Senāsanaggāhakathā

318. SeyyātiM0.65 mañcaṭṭhānāni vuccanti .

Seyyaggenāti seyyāparicchedena , vassūpanāyikadivase kālaṃ ghosetvā ekamañcaṭṭhānaṃ ekassa bhikkhuno gāhetuṃ anujānāmīti attho .

Seyyaggena gāhentāti seyyāparicchedena gāhiyamānā .

Seyyā ussārayiṃsūti mañcaṭṭhānāni atirekāni ahesuṃ .

Vihāraggādīsupi eseva nayo .

Anubhāgan ti puna aparampi bhāgaṃ dātuṃ .

Atimandesu hi bhikkhūsu ekekassa bhikkhuno dve tīṇi pariveṇāni dātabbāni .

Na akāmā dātabboti anicchāya na dātabbo .

Tattha vassūpanāyikadivase gahite anubhāge pacchā āgatānaṃ na attano aruciyā so anubhāgo dātabbo .

Sace pana yena gahito , so ca attano ruciyā taṃ anubhāgaṃ vā paṭhamabhāgaṃ vā deti , vaṭṭati .

Nissīme ṭhitassāti upacārasīmato bahi ṭhitassa .

Anto upacārasīmāya pana dūre ṭhitassāpi labbhatiyeva .

Senāsanaṃ gahetvāti vassūpanāyikadivase gahetvā .

Sabbakālaṃ paṭibāhantīti catumāsaccayena utukālepi paṭibāhanti .

Tīsu senāsanaggāhesu purimako ca pacchimako cāti ime dve gāhā thāvarā .

Antarāmuttake ayaṃ vinicchayo – ekasmiṃ vihāre mahālābhasenāsanaṃ hoti .

Senāsanasāmikā vassūpagataṃ bhikkhuṃ sabbapaccayehi sakkaccaṃ upaṭṭhahitvā pavāretvā gamanakāle bahuṃ samaṇaparikkhāraṃ denti .

Mahātherā dūratopi āgantvā vassūpanāyikadivase taṃ gahetvā phāsuṃ vasitvā vutthavassā lābhaṃ gaṇhitvā pakkamanti .

Āvāsikā ‘‘ mayaṃ etthuppannaṃ lābhaṃ na labhāma , niccaṃ āgantukamahātherāva labhanti , teyeva naṃ āgantvā paṭijaggissantī ’’ ti palujjantampi na olokenti .

Bhagavā tassa paṭijagganatthaṃ ‘‘ aparajjugatāya pavāraṇāya āyatiṃP6.1224 vassāvāsatthāya antarāmuttako gāhetabbo ’’ ti āha .

TaṃV0.66 gāhentena saṅghatthero vattabbo –

‘‘ bhante antarāmuttakasenāsanaṃ gaṇhathā ’’ ti .

Sace gaṇhāti , dātabbaṃ ;

no ce eteneva upāyena anutheraṃ ādiṃ katvā yo gaṇhāti , tassa antamaso sāmaṇerassāpi dātabbaṃ .

Tena taṃ senāsanaṃ aṭṭhamāse paṭijaggitabbaṃ .

ChadanabhittibhūmīsuM0.66 yaṃ kiñci khaṇḍaṃ vā phullaṃ vā hoti , taṃ sabbaṃ paṭisaṅkharitabbaṃ .

Uddesaparipucchādīhi divasaṃ khepetvā rattiṃ tattha vasitumpi vaṭṭati .

Rattiṃ pariveṇe vasitvā tattha divasaṃ khepetumpi vaṭṭati .

Rattindivaṃ tattheva vasitumpi vaṭṭati .

Utukāle āgatānaṃ vuḍḍhānaṃ na paṭibāhitabbaṃ .

Vassūpanāyikadivase pana sampatte sace saṅghatthero ‘‘ mayhaṃ idaṃ senāsanaṃ dethā ’’ ti vadati , na labhati .

‘‘ Bhante , idaṃ antarāmuttakaṃ gahetvā aṭṭhamāse ekena bhikkhunā paṭijaggitan ’’ ti vatvā na dātabbaṃ .

Aṭṭhamāse paṭijaggakabhikkhusseva gahitaṃ hoti .

Yasmiṃ pana senāsane ekasaṃvacchare dvikkhattuṃ paccaye denti chamāsaccayena chamāsaccayena , taṃ antarāmuttakaṃ na gāhetabbaṃ .

Yasmiṃ vā tikkhattuṃ denti catumāsaccayena catumāsaccayena , yasmiṃ vā catukkhattuṃ denti temāsaccayena temāsaccayena , taṃ antarāmuttakaṃ na gāhetabbaṃ .

