā aruṇuggamanasamaye cīvaraṃ aḍḍhateyyaratanappamāṇe hatthapāse katvā vasitabbaṃ .Gāmanivesanaudositaaḍḍamāḷapāsādahammiyanāvāsatthakhettadhaññakaraṇaārāmavihārarukkhamūlaajjhokāsesu pana ayaṃ viseso ( pārā . aṭṭha .2.477-8)– sace ekassa rañño gāmabhojakassa vā santako gāmo hoti , yena kenaci pākārena vā vatiyā vā parikhāya vā parikkhitto ca , evarūpe gāme cīvaraṃ nikkhipitvā gāmabbhantare yattha katthaci yathārucitaṭṭhāne aruṇaṃ uṭṭhāpetuṃ vaṭṭati .
Sace pana aparikkhitto hoti , evarūpe gāme yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ , tasmiṃ vatthabbaṃ , tassa vā gharassa hatthapāse samantā aḍḍhateyyaratanabbhantare vasitabbaṃ .
Taṃ pamāṇaṃ atikkamitvā sacepi iddhimā bhikkhu ākāse aruṇaṃ uṭṭhāpeti , cīvaraṃ nissaggiyameva hoti .
Sace nānārājūnaṃ vā bhojakānaṃ vā gāmo hoti vesālīkusinārādisadiso parikkhitto ca , evarūpe gāme yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ , tattha vā vatthabbaṃ , tattha saddasaṅghaṭṭanena vā janasambādhena vā vasituṃ asakkontena sabhāye vā vatthabbaṃ nagaradvāramūle vā .
Tatrāpi vasituṃ asakkontena yattha katthaci phāsukaṭṭhāne vasitvā antoaruṇe āgamma tesaṃyeva sabhāyanagaradvāramūlānaṃ hatthapāse vasitabbaṃ .
Gharassa pana cīvarassa vā hatthapāse vattabbameva natthi .
Sace ghare aṭṭhapetvā ‘‘ sabhāye ṭhapessāmī ’’ ti sabhāyaṃ gacchanto hatthaṃ pasāretvā ‘‘ handimaṃ cīvaraṃ ṭhapehī ’’ ti evaṃ nikkhepasukhe hatthapāsagate kismiñci āpaṇe cīvaraṃ nikkhipati , tena purimanayeneva sabhāye vā vatthabbaṃ , dvāramūle vā tesaṃ hatthapāse vā vasitabbaṃ .
Sace nagarassa bahūnipi dvārāni honti bahūni ca sabhāyāni , sabbattha vasituṃ na vaṭṭati .
Yassā pana vīthiyā cīvaraṃ ṭhapitaṃ , yaṃ tassā sammukhaṭṭhāne sabhāyañca dvārañca , tassa sabhāyassa ca dvārassa ca hatthapāse vasitabbaṃ .
Evañhi sati sakkā cīvarassa pavattiṃ jānituṃ
V0.44 .Sabhāyaṃ pana gacchantena yassa āpaṇikassa hatthe nikkhittaṃ , sace so taṃ cīvaraṃ atiharitvā ghare nikkhipati , vīthihatthapāso na rakkhati , gharassa hatthapāse
M0.43 vatthabbaṃ .Sace mahantaṃ gharaṃ hoti dve vīthiyo pharitvā ṭhitaṃ , purato vā pacchato vā hatthapāseyeva aruṇaṃ uṭṭhāpetabbaṃ .
Sabhāye nikkhipitvā pana sabhāye vā tassa sammukhe nagaradvāramūle vā tesaṃyeva hatthapāse vā aruṇaṃ uṭṭhāpetabbaṃ .
Sace pana gāmo aparikkhitto hoti , yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ , tasmiṃ ghare tassa gharassa vā hatthapāse vatthabbaṃ .
Sace ( pārā .480) ekakulassa santakaṃ nivesanaṃ hoti parikkhittañca nānāgabbhaṃ nānāovarakaṃ , antonivesane cīvaraṃ nikkhipitvā antonivesane vatthabbaṃ .
