Issues
Select Version
Vimānavatthu-aṭṭhakathā
Vimānavatthu-aṭṭhakathā

8. Anekavaṇṇavimānavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

8. Anekavaṇṇavimānavaṇṇanā

Anekavaṇṇaṃ darasokanāsanan ti anekavaṇṇavimānaṃ .
Tassa kā uppatti ?
Bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane .
Tena samayena āyasmā mahāmoggallāno heṭṭhā vuttanayena devacārikaṃ caranto tāvatiṃsabhavanaṃ agamāsi .
Atha naṃ anekavaṇṇo devaputto disvā sañjātagāravabahumāno upasaṅkamitvā añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi .
Thero –
1199.
‘‘ Anekavaṇṇaṃ darasokanāsanaṃ , vimānamāruyha anekacittaṃ ;
Parivārito accharāsaṅgaṇena , sunimmito bhūtapatīva modasi .
1200.
‘‘ SamassamoV0.272 natthi kuto panuttaro , yasena puññena ca iddhiyā ca ;
Sabbe ca devā tidasagaṇā samecca , taṃ taṃ namassanti sasiṃva devā ;
Imā ca te accharāyo samantato , naccanti gāyanti pamodayanti .
1201.
‘‘ DeviddhipattosiM0.300 mahānubhāvo ,
Manussabhūto kimakāsi puññaṃ ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvo ,
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
–
Adhigatasampattikittanamukhena katakammaṃ pucchi .
Taṃ dassetuṃ –
1202.‘‘ So devaputto attamano … pe … yassa kammassidaṃ phalan ’’ ti .
–
VuttaṃP0.319 .
Sopi –
1203.
‘‘ Ahaṃ bhadante ahuvāsi pubbe , sumedhanāmassa jinassa sāvako ;
Puthujjano ananubodhohamasmi , so satta vassāni paribbajissahaṃ .
1204.
‘‘ Sohaṃ sumedhassa jinassa satthuno , parinibbutassoghatiṇṇassa tādino ;
Ratanuccayaṃ hemajālena channaṃ , vanditvā thūpasmiṃ manaṃ pasādayiṃ .
1205.
‘‘ Na māsi dānaṃ na ca matthi dātuṃ , pare ca kho tattha samādapesiṃ ;
Pūjetha naṃ pūjanīyassa dhātuṃ , evaṃ kira saggamito gamissatha .
1206.
‘‘ Tadeva kammaṃ kusalaṃ kataṃ mayā ,
Sukhañca dibbaṃ anubhomi attanā ;
Modāmahaṃ tidasagaṇassa majjhe ,
Na tassa puññassa khayampi ajjhagan ’’ ti .
– kathesi ;
Ito kira tiṃsakappasahasse sumedho nāma sammāsambuddho loke uppajjitvā sadevakaṃ lokaṃV0.273 ekobhāsaṃ katvā katabuddhakicco parinibbuto , manussehi ca bhagavato dhātuṃ gahetvā ratanacetiye kate aññataro puriso satthu sāsane pabbajitvā satta vassāni brahmacariyaṃM0.301 caritvā anavaṭṭhitacittatāya kukkuccako hutvā uppabbaji .
Uppabbajito ca saṃvegabahulatāya dhammacchandavantatāya ca cetiyaṅgaṇe sammajjanaparibhaṇḍādīni karonto niccasīlauposathasīlāni rakkhanto dhammaṃ suṇanto aññe ca puññakiriyāya samādapento vicari .
So āyupariyosāne kālakato tāvatiṃsesu nibbatti .
So puññakammassa uḷārabhāvena mahesakkhoP0.320 mahānubhāvo sakkādīhi devatāhi sakkatapūjito hutvā tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto aparāparaṃ devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde tasseva kammassa vipākāvasesena tāvatiṃsabhavane nibbatti ,‘‘ anekavaṇṇo ’’ ti naṃ devatā sañjāniṃsu .
Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ atha naṃ anekavaṇṇo devaputto … pe … na tassa puññassa khayampi ajjhaganti kathesī ’’ ti .