Paccayeneva hi taṃ paṭijagganaṃ labhissati .

Yasmiṃ pana ekasaṃvacchare sakideva bahupaccaye denti , etaṃ antarāmuttakaṃ gāhetabbanti .

Ayaṃ tāva antovasse vassūpanāyikadivasena pāḷiyaṃ āgatasenāsanaggāhakathā .

Ayaṃ pana senāsanaggāho nāma duvidho hoti – utukāle ca vassāvāse ca .

Tattha utukāle tāva keci āgantukā bhikkhū purebhattaṃ āgacchanti , keci pacchābhattaṃ paṭhamayāmaṃ vā majjhimayāmaṃ vā pacchimayāmaṃ vā ye yadā āgacchanti , tesaṃ tadāva bhikkhū uṭṭhāpetvā senāsanaṃ dātabbaṃ .

Akālo nāma natthi .

Senāsanapaññāpakena pana paṇḍitena bhavitabbaṃ , ekaṃ vā dve vā mañcaṭṭhānāni ṭhapetabbāni .

SaceP6.1225 vikāle eko vā dve vā therā āgacchanti , te vattabbā –

‘‘ bhante , ādito paṭṭhāya vuṭṭhāpiyamāne sabbepi bhikkhū ubbhaṇḍikā bhavissanti , tumhe amhākaṃ vasanaṭṭhāneyeva vasathā ’’ ti .

Bahūsu pana āgatesu vuṭṭhāpetvā paṭipāṭiyā dātabbaṃ .

Sace ekekaṃ pariveṇaṃ pahoti , ekekaṃ pariveṇaṃ dātabbaṃ .

Tattha aggisāladīghasālamaṇḍalamālādayo sabbepi tasseva pāpuṇantiV0.67 .

Evaṃ appahonte pāsādaggena dātabbaṃ .

Pāsādesu appahontesu ovarakaggena dātabbaṃ .

OvarakesuM0.67 appahontesu seyyaggena dātabbaṃ .

Seyyaggesu appahontesu mañcaṭṭhānena dātabbaṃ .

Mañcaṭṭhāne appahonte ekapīṭhakaṭṭhānavasena dātabbaṃ .

Bhikkhuno pana ṭhitokāsamattaṃ na gāhetabbaṃ .

Etañhi senāsanaṃ nāma na hoti .

Pīṭhakaṭṭhāne pana appahonte ekaṃ mañcaṭṭhānaṃ vā pīṭhakaṭṭhānaṃ vā vārena vārena gahetvā ‘‘ bhante , vissamathā ’’ ti tiṇṇaṃ janānaṃ dātabbaṃ , na hi sakkā sītasamaye sabbarattiṃ ajjhokāse vasituṃ .

Mahātherena paṭhamayāmaṃ vissamitvā nikkhamitvā dutiyattherassa vattabbaṃ –

‘‘ āvuso , idha pavisāhī ’’ ti .

Sace mahāthero niddāgaruko hoti , kālaṃ na jānāti , ukkāsitvā dvāraṃ ākoṭetvā ‘‘ bhante , kālo jāto , sītaṃ anudahatī ’’ ti vattabbaṃ .

Tena nikkhamitvā okāso dātabbo , adātuṃ na labhati .

Dutiyattherenapi majjhimayāmaṃ vissamitvā purimanayeneva itarassa dātabbaṃ .

Niddāgaruko vuttanayeneva vuṭṭhāpetabbo .

Evaṃ ekarattiṃ ekamañcaṭṭhānaṃ tiṇṇaṃ dātabbaṃ .

Jambudīpe pana ekacce bhikkhū ‘‘ senāsanaṃ nāma mañcaṭṭhānaṃ vā pīṭhaṭṭhānaṃ vā kiñcideva kassaci sappāyaṃ hoti , kassaci asappāyan ’’ ti āgantukā hontu vā mā vā , devasikaṃ senāsanaṃ gāhenti .

Ayaṃ utukāle senāsanaggāho nāma .

VassāvāseP6.1226 pana atthi āgantukavattaṃ , atthi āvāsikavattaṃ , āgantukena tāva sakaṭṭhānaṃ muñcitvā aññattha gantvā vasitukāmena vassūpanāyikadivasameva tattha na gantabbaṃ .

Vasanaṭṭhānaṃ vā hi tatra sambādhaṃ bhaveyya , bhikkhācāro vā na sampajjeyya , tena na phāsuṃ vihareyya .

Tasmā ‘‘ idāni māsamattena vassūpanāyikā bhavissatī ’’ ti taṃ vihāraṃ pavisitabbaṃ .