Sace aparikkhittaṃ , yasmiṃ gabbhe cīvaraṃ nikkhittaṃ hoti , tasmiṃ gabbhe vatthabbaṃ gabbhassa hatthapāse vā .
Sace nānākulassa nivesanaṃ hoti parikkhittañca nānāgabbhaṃ nānāovarakaṃ , yasmiṃ gabbhe cīvaraṃ nikkhittaṃ hoti , tasmiṃ gabbhe vatthabbaṃ , sabbesaṃ sādhāraṇe gharadvāramūle vā gabbhassa vā gharadvāramūlassa vā hatthapāse .
Sace aparikkhittaṃ hoti , yasmiṃ gabbhe cīvaraṃ nikkhittaṃ , tasmiṃ gabbhe vatthabbaṃ gabbhassa vā hatthapāse .
Udositaaḍḍamāḷapāsādahammiyesu pi nivesane vuttanayeneva vinicchayo veditabbo .
Sace ekakulassa nāvā hoti , antonāvāyaṃ cīvaraṃ nikkhipitvā antonāvāyaṃ vatthabbaṃ .
Sace nānākulassa nāvā hoti nānāgabbhā nānāovarakā , yasmiṃ ovarake cīvaraṃ nikkhittaṃ hoti , tasmiṃ ovarake vatthabbaṃ ovarakassa hatthapāse vā .
Sace ekakulassa sattho hoti , tasmiṃ satthe cīvaraṃ nikkhipitvā purato vā pacchato vā sattabbhantarā na vijahitabbā , passato abbhantaraṃ na vijahitabbaṃ .
Ekaṃ abbhantaraṃ aṭṭhavīsatihatthaṃ hoti .
Sace nānākulassa sattho hoti , satthe cīvaraṃ nikkhipitvā cīvarassa hatthapāse vasitabbaṃ .
Sace sattho gacchanto gāmaṃ vā nadiṃ vā pariyādiyitvā tiṭṭhati , antopaviṭṭhena saddhiṃ ekābaddho hutvā orañca pārañca pharitvā ṭhito hoti , satthaparihāro labbhati .
Atha gāme vā nadiyā vā pariyāpanno hoti , gāmaparihāro ceva nadīparihāro ca labbhati .
Sace vihārasīmaṃ atikkamitvā tiṭṭhati , antosīmāya ca cīvaraṃ hoti , vihāraṃ gantvā
M0.44 vasitabbaṃ .Sace bahisīmāya cīvaraṃ hoti , satthasamīpeyeva vasitabbaṃ .
Sace gacchanto sattho sakaṭe vā bhagge goṇe vā naṭṭhe antarā chijjati , yasmiṃ koṭṭhāse cīvaraṃ nikkhittaṃ , tattha vasitabbaṃ .
Sace
V0.45 ekakulassa khettaṃ hoti parikkhittañca , antokhette cīvaraṃ nikkhipitvā antokhette vatthabbaṃ .Sace aparikkhittaṃ hoti , cīvarassa hatthapāse vasitabbaṃ .
Sace nānākulassa khettaṃ hoti parikkhittañca , antokhette cīvaraṃ nikkhipitvā dvāramūle vatthabbaṃ dvāramūlassa hatthapāse vā .
Sace aparikkhittaṃ hoti , cīvarassa hatthapāse vasitabbaṃ .
Sace ekakulassa dhaññakaraṇaṃ hoti parikkhittañca , antodhaññakaraṇe cīvaraṃ nikkhipitvā antodhaññakaraṇe vatthabbaṃ .
Sace aparikkhittaṃ hoti , cīvarassa hatthapāse vasitabbaṃ .
Sace nānākulassa dhaññakaraṇaṃ hoti parikkhittañca , antodhaññakaraṇe cīvaraṃ nikkhipitvā dvāramūle vā vatthabbaṃ dvāramūlassa vā hatthapāse .
Sace aparikkhittaṃ hoti , cīvarassa hatthapāse vasitabbaṃ .
Pupphārāmaphalārāmesu pi khette vuttanayeneva vinicchayo veditabbo .
Sace ekakulassa vihāro hoti parikkhitto ca , antovihāre cīvaraṃ nikkhipitvā antovihāre vatthabbaṃ .