1199. Tattha anekavaṇṇan ti nīlapītādivasena vividhavaṇṇatāya anantaravimānādīnaṃ vividhasaṇṭhānatāya ca nānāvidhavaṇṇaṃ .
Darasokanāsanan ti sītalabhāvena darathapariḷāhānaṃ vinodanato manuññatāya dassanīyatāya ca sokassa anokāsato darasokanāsanaṃ .
Anekacittan ti nānāvidhacittarūpaṃ .
Sunimmito bhūtapatīvāti tāvatiṃsakāyikopi uḷāradibbabhogatāya sunimmitadevarājā viya modasi tussasi abhiramasi .
1200. Samassamoti samo eva hutvā samo , nibbariyāyena sadiso te tuyhaṃ natthi , kuto pana kena kāraṇena uttari adhiko ko nāma siyā .
Kena pana samatā uttaritaratā cāti āha ‘‘ yasena puññena ca iddhiyā cā ’’ ti .
Tattha yasenāti parivārena .
Iddhiyāti ānubhāvena .
Yasenāti vā issariyena , iddhiyāti deviddhiyā .
Yasenāti vā vibhavasampattiyā , iddhiyāti yathicchi tassa kāmaguṇassa ijjhanena .
Yasenāti vā kittighosena , iddhiyāti samiddhiyā .
Puññenāti tattha tattha vuttāvasiṭṭhapuññaphalena , puññakammeneva vā .
‘‘ Sabbe ca devā ’’ ti sāmaññato gahitamatthaṃ ‘‘ tidasagaṇā ’’ ti iminā visesetvā vuttaṃ .
Ekaccassa paccekaṃ nipaccakāraṃ karontāpi pamuditā na karontiM0.302 , na evametassaP0.321 .
Etassa pana pamuditāpi karontiyevāti dassetuṃ ‘‘ sameccā ’’ ti vuttaṃ .
Taṃ tan ti taṃ tvaṃ .
Sasiṃva devāti yathā nāma sukkapakkhapāṭipadiyaṃ dissamānaṃ sasiṃ candaṃ manussā devā ca ādarajātā namassanti , evaṃ taṃ sabbepi tidasagaṇā namassantīti attho .
1203. BhadantetiV0.274 theraṃ gāravabahumānena samudācarati .
Ahuvāsin ti ahosiṃ .
Pubbeti purimajātiyaṃ .
Sumedhanāmassa jinassa sāvakoti sumedhoti evaṃ pākaṭanāmassa sammāsambuddassa sāsane pabbajitabhāvena sāvako .
Puthūjjanoti anariyo .
Tatthāpi saccānaṃ anubodhamattassāpi abhāvena ananubodho .
So satta vassāni paribbajissahan ti so ahaṃ satta saṃvaccharāni pabbajjāguṇamattena vicariṃ , uttarimanussadhammaṃ nādhigacchinti adhippāyo .
1204. Ratanuccayan ti maṇikanakādiratanehi uccitaṃ ussitaratanacetiyaṃ .
Hemajālena channan ti samantato upari ca kañcanajālena paṭicchāditaṃ .
Vanditvāti pañcapatiṭṭhitena tattha tattha paṇāmaṃ katvā .
Thūpasmiṃ manaṃ pasādayin ti ‘‘ sabbaññuguṇādhiṭṭhānāya vata dhātuyā ayaṃ thūpo ’’ ti thūpasmiṃ cittaṃ pasādesiṃ .
1205. Na māsi dānan ti me mayā kataṃ dānaṃ nāsi nāhosi .
Kasmā pana ?
Na ca metthi dātun ti me mama pariggahabhūtaṃ dānaṃ dātuṃ na atthi , na kiñci deyyavatthu vijjati , pare ca kho satte tattha dāne samādapesiṃ .
‘‘ Paresañca tattha samādapesin ’’ ti ca paṭhanti , tattha paresan ti upayogatthe sāmivacanaṃ daṭṭhabbaṃP0.322 .
Pūjetha nan tiādi samādapanākāradassanaṃ , taṃ dhātunti yojanā .
Evaṃ kirāti kira -saddo anussavattho .
1206. Na tassa puññassa khayampi ajjhagan ti tassa tadā sumedhaṃ bhagavantaṃ uddissa katassa puññakammassa parikkhayaṃ nādhigacchiṃ , tasseva kammassa vipākāvasesaṃ paccanubhomīti dasseti .
Yaṃ panettha na vuttaṃ , taṃ heṭṭhā vuttanayattā suviññeyyamevāti daṭṭhabbaṃ .
Anekavaṇṇavimānavaṇṇanā niṭṭhitā .