5. Dvārapālakavimānavaṇṇanā
Uccamidaṃ
M0.228 maṇithūṇan ti dvārapālakavimānaṃ .Tassa kā uppatti ?
Bhagavā rājagahe viharati veḷuvane .
Tena ca samayena rājagahe aññataro upāsako cattāri niccabhattāni saṅghassa deti .
Tassa pana gehaṃ pariyante ṭhitaṃ corabhayena yebhuyyena pihitadvārameva hoti .
Bhikkhū gantvā kadāci dvārassa pihitattā bhattaṃ aladdhāva paṭigacchanti .
Upāsako bhariyaṃ āha ‘‘ kiṃ , bhadde , ayyānaṃ sakkaccaṃ bhikkhā dīyatī ’’ ti ?
Sā āha ‘‘ ekesu divasesu ayyā nāgamiṃsū ’’ ti .
‘‘ Kiṃ kāraṇan ’’ ti ?
‘‘ Dvārassa pihitattā maññe ’’ ti .
Taṃ sutvā upāsako saṃvegappatto hutvā ekaṃ purisaṃ dvārapālaṃ katvā ṭhapesi ‘‘ tvaṃ ajjato paṭṭhāya dvāraṃ rakkhanto nisīda , yadā ca ayyā āgamissanti , tadā te pavesetvā paviṭṭhānaṃ nesaṃ pattapaṭiggahaṇaāsanapaññāpanādi sabbaṃ yuttapayuttaṃ jānāhī ’’ ti .
So ‘‘ sādhū ’’ ti tathā karonto bhikkhūnaṃ santike dhammaṃ sutvā uppannasaddho kammaphalaṃ saddahitvā saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhahi , sakkaccaṃ bhikkhū upaṭṭhahi .
Aparabhāge niccabhattadāyako upāsako kālaṃ katvā yāmesu nibbatti .
Dvārapālo pana sakkaccaṃ bhikkhūnaṃ upaṭṭhahitvā parassa pariccāge veyyāvaccakaraṇena anumodanena ca tāvatiṃsesu uppajji .
Tassa dvādasayojanikaṃ kanakavimānantiādi sabbaṃ kakkaṭakavimāne vuttanayeneva veditabbaṃ .
Pucchāvissajjanagāthā evamāgatā –
918.
‘‘ Uccamidaṃ
P0.247 maṇithūṇaṃ vimānaṃ , samantato dvādasa yojanāni ;Kūṭāgārā sattasatā uḷārā , veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā .
919.
‘‘ Tatthacchasi
V0.207 pivasi khādasi ca , dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṃ ;Dibbā rasā kāmaguṇettha pañca , nāriyo ca naccanti suvaṇṇachannā .
920.‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo … pe … vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
922.‘‘ So
M0.229 devaputto attamano … pe … yassa kammassidaṃ phalaṃ ’’. 923.
‘‘ Dibbaṃ mamaṃ vassasahassamāyu , vācābhigītaṃ manasā pavattitaṃ ;
Ettāvatā ṭhassati puññakammo , dibbehi kāmehi samaṅgibhūto .
924.
‘‘ Tena metādiso vaṇṇo … pe …
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .
923. Tattha dibbaṃ mamaṃ vassasahassamāyūti yasmiṃ devanikāye sayaṃ uppanno , tesaṃ tāvatiṃsadevānaṃ āyuppamāṇameva vadati .
Tesañhi manussānaṃ gaṇanāya vassasataṃ eko rattidivo , tāya rattiyā tiṃsarattiko māso , tena māsena dvādasamāsiko saṃvaccharo , tena saṃvaccharena sahassasaṃvaccharāni āyu , taṃ manussānaṃ gaṇanāya tisso vassakoṭiyo saṭṭhi ca vassasatasahassāni honti .
Vācābhigītan ti vācāya abhigītaṃ ,‘‘ āgacchantu ayyā , idaṃ āsanaṃ paññattaṃ , idha nisīdathā ’’ tiādinā ,‘‘ kiṃ ayyānaṃ sarīrassa ārogyaṃ , kiṃ vasanaṭṭhānaṃ phāsukan ’’ tiādinā paṭisanthāravasena ca vācāya kathitamattaṃ
P0.248 .Manasā pavattitan ti ‘‘ ime ayyā pesalā brahmacārino dhammacārino ’’ tiādinā cittena pavattitaṃ pasādamattaṃ , na pana mama santakaṃ kiñci pariccattaṃ atthīti dasseti .
Ettāvatāti ettakena evaṃ kathanamattena pasādamattenapi .
Ṭhassati puññakammoti katapuñño nāma hutvā devaloke ṭhassati ciraṃ pavattissati , tiṭṭhanto ca dibbehi kāmehi samaṅgībhūto tasmiṃ devanikāye devānaṃ valañjaniyāmeneva dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samaṅgībhūto samannāgato hutvā indriyāni paricārento viharatīti attho .
Sesaṃ vuttanayameva .
Dvārapālakavimānavaṇṇanā niṭṭhitā .