Tattha māsamattaṃ vasanto sace uddesatthiko uddesasampattiṃ sallakkhetvā , sace kammaṭṭhāniko kammaṭṭhānasappāyataṃ sallakkhetvā , sace paccayatthiko paccayalābhaṃ sallakkhetvā antovasse sukhaṃ vasissati .

Sakaṭṭhānato ca tattha gacchantena na gocaragāmo ghaṭṭetabbo , na tattha manussā vattabbā –

‘‘ tumhe nissāya salākabhattādīni vā yāgukhajjakādīni vā vassāvāsikaṃ vā natthi , ayaṃ cetiyassa parikkhāro , ayaṃ uposathāgārassa , idaṃ tāḷañceva sūci ca sampaṭicchatha tumhākaṃ vihāran ’’ ti .

Senāsanaṃ pana jaggitvā dārubhaṇḍamattikābhaṇḍāni paṭisāmetvā gamiyavattaṃ pūretvā gantabbaṃ .

Evaṃ gacchantenāpi daharehi pattacīvarabhaṇḍikāyo ukkhipāpetvāM0.68 telanāḷikattaradaṇḍādīniV0.68 gāhāpetvā chattaṃ paggayha attānaṃ dassentena gāmadvāreneva na gantabbaṃ , paṭicchannena aṭavimaggena gantabbaṃ .

Aṭavimagge asati gumbādīni maddantena na gantabbaṃ , gamiyavattaṃ pana pūretvā vitakkaṃ chinditvā suddhacittena gamanavatteneva gantabbaṃ .

Sace pana gāmadvārena maggo hoti , gacchantañca naṃ saparivāraṃ disvā manussā ‘‘ amhākaṃ thero viyā ’’ ti upadhāvitvā ‘‘ kuhiṃ , bhante , sabbaparikkhāre gahetvā gacchathā ’’ ti vadanti , tesu ce eko evaṃ vadati –

‘‘ vassūpanāyikakālo nāmāyaṃ , yattha antovasse nibaddhabhikkhācāro bhaṇḍapaṭicchādanañca labbhati , tattha bhikkhū gacchantī ’’ ti .

Tassa ce sutvā te manussā ‘‘ bhante , imasmimpiP6.1227 gāme jano bhuñjati ceva nivāseti ca , mā aññattha gacchathā ’’ ti vatvā mittāmacce pakkosāpetvā sabbe sammantayitvā vihāre nibaddhavattañca salākabhattādīni ca vassāvāsikañca paṭṭhapetvā ‘‘ idheva bhante vasathā ’’ ti yācanti , sabbaṃ sādituṃ vaṭṭati .

Sabbañhetaṃ kappiyañceva anavajjañca .

Kurundiyaṃ pana ‘‘‘ kuhiṃ gacchathā ’ ti vutte ‘ asukaṭṭhānan ’ ti vatvā ,‘ kasmā tattha gacchathā ’ ti vutte ‘ kāraṇaṃ ācikkhitabban ’’’ ti vuttaṃ .

Ubhayampi panettha suddhacittattāva anavajjaṃ .

Idaṃ āgantukavattaṃ nāma .

Idaṃ pana āvāsikavattaṃ – paṭikacceva hi āvāsikehi vihāro jaggitabbo .

Khaṇḍaphullapaṭisaṅkharaṇaparibhaṇḍāni kātabbāni .

Rattiṭṭhānadivāṭṭhānavaccakuṭipassāvaṭṭhānāni padhānagharavihāramaggoti imāni sabbāni paṭijaggitabbāni , cetiye sudhākammaṃ muddavedikāya telamakkhanaṃ mañcapīṭhapaṭijaggananti idampi sabbaṃ kātabbaṃ –

‘‘ vassaṃ vasitukāmā āgantvā uddesaparipucchākammaṭṭhānānuyogādīni karontā sukhaṃ vasissantī ’’ ti .

Kataparikammehi āsāḷhījuṇhapañcamito paṭṭhāya vassāvāsikaṃ pucchitabbaṃ .

Kattha pucchitabbaṃ ?

Yato pakatiyā labbhati .

Yehi pana na dinnapubbaṃ , te pucchituṃ na vaṭṭati .

Kasmā pucchitabbaṃ ?

Kadāci hi manussā denti , kadāci dubbhikkhādīhi upaddutā na denti .

Tattha ye na dassanti , te apucchitvā vassāvāsike gāhite gāhitabhikkhūnaṃ lābhantarāyo hoti , tasmā pucchitvāva gāhetabbaṃ , pucchantena ‘‘ tumhākaṃ vassāvāsikaggāhakakālo upakaṭṭho ’’ ti vattabbaṃ .

