Issues
選擇版本
Chakkanipātapāḷi
Chakkanipātapāḷi

Soṇasuttavaṇṇanā

作者: _System_commentary_ @ Administrator

1. Soṇasuttavaṇṇanā

55. ChaṭṭhassaV3.125M3.123 paṭhame soṇoti sukhumālasoṇatthero .
Sītavaneti evaṃnāmake susāne . Tasmiṃ kira paṭipāṭiyā pañca caṅkamanapaṇṇasālāsatāni māpitāni , tesu thero attano sappāyacaṅkamanaṃ gahetvā samaṇadhammaṃ karoti . Tassa āraddhavīriyassa hutvā caṅkamato pādatalāni bhijjiṃsu , jāṇūhi caṅkamato jāṇukānipi hatthatalānipi bhijjiṃsu , chiddāni ahesuṃ . Evaṃ āraddhavīriyo viharanto obhāsanimittamattakampi dassetuṃ nāsakkhi .
Tassa vīriyena kilamitakāyassa koṭiyaṃ pāsāṇaphalake nisinnassa yo vitakko udapādi , taṃ dassetuṃ atha kho āyasmatotiādi vuttaṃ .
TatthaP3.389 āraddhavīriyāti paripuṇṇapaggahitavīriyā .
Na anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccatīti sace hi ahaṃ ugghaṭitaññū vā assaṃ vipañcitaññū vā neyyo vā , nūna me cittaṃ vimucceyya . Addhā panasmi padaparamo , yena me cittaṃ na vimuccatīti sanniṭṭhānaṃ katvā saṃvijjanti kho panātiādīni cintesi . Tattha bhogāti upayogatthe paccattaṃ .
Pāturahosīti therassa cittācāraṃ ñatvā ‘‘ ayaṃ soṇo ajja sītavane padhānabhūmiyaṃ nisinno imaṃ vitakkaṃ vitakketi , gantvāssa vitakkaṃ sahotthaṃ gaṇhitvā vīṇopamaṃ kammaṭṭhānaṃ kathessāmī ’’ ti pamukhe pākaṭo ahosi .
Paññatte āsaneti padhānikabhikkhū attano vasanaṭṭhāne ovadituṃ āgatassa buddhassa bhagavato nisīdanatthaṃ yathālābhena āsanaṃ paññāpetvāva padhānaṃ karonti , aññaṃ alabhamānā purāṇapaṇṇānipi santharitvā upari saṅghāṭiṃ paññapenti . Theropi āsanaṃ paññāpetvā padhānaṃ akāsi . Taṃ sandhāya vuttaṃ – ‘‘ paññatte āsane ’’ ti .
Taṃ kiṃ maññasīti satthā ‘‘ imassa bhikkhuno avasesakammaṭṭhānehi attho natthi , ayaṃ gandhabbasippeV3.126 cheko ciṇṇavasī , attano visaye kathiyamānaṃM3.124 khippameva sallakkhessatī ’’ ti vīṇopamaṃ kathetuṃ ‘‘ taṃ kiṃ maññasī ’’ tiādimāha . Vīṇāya tantissare kusalatā nāma vīṇāya vādanakusalatā , so ca tattha kusalo . Mātāpitaro hissa ‘‘ amhākaṃ putto aññaṃ sippaṃ sikkhanto kāyena kilamissati , idaṃ pana sayaneP3.390 nisinneneva sakkā uggaṇhitun ’’ ti gandhabbasippameva uggaṇhāpesuṃ . Tassa – ‘‘ Satta sarā tayo gāmā , mucchanā ekavīsati ; Ṭhānā ekūnapaññāsa , iccete saramaṇḍalā ’’ ti . – Ādikaṃ gandhabbasippaṃ sabbameva paguṇaṃ ahosi .
Accāyatāti atiāyatā kharamucchanā . Saravatīti sarasampannā . Kammaññāti kammakkhamā kammayoggā .
Atisithilāti mandamucchanā .
Same guṇe patiṭṭhitāti majjhime sare ṭhapetvā mucchitā .
Accāraddhan ti atigāḷhaṃ . Uddhaccāya saṃvattatīti uddhatabhāvāya saṃvattati . Atilīnan ti atisithilaṃ . Kosajjāyāti kusītabhāvatthāya .
Vīriyasamathaṃ adhiṭṭhahāti vīriyasampayuttaṃ samathaṃ adhiṭṭhaha , vīriyaṃ samathena yojehīti attho . Indriyānañca samataṃ paṭivijjhāti saddhādīnaṃ indriyānaṃ samataṃ samabhāvaṃ adhiṭṭhāhi . Tattha saddhaṃ paññāya , paññañca saddhāya , vīriyaṃ samādhinā , samādhiñca vīriyena yojayatā indriyānaṃ samatā adhiṭṭhitā nāma hoti . Sati pana sabbatthikā , sā sadā balavatīyeva vaṭṭati . Tañca pana tesaṃ yojanāvidhānaṃ visuddhimagge ( visuddhi .1.60-62) pakāsitameva . Tattha ca nimittaṃ gaṇhāhīti tasmiñca samabhāve sati yena ādāse mukhabimbeneva nimittena uppajjitabbaṃ , taṃ samathanimittaṃ vipassanānimittaṃ magganimittaṃ phalanimittañcaP3.391 gaṇhāhi nibbattehīti evamassa satthā arahatte pakkhipitvā kammaṭṭhānaṃ kathesi .