Sace aparikkhitto hoti , yasmiṃ vihāre cīvaraṃ nikkhittaṃ , tasmiṃ vatthabbaṃ tassa vihārassa vā hatthapāse .
Sace ekakulassa rukkhamūlaṃ hoti , yaṃ majjhanhike kāle samantā chāyā pharati , antochāyāya cīvaraṃ nikkhipitvā antochāyāya vatthabbaṃ .
Viraḷasākhassa pana rukkhassa ātapena phuṭṭhokāse ṭhapitaṃ nissaggiyameva hoti , tasmā tādisassa rukkhassa sākhacchāyāya vā khandhacchāyāya vā ṭhapetabbaṃ .
Sace sākhāya vā viṭape vā ṭhapeti , upari aññasākhacchāyāya phuṭṭhokāseyeva ṭhapetabbaṃ .
Khujjarukkhassa chāyā dūraṃ gacchati , chāyāya gataṭṭhāne ṭhapetuṃ vaṭṭatiyeva .
Sace nānākulassa rukkhamūlaṃ hoti , cīvarassa hatthapāse vasitabbaṃ .
Ajjhokāse pana agāmake araññe cīvaraṃ ṭhapetvā tassa samantā sattabbhantare vasitabbaṃ .
Agāmakaṃ nāma araññaṃ viñjhāṭavīādīsu vā samuddamajjhe vā macchabandhānaṃ agamanapathe dīpakesu labbhati .
Tādise araññe majjhe
M0.45 ṭhitassa samantā sattabbhantaraparicchedo , vinibbedhena cuddasa honti .Majjhe nisinno puratthimāya vā pacchimāya vā disāya pariyante ṭhapitacīvaraṃ rakkhati .
Sace pana aruṇuggamanasamaye kesaggamattampi puratthimaṃ disaṃ gacchati , pacchimāya disāya cīvaraṃ nissaggiyaṃ hoti .
Esa nayo itarasmiṃ .
Nissaggiyaṃ pana cīvaraṃ anissajjitvā paribhuñjanto dukkaṭaṃ āpajjati .
52. Sace
V0.46 padhāniko bhikkhu sabbarattiṃ padhānamanuyuñjitvā paccūsasamaye ‘‘ nahāyissāmī ’’ ti tīṇi cīvarāni tīre ṭhapetvā nadiṃ otarati , nahāyantasseva cassa aruṇaṃ uṭṭhahati , kiṃ kātabbaṃ ?So hi yadi uttaritvā cīvaraṃ nivāseti , nissaggiyaṃ cīvaraṃ , anissajjitvā paribhuñjanapaccayā dukkaṭaṃ āpajjati .
Atha naggo gacchati , evampi dukkaṭaṃ āpajjatīti ?
Nāpajjati .
So hi yāva aññaṃ bhikkhuṃ disvā vinayakammaṃ na karoti , tāva tesaṃ cīvarānaṃ aparibhogārahattā naṭṭhacīvaraṭṭhāne ṭhito hoti , naṭṭhacīvarassa ca akappiyaṃ nāma natthi , tasmā ekaṃ nivāsetvā dve hatthena gahetvā vihāraṃ gantvā vinayakammaṃ kātabbaṃ .
Sace dūre vihāro hoti , antarāmagge manussā sañcaranti , ekaṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā ekaṃ aṃsakūṭe ṭhapetvā gantabbaṃ .
Sace vihāre sabhāgaṃ bhikkhuṃ na passati , bhikkhācāraṃ gatā honti , saṅghāṭiṃ bahigāme ṭhapetvā santaruttarena āsanasālaṃ gantvā vinayakammaṃ kātabbaṃ .
Sace bahigāme corabhayaṃ hoti , pārupitvā gantabbaṃ .
Sace āsanasālā sambādhā hoti , janākiṇṇā na sakkā ekamante cīvaraṃ apanetvā vinayakammaṃ kātuṃ , ekaṃ bhikkhuṃ ādāya bahigāmaṃ gantvā vinayakammaṃ katvā cīvarāni paribhuñjitabbāni .