Sace vadanti ‘‘ bhante , imaṃ saṃvaccharaṃ chātakādīhi upaddutamha , na sakkoma dātun ’’ ti vā ‘‘ yaṃ mayaṃ pubbe dema , tato ūnataraṃ dassāmā ’’ ti vā ‘‘ idāni kappāso sulabho , yaṃ pubbe dema , tato bahutaraṃ dassāmā ’’ tiM0.69 vāP6.1228 vadanti , taṃ sallakkhetvā tadanurūpena nayena tesaṃ tesaṃ senāsane bhikkhūnaṃ vassāvāsikaṃ gāhetabbaṃ .

SaceV0.69 manussā vadanti –

‘‘ yassa amhākaṃ vassāvāsikaṃ pāpuṇāti , so temāsaṃ pānīyaṃ upaṭṭhāpetu , vihāramaggaṃ jaggatu , cetiyaṅgaṇabodhiyaṅgaṇāni jaggatu , bodhirukkhe udakaṃ āsiñcatū ’’ ti , yassa taṃ pāpuṇāti , tassa ācikkhitabbaṃ .

Yo pana gāmo paṭikkamma yojanadviyojanantare hoti , tatra ce kulāni upanikkhepaṃ ṭhapetvā vihāre vassāvāsikaṃ dentiyeva , tāni kulāni apucchitvāpi tesaṃ senāsane vattaṃ katvā vasantassa vassāvāsikaṃ gāhetabbaṃ .

Sace pana tesaṃ senāsane paṃsukūliko vasati , āgatañca taṃ disvā ‘‘ tumhākaṃ vassāvāsikaṃ demā ’’ ti vadanti , tena saṅghassa ācikkhitabbaṃ .

Sace tāni kulāni saṅghassa dātuṃ na icchanti ,‘‘ tumhākaṃyeva demā ’’ ti vadanti , sabhāgo bhikkhu ‘‘ vattaṃ katvā gaṇhāhī ’’ ti vattabbo .

Paṃsukūlikassa panetaṃ na vaṭṭati , iti saddhādeyye dāyakamanussā pucchitabbā .

Tatruppāde pana kappiyakārakā pucchitabbā .

Kathaṃ pucchitabbā ?

‘‘ Kiṃ , āvuso , saṅghassa bhaṇḍapaṭicchādanaṃ bhavissatī ’’ ti .

Sace vadanti –

‘‘ bhavissati , bhante , ekekassa navahatthaṃ sāṭakaṃ dassāma , vassāvāsikaṃ gāhethā ’’ ti , gāhetabbaṃ .

Sacepi vadanti –

‘‘ sāṭakaṃ natthi ;

vatthu pana atthi , gāhetha , bhante ’’ ti , vatthumhi santepi gāhetuṃ vaṭṭatiyeva .

Kappiyakārakānañhi hatthe ‘‘ kappiyabhaṇḍaṃ paribhuñjathā ’’ ti dinnavatthuto yaṃ yaṃ kappaṃ , taṃ taṃ sabbaṃ paribhuñjituṃ anuññātaṃ .

Yaṃ panettha piṇḍapātatthāya gilānapaccayatthāya vā uddissa dinnaṃ , taṃ cīvare upanāmentehi saṅghasuṭṭhutāya apaloketvā upanāmetabbaṃ .

Senāsanatthāya uddissa dinnaṃ garubhaṇḍaṃ hoti , cīvaravaseneva catupaccayavasena vā dinnaṃ cīvare upanāmentānaṃ apalokanakammakiccaṃ natthi , apalokanakammaṃ karontehi ca puggalavasenevaP6.1229 kātabbaṃ , saṅghavasena na kātabbaṃ .

Jātarūparajatavasenāpi āmakadhaññavasena vā apalokanakammaṃ na vaṭṭati .

Kappiyabhaṇḍavasena cīvarataṇḍulādivaseneva ca vaṭṭati .

Taṃ pana evaṃ kattabbaṃ –

‘‘ idāni subhikkhaṃ sulabhapiṇḍaṃ , bhikkhū cīvarena kilamanti , ettakaṃ nāma taṇḍulabhāgaṃ bhikkhūnaṃ cīvaraṃ kātuṃ ruccatī ’’ ti .

‘‘ Gilānapaccayo sulabhoM0.70 gilāno vā natthi , ettakaṃ nāma taṇḍulabhāgaṃ bhikkhūnaṃ cīvaraṃ kātuṃ ruccatī ’’ ti .

EvaṃV0.70 cīvarapaccayaṃ sallakkhetvā senāsanassa kāle ghosite sannipatite saṅghe senāsanaggāhako sammannitabbo .