Tattha ca nimittaṃ aggahesīti samathanimittañca vipassanānimittañca aggahesi .
Cha ṭhānānīti cha kāraṇāni . Adhimutto hotīti paṭivijjhitvā paccakkhaṃ katvā ṭhito hoti . Nekkhammādhimuttotiādi sabbaṃ arahattavaseneva vuttaṃ . Arahattañhi sabbakilesehi nikkhantattā nekkhammaṃ , teheva pavivittattā paviveko , byāpajjhābhāvato abyāpajjhaṃ , taṇhākkhayante uppannattāM3.125 taṇhākkhayoV3.127 , upādānakkhayante uppannattā upādānakkhayo , sammohābhāvato asammohoti vuccati .
Kevalaṃ saddhāmattakan ti paṭivedharahitaṃ kevalaṃ paṭivedhapaññāya asammissakaṃ saddhāmattakaṃ .
Paṭicayan ti punappunaṃ karaṇena vaḍḍhiṃ . Vītarāgattāti maggapaṭivedhena rāgassa vigatattāyeva nekkhammasaṅkhātaṃ arahattaṃ paṭivijjhitvā sacchikatvā ṭhito hoti , phalasamāpattivihārena viharati , tanninnamānasoyeva ca hotīti attho . Sesapadesupi eseva nayo .
Lābhasakkārasilokan ti catupaccayalābhañca tesaññeva sukatabhāvañca vaṇṇabhaṇanañca . Nikāmayamānoti icchamāno patthayamāno .
Pavivekādhimuttoti paviveke adhimutto arahanti evaṃ arahattaṃ byākarotīti attho .
Sīlabbataparāmāsan ti sīlañca vatañca parāmasitvā gahitaṃ gahaṇamattaṃ . SāratoP3.392 paccāgacchantoti sārabhāvena jānanto .
Abyāpajjhādhimuttoti abyāpajjhaṃ arahattaṃ byākaroti . Imināva nayena sabbaṭṭhānesu attho daṭṭhabbo . Apicettha ‘‘ nekkhammādhimuttoti imasmiṃyeva arahattaṃ kathitaṃ , sesesu pañcasu nibbānan ’’ ti eke vadanti . Apare ‘‘ asammohādhimuttoti ettheva nibbānaṃ kathitaṃ , sesesu arahattan ’’ ti vadanti . Ayaṃ panettha sāro – sabbesveva tesu arahattampi nibbānampi kathitamevāti .
Bhusāti balavanto dibbarūpasadisā . Nevassa cittaṃ pariyādiyantīti etassa khīṇāsavassa cittaṃ gahetvā ṭhātuṃ na sakkonti . Kilesā hi uppajjamānā cittaṃ gaṇhanti nāma .
Amissīkatan ti kilesā hi ārammaṇena saddhiṃ cittaṃ missaṃ karonti , tesaṃ abhāvā amissīkataṃ . Ṭhitan ti patiṭṭhitaṃ . Āneñjappattan ti acalappattaṃ . Vayañcassānupassatīti tassa cesa cittassa uppādampi vayampi passati .
Bhusā vātavuṭṭhīti balavā vātakkhandho . Neva sampakampeyyāti ekabhāgena cāletuṃ na sakkuṇeyya . Na sampakampeyyāti thūṇaṃ viya sabbabhāgato kampetuṃ na sakkuṇeyya . Na sampavedheyyāti vedhetvā pavedhetvā pātetuṃ na sakkuṇeyya .
NekkhammaṃM3.126 adhimuttassāti arahattaṃ paṭivijjhitvā ṭhitassa khīṇāsavassa . SesapadesupiP3.393 arahattamevaV3.128 kathitaṃ .
Upādānakkhayassa cāti upayogatthe sāmivacanaṃ .
Asammohañca cetasoti cittassa ca asammohaṃ adhimuttassa .
Disvā āyatanuppādan ti āyatanānaṃ uppādañca vayañca disvā . Sammā cittaṃ vimuccatīti sammā hetunā nayena imāya vipassanāpaṭipattiyā phalasamāpattivasena cittaṃ vimuccati , nibbānārammaṇe adhimuccati . Atha vā iminā khīṇāsavassa paṭipadā kathitā . Tassa hi āyatanuppādaṃ disvā imāya vipassanāya adhigatassa ariyamaggassānubhāvena sabbakilesehi sammā cittaṃ vimuccati .
Evaṃ tassa sammā vimuttassa … pe … na vijjati . Tattha santacittassāti nibbutacittassa .
Sesamettha uttānatthamevāti .