Sace therā bhikkhū daharānaṃ hatthe pattacīvaraṃ datvā maggaṃ gacchantā pacchimayāme sayitukāmā honti , attano attano cīvaraṃ hatthapāse katvāva sayitabbaṃ .
Sace gacchantānaṃyeva asampattesu daharesu aruṇaṃ uggacchati , cīvaraṃ nissaggiyaṃ hoti , nissayo pana na paṭippassambhati .
Daharānampi purato gacchantānaṃ theresu asampattesu eseva nayo .
Maggaṃ virajjhitvā araññe aññamaññaṃ apassantesupi eseva nayo .
Sace pana daharā ‘‘ mayaṃ , bhante , muhuttaṃ sayitvā asukasmiṃ nāma okāse tumhe sampāpuṇissāmā ’’ ti vatvā yāva aruṇuggamanā sayanti , cīvarañca nissaggiyaṃ hoti , nissayo ca paṭippassambhati .
Dahare uyyojetvā theresu sayantesupi eseva nayo .
Dvedhāpathaṃ disvā therā ‘‘ ayaṃ maggo ’’
M0.46 , daharā ‘‘ ayaṃ maggo ’’ ti vatvā aññamaññassa vacanaṃ aggahetvā gatā , saha aruṇassa uggamanā cīvarāni ca nissaggiyāni honti , nissayo ca paṭippassambhati .Sace daharā maggato okkamma ‘‘ antoaruṇeyeva nivattissāmā ’’ ti bhesajjatthāya gāmaṃ pavisitvā āgacchanti , asampattānaṃyeva ca nesaṃ aruṇo uggacchati , cīvarāni nissaggiyāni honti , nissayo pana na paṭippassambhati .
Sace pana dhenubhayena vā sunakhabhayena vā muhuttaṃ ṭhatvā ‘‘ gamissāmā ’’ ti ṭhatvā vā nisīditvā vā gacchanti , antarā aruṇe uggate cīvarāni ca nissaggiyāni honti , nissayo ca paṭippassambhati .
Sace
V0.47 ‘‘ antoaruṇeyeva āgamissāmā ’’ ti antosīmāyaṃ gāmaṃ paviṭṭhānaṃ antarā aruṇo uggacchati , neva cīvarāni nissaggiyāni honti , na nissayo paṭippassambhati .Sace pana ‘‘ vibhāyatu tāvā ’’ ti nisīdanti , aruṇe uggate na cīvarāni nissaggiyāni honti , nissayo pana paṭippassambhati .
Sace yepi ‘‘ antoaruṇeyeva āgamissāmā ’’ ti sāmantavihāraṃ dhammassavanatthāya saussāhā gacchanti , antarāmaggeyeva ca nesaṃ aruṇo uggacchati , cīvarāni nissaggiyāni honti , nissayo pana na paṭippassambhati .
Sace dhammagāravena ‘‘ yāvapariyosānaṃ sutvāva gamissāmā ’’ ti nisīdanti , saha aruṇassa uggamanā cīvarānipi nissaggiyāni honti , nissayo ca paṭippassambhati .
Therena daharaṃ cīvaradhovanatthāya gāmakaṃ pesentena attano cīvaraṃ paccuddharitvāva dātabbaṃ , daharassapi cīvaraṃ paccuddharāpetvāva ṭhapetabbaṃ .
Sace asatiyā gacchati , attano cīvaraṃ paccuddharitvā daharassa cīvaraṃ vissāsena gahetvā ṭhapetabbaṃ .
Sace thero na sarati , daharova sarati , daharena attano cīvaraṃ paccuddharitvā therassa cīvaraṃ vissāsena gahetvā gantvā vattabbaṃ ‘‘ bhante , tumhākaṃ cīvaraṃ adhiṭṭhahitvā paribhuñjathā ’’ ti .
Attanopi cīvaraṃ adhiṭṭhātabbaṃ .
Evaṃ ekassa satiyāpi āpattimokkho hoti .
Iti pāḷimuttakavinayavinicchayasaṅgahe
Cīvaravippavāsavinicchayakathā samattā .