Sammannantena ca dve sammannitabbāti vuttaṃ .

Evañhi navako vuḍḍhatarassa , vuḍḍho ca navakassa gāhessati .

Mahante pana mahāvihārasadise vihāre tayo cattāro janā sammannitabbā .

Kurundiyaṃ pana ‘‘ aṭṭhapi soḷasapi jane sammannituṃ vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ .

Tesaṃ sammuti kammavācāyapi apalokanenapi vaṭṭatiyeva .

Tehi sammatehi bhikkhūhi senāsanaṃ sallakkhetabbaṃ , cetiyagharaṃ bodhigharaṃ āsanagharaṃ sammuñjaniaṭṭo dāruaṭṭo vaccakuṭi iṭṭhakasālā vaḍḍhakisālā dvārakoṭṭhako pānīyamāḷo maggo pokkharaṇīti etāni hi asenāsanāni , vihāro aḍḍhayogo pāsādo hammiyaṃ guhā maṇḍapo rukkhamūlaṃ veḷugumboti imāni senāsanāni , tāni gāhetabbāni .

Gāhentena ca ‘‘ paṭhamaṃ bhikkhū gaṇetuṃ , bhikkhū gaṇetvā seyyā gaṇetun ’’ ti ettha vuttanayena gāhetabbāni .

Sace saṅghiko ca saddhādeyyo cāti dve cīvarapaccayā honti , tesu yaṃ bhikkhū paṭhamaṃ gaṇhituṃ icchanti , taṃ gāhetvā tassa ṭhitikato paṭṭhāya itaro gāhetabbo .

Sace pana bhikkhūnaṃ appatāya pariveṇaggena senāsane gāhiyamāne ekaṃ pariveṇaṃ mahālābhaṃ hoti , dasa vā dvādasa vā cīvarāni labhanti , taṃ vijaṭetvā aññesuP6.1230 alābhakesu āvāsesu pakkhipitvā aññesampi bhikkhūnaṃ gāhetabbanti mahāsumatthero āha .

Mahāpadumatthero panāha –

‘‘ na evaṃ kātabbaṃ , manussā hi attano āvāsajagganatthāya paccayaṃ denti , tasmā aññehi bhikkhūhi tattha pavisitabban ’’ ti .

Sace panettha mahāthero paṭikkosati –

‘‘ māvuso , evaṃ gāhetha , bhagavato anusiṭṭhiṃ karotha , vuttañhetaṃ bhagavatā –

‘ anujānāmi , bhikkhave , pariveṇaggena gāhetun ’’’ ti tassa paṭikkosanāya aṭṭhatvā ‘‘ bhante bhikkhū bahū , paccayo mando , saṅgahaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti taṃ saññāpetvā gāhetabbameva .

GāhentenaM0.71 ca sammatena bhikkhunā mahātherassa santikaṃ gantvā evaṃ vattabbaṃ –

‘‘ bhante , tumhākaṃ senāsanaṃ pāpuṇāti , gaṇhatha paccayaṃ dhārethā ’’ ti .

‘‘ Asukakulassa paccayo asukasenāsanañca mayhaṃ pāpuṇāti , āvuso ’’ ti ,‘‘ pāpuṇāti , bhante , gaṇhatha nan ’’ ti ,‘‘ gaṇhāmi , āvuso ’’ ti , gahitaṃ hoti .

Sace pana ‘‘ gahitaṃ vo , bhante ’’ ti vutte ‘‘ gahitaṃ me ’’ ti vā ‘‘ gaṇhissatha , bhante ’’ ti vutte ‘‘ gaṇhissāmī ’’ ti vā vadati ,‘‘ agahitaṃ hotī ’’ ti mahāsumattheroV0.71 āha .

Mahāpadumatthero panāha –

‘‘ atītānāgatavacanaṃ vā hotu , vattamānavacanaṃ vā , satuppādamattaālayakaraṇamattameva cettha pamāṇaṃ , tasmā gahitameva hotī ’’ ti .

Yopi paṃsukūliko bhikkhu senāsanaṃ gahetvā paccayaṃ vissajjeti , ayampi na aññasmiṃ āvāse pakkhipitabbo .

Tasmiṃyeva pariveṇe aggisālāya vā dīghasālāya vā rukkhamūle vā aññassa gāhetuṃ vaṭṭati .

Paṃsukūliko ‘‘ vasāmī ’’ ti senāsanaṃ jaggissati , itaro ‘‘ paccayaṃ gaṇhāmī ’’ ti , evaṃ dvīhi kāraṇehi senāsanaṃ sujaggitataraṃ bhavissati .

Mahāpaccariyaṃ pana vuttaṃ –

‘‘ paṃsukūlike vāsatthāya senāsanaṃ gaṇhante senāsanaggāhāpakena vattabbaṃ –

‘ bhante , idha paccayo atthi , so kiṃ kātabbo ’ ti .

Tena ‘ heṭṭhā aññaṃ gāhāpehī ’ ti vattabbo .

Sace pana kiñci avatvāvaP6.1231 vasati , vutthavassassa ca pādamūle ṭhapetvā sāṭakaṃ denti , vaṭṭati .

Atha vassāvāsikaṃ demāti vadanti , tasmiṃ senāsane vassaṃvutthabhikkhūnaṃ pāpuṇātī ’’ ti .

Yesaṃ pana senāsanaṃ natthi ;

kevalaṃ paccayameva denti , tesaṃ paccayaṃ avassāvāsike senāsane gāhetuṃ vaṭṭati .

Manussā thūpaṃ katvā vassāvāsikaṃ gāhāpenti , thūpo nāma asenāsanaṃ , tassa samīpe rukkhe vā maṇḍape vā upanibandhitvā gāhāpetabbaṃ .

Tena bhikkhunā cetiyaṃ paṭijaggitabbaṃ .

Bodhirukkhabodhigharaāsanagharasammuñjaniaṭṭadāruaṭṭavaccakuṭidvārakoṭṭhakapānīyamāḷakadantakaṭṭhamāḷakesupi eseva nayo .

Bhojanasālā pana senāsanameva , tasmā taṃ ekassa vā bahūnaṃ vā paricchinditvā gāhetuṃ vaṭṭatīti sabbamidaṃ vitthārena mahāpaccariyaṃ vuttaṃ .

Senāsanaggāhāpakena pana pāṭipadaaruṇato paṭṭhāya yāva puna aruṇaṃ na bhijjati tāva gāhetabbaṃ , idañhi senāsanaggāhassa khettaṃ .

SaceM0.72 pātova gāhite senāsane añño vitakkacāriko bhikkhu āgantvā senāsanaṃ yācati ,‘‘ gahitaṃ , bhante , senāsanaṃ , vassūpagato saṅgho , ramaṇīyo vihāro , rukkhamūlādīsu yattha icchatha tattha vasathā ’’ ti vattabbo .

Vassūpagatehi antovasse nibaddhavattaṃ ṭhapetvā vassūpagatā bhikkhū ‘‘ sammuñjaniyo bandhathā ’’ ti vattabbā .

Sulabhā ce daṇḍakā ceva salākāyo ca honti , ekekena cha pañca muṭṭhisammuñjaniyo , dve tisso yaṭṭhisammuñjaniyo vā bandhitabbā .

Dullabhā ce honti , dve tisso muṭṭhisammuñjaniyo ekāV0.72 yaṭṭhisammuñjanī bandhitabbā .

Sāmaṇerehi pañca pañca ukkā koṭṭetabbā .

Vasanaṭṭhāne kasāvaparibhaṇḍaṃ kātabbaṃ .

Vattaṃ karontehi pana ‘‘ na uddisitabbaṃ , na uddisāpetabbaṃ , naP6.1232 sajjhāyo kātabbo , na pabbājetabbaṃ , na upasampādetabbaṃ , na nissayo dātabbo , na dhammasavanaṃ kātabbaṃ , sabbeva hi ete papañcā .

Nippapañcā hutvā samaṇadhammameva karissāmā ’’ ti vā ‘‘ sabbe terasa dhutaṅgāni samādiyantu , seyyaṃ akappetvā ṭhānacaṅkamehi vītināmentu , mūgabbataṃ gaṇhantu , sattāhakaraṇīyena gatāpi bhājanīyabhaṇḍaṃ labhantū ’’ ti vā evarūpaṃ adhammikavattaṃ na kātabbaṃ .

Evaṃ pana kātabbaṃ – pariyattidhammo nāma tividhampi saddhammaṃ patiṭṭhāpeti ;

tasmā sakkaccaṃ uddisatha , uddisāpetha , sajjhāyaṃ karotha , padhānaghare vasantānaṃ saṅghaṭṭanaṃ akatvā antovihāre nisīditvā uddisatha , uddisāpetha , sajjhāyaṃ karotha , dhammasavanaṃ samiddhaṃ karotha , pabbājentā sodhetvā pabbājetha , sodhetvā upasampādetha , sodhetvā nissayaṃ detha , ekopi hi kulaputto pabbajjaṃ upasampadañca labhitvā sakalasāsanaṃ patiṭṭhāpeti , attano thāmena yattakāni sakkotha tattakāni dhutaṅgāni samādiyatha .

Antovassaṃ nāmetaṃ sakaladivasaṃ rattiyā ca paṭhamapacchimayāmesu appamattehi bhavitabbaṃ , vīriyaṃ ārabhitabbaṃ .

Porāṇakamahātherāpi sabbapalibodhe chinditvā antovasse ekacārikavattaṃ pūrayiṃsu , bhasse mattaṃ jānitvā dasavatthukakathaṃ dasaasubhadasānussatiaṭṭhatiṃsārammaṇakathañca kātuṃ vaṭṭati , āgantukānaṃ vattaṃ kātuṃ sattāhakaraṇīyena gatānaṃ apaloketvā dātuṃ vaṭṭatīti evarūpaṃ vattaṃ kātabbaṃ .

ApicaM0.73 bhikkhū ovaditabbā –

‘‘ viggāhikapisuṇapharusavacanāni mā vadatha , divase divase sīlāni āvajjentā caturārakkhaṃ ahāpentā manasikārabahulāP6.1233 viharathā ’’ ti .

Dantakaṭṭhakhādanavattaṃ ācikkhitabbaṃ , cetiyaṃ vā bodhiṃ vā vandantena gandhamālaṃ vā pūjentena pattaṃ vā thavikāya pakkhipantena na kathetabbaṃ , bhikkhācāravattaṃ ācikkhitabbaṃ –

‘‘ antogāme manussehi saddhiṃ paccayasaññuttakathā vā visabhāgakathā vā na kathetabbā , rakkhitindriyehi bhavitabbaṃ , khandhakavattañca sekhiyavattañca pūretabban ’’ ti evarūpā bahukāpi niyyānikakathā ācikkhitabbāti .

Pacchimavassūpanāyikadivase pana sace kālaṃ ghosetvā sannipatite saṅghe koci dasahatthaṃ vatthaṃV0.73 āharitvā vassāvāsikaṃ deti , āgantuko sace bhikkhu saṅghatthero hoti , tassa dātabbaṃ .

Navako ce hoti , sammatena bhikkhunā saṅghatthero vattabbo –

‘‘ sace bhante icchatha , paṭhamabhāgaṃ muñcitvā idaṃ vatthaṃ gaṇhathā ’’ ti , amuñcantassa na dātabbaṃ .

Sace pana pubbe gāhitaṃ muñcitvā gaṇhāti , dātabbaṃ .

Etenevupāyena dutiyattherato paṭṭhāya parivattetvā pattaṭṭhāne āgantukassa dātabbaṃ .

Sace paṭhamavassūpagatā dve tīṇi cattāri pañca vā vatthāni alatthuṃ , laddhaṃ laddhaṃ etenevupāyena vissajjāpetvā yāva āgantukassa samakaṃ hoti , tāva dātabbaṃ .

Tena pana samake laddhe avasiṭṭho anubhāgo therāsane dātabbo .

Paccuppanne lābhe sati ṭhitikāya gāhetuṃ katikaṃ kātuṃ vaṭṭati .

Sace dubbhikkhaṃ hoti , dvīsupi vassūpanāyikāsu vassūpagatā bhikkhū bhikkhāya kilamantā ‘‘ āvuso , idha vasantā sabbeva kilamāma , sādhu vata dvebhāgā homa , yesaṃ ñātipavāritaṭṭhānāni atthi , te tattha vasitvā pavāraṇāya āgantvā attano pattaṃ vassāvāsikaṃ gaṇhantū ’’ ti vadanti , tesu ye tattha vasitvā pavāraṇāya āgacchanti , tesaṃ apaloketvā vassāvāsikaṃ dātabbaṃ .

Sādiyantāpi hi te neva vassāvāsikassa sāmino , khīyantāpi ca āvāsikā neva adātuṃ labhanti .

Kurundiyaṃ panaP6.1234 vuttaṃ –

‘‘ katikavattaṃ kātabbaṃ –

‘ sabbesaṃ no idha yāgubhattaṃ nappahoti , sabhāgaṭṭhāne vasitvā āgacchatha , tumhākaṃ pattaṃ vassāvāsikaṃ labhissathā ’ ti .

Tañce eko paṭibāhati , supaṭibāhitaṃ ;

no ceM0.74 paṭibāhati , katikā sukatā .

Pacchā tesaṃ tattha vasitvā āgatānaṃ apaloketvā dātabbaṃ , apalokanakāle paṭibāhituṃ na labbhatī ’’ ti .

Punapi vuttaṃ –

‘‘ sace vassūpagatesu ekaccānaṃ vassāvāsike apāpuṇante bhikkhū katikaṃ karonti –

‘ chinnavassānaṃ vassāvāsikañca idāni uppajjanakavassāvāsikañca imesaṃ dātuṃ ruccatī ’ ti evaṃ katikāya katāya gāhitasadisameva hoti , uppannuppannaṃ tesameva dātabban ’’ ti .

Temāsaṃ pānīyaṃ upaṭṭhāpetvā vihāramaggacetiyaṅgaṇabodhiyaṅgaṇāni jaggitvā bodhirukkhe udakaṃ siñcitvā pakkantopi vibbhantopi vassāvāsikaṃ labhatiyeva .

Bhatiniviṭṭhañhi tena kataṃ .

Saṅghikaṃ pana apalokanakammaṃ katvā gāhitaṃ antovasse vibbhantopi labhateva .

Paccayavasena gāhitaṃ pana na labhatīti vadanti .

SaceV0.74 vutthavasso disaṃgamiko bhikkhu āvāsikassa hatthato kiñcideva kappiyabhaṇḍaṃ gahetvā ‘‘ asukakule mayhaṃ vassāvāsikaṃ pattaṃ , taṃ gaṇhathā ’’ ti vatvā gataṭṭhāne vibbhamati , vassāvāsikaṃ saṅghikaṃ hoti .

Sace pana manusse sammukhā sampaṭicchāpetvā gacchati , labhati .

‘‘ Idaṃ vassāvāsikaṃ amhākaṃ senāsane vutthabhikkhuno demā ’’ ti vutte , yassa gāhitaṃ tasseva hoti .

Sace pana senāsanasāmikassa piyakamyatāya puttadhītādayo bahūni vatthāni āharitvā ‘‘ amhākaṃ senāsane demā ’’ ti denti , tattha vassūpagatassa ekameva vatthaṃ dātabbaṃ , sesāni saṅghikāni honti , vassāvāsikaṭṭhitikāya gāhetabbāni .

Ṭhitikāya asati therāsanato paṭṭhāya gāhetabbāni .

Senāsane vassūpagataṃ bhikkhuṃ nissāya uppannenaP6.1235 cittappasādena bahūni vatthāni āharitvā ‘‘ senāsanassa demā ’’ ti dinnesupi eseva nayo .

Sace pana pādamūle ṭhapetvā ‘‘ etassa bhikkhuno demā ’’ ti vadanti , tasseva honti .

Ekassa gehe dve vassāvāsikāni – paṭhamabhāgo sāmaṇerassa gāhito hoti , dutiyo therāsane .

So ekaṃ dasahatthaṃ , ekaṃ aṭṭhahatthaṃ sāṭakaṃ peseti ‘‘ vassāvāsikaṃ pattabhikkhūnaṃ dethā ’’ ti vicinitvā varabhāgaṃ sāmaṇerassa datvā anubhāgo therāsane dātabbo .

Sace pana ubhopi gharaṃ netvā bhojetvā sayameva pādamūle ṭhapeti , yaṃ yassa dinnaṃ , tadeva tassa hoti .

ItoM0.75 paraṃ mahāpaccariyaṃ āgatanayo hoti –

‘‘ ekassa ghare daharasāmaṇerassa vassāvāsikaṃ pāpuṇāti , so ce pucchati –

‘ amhākaṃ vassāvāsikaṃ kassa pattan ’ ti ,‘ sāmaṇerassā ’ ti avatvā ‘ dānakāle jānissasī ’ ti vatvā dānadivase ekaṃ mahātheraṃ pesetvā nīharāpetabbaṃ .

Sace yassa vassāvāsikaṃ pattaṃ , so vibbhamati vā kālaṃ vā karoti , manussā ce pucchanti –

‘ kassa amhākaṃ vassāvāsikaṃ pattan ’ ti , tesaṃ yathābhūtaṃ ācikkhitabbaṃ .

Sace te vadanti –

‘ tumhākaṃ demā ’ ti , tassa bhikkhuno pāpuṇāti .

Atha saṅghassa vā gaṇassa vā denti , saṅghassa vā gaṇassa vā pāpuṇāti .

Sace vassūpagatā suddhapaṃsukūlikāyeva honti , ānetvā dinnaṃ vassāvāsikaṃ senāsanaparikkhāraṃ vā katvā ṭhapetabbaṃ , bimbohanādīni vā kātabbānī ’’ ti .

Idaṃ nevāsikavattaṃ .

Senāsanaggāhakathā niṭṭhitā .

Issues

Select Version

Cūḷavagga-aṭṭhakathā

Cūḷavagga-aṭṭhakathā