Issues
Select Version
Chakkanipātapāḷi
Chakkanipātapāḷi

Udāyīsuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

9. Udāyīsuttavaṇṇanā

29. Navame udāyin ti lāḷudāyittheraṃ .
Suṇomahaṃ , āvusoti , āvuso , nāhaṃ badhiro , suṇāmi bhagavato vacanaṃ , pañhaṃ pana upaparikkhāmīti .
Adhicittan ti samādhivipassanācittaṃ . Idaṃ , bhante , anussatiṭṭhānan ti idaṃ jhānattayasaṅkhātaṃ anussatikāraṇaṃ . Diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattatīti imasmiṃyeva attabhāve sukhavihāratthāya pavattati .
Adhicittan ti samādhivipassanācittaṃ .
Idaṃ , bhante , anussatiṭṭhānan ti idaṃ jhānattayasaṅkhātaṃ anussatikāraṇaṃ . Diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattatīti imasmiṃyeva attabhāve sukhavihāratthāya pavattati .
Ālokasaññan ti ālokanimitte uppannasaññaṃ . Divā saññaṃ adhiṭṭhātīti divāti saññaṃ ṭhapetiM3.103 . Yathā divā tathā rattin ti yathānena divā ālokasaññā manasikatā , rattimpi tatheva taṃ manasi karoti . Yathā rattiṃ tathā divāti yathā vānena rattiṃ ālokasaññā manasikatā , divāpi taṃ tatheva manasi karoti .
Vivaṭenāti pākaṭena . Apariyonaddhenāti nīvaraṇehi anonaddhena . Sappabhāsaṃ cittaṃ bhāvetīti dibbacakkhuñāṇatthāya sahobhāsakaṃ cittaṃ brūheti vaḍḍheti . Yaṃ pana ‘‘ ālokasaññaṃP3.358 manasi karotī ’’ ti vuttaṃ , taṃ thinamiddhavinodanālokasaññaṃ sandhāya vuttaṃ , na dibbacakkhuñāṇālokanti veditabbaṃ .
Ñāṇadassanappaṭilābhāyāti dibbacakkhusaṅkhātassa ñāṇadassanassa paṭilābhāya .
Imameva kāyan tiādīsu yaṃ vattabbaṃ siyā , taṃ sabbaṃ sabbākārena vitthārato visuddhimagge kāyagatāsatikammaṭṭhāne vuttaṃ .
Kāmarāgappahānāyāti pañcakāmaguṇikassa rāgassa pahānatthāya .
Seyyathāpi passeyyāti yathā passeyya . Sarīran ti matasarīraṃ . Sivathikāya chaḍḍitan ti susāne apaviddhaṃ . Ekāhaṃ matassa assāti ekāhamataṃ . Dvīhaṃ matassa assāti dvīhamataṃ . Tīhaṃ matassa assāti tīhamataṃ . Bhastā viya vāyunā uddhaṃ jīvitapariyādānā yathānukkamaṃ samuggatena sūnabhāvena dhumātattā uddhumātaṃ , uddhumātameva uddhumātakaṃ . Paṭikūlattā vā kucchitaṃ uddhumātanti uddhumātakaṃ . Vinīlaṃ vuccati viparibhinnavaṇṇaṃ , vinīlameva vinīlakaṃ . Paṭikūlattā vā kucchitaṃ vinīlanti vinīlakaṃ . Maṃsussadaṭṭhānesu rattavaṇṇassa pubbasannicayaṭṭhānesu setavaṇṇassa yebhuyyena ca nīlavaṇṇassa nīlaṭṭhāne nīlasāṭakapārutasseva chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ . Paribhinnaṭṭhānehi navahi vā vaṇamukhehi vissandamānaṃ pubbaṃ vipubbaṃ , vipubbamevaV3.106 vipubbakaṃ . Paṭikūlattā vā kucchitaṃ vipubbanti vipubbakaṃ . Vipubbakaṃ jātaṃ tathābhāvaṃ gatanti vipubbakajātaṃ .
SoP3.359 imameva kāyan ti so bhikkhu imaṃ attano kāyaṃ tena kāyena saddhiṃ ñāṇena upasaṃharati upaneti . Kathaṃ ?
Ayampi kho kāyo evaṃdhammo evaṃbhāvī evaṃanatītoti . Idaṃ vuttaṃ hoti – āyu usmā viññāṇanti imesaṃ tiṇṇaṃ dhammānaṃ atthitāya ayaṃ kāyo ṭhānagamanādikhamo hoti , imesaṃ pana vigamā ayampi evaṃdhammo evaṃpūtikasabhāvoyevāti . Evaṃbhāvīti evamevaṃ uddhumātādibhedo bhavissati . Evaṃ anatītoti evaṃ uddhumātādibhāvaṃ anatikkanto .
Khajjamānan tiM3.104 udarādīsu nisīditvā udaramaṃsaoṭṭhamaṃsaakkhikamaṃsādīni luñcitvā luñcitvā khādiyamānaṃ .
SoP3.359 imameva kāyan ti so bhikkhu imaṃ attano kāyaṃ tena kāyena saddhiṃ ñāṇena upasaṃharati upaneti . Kathaṃ ?
Ayampi kho kāyo evaṃdhammo evaṃbhāvī evaṃanatītoti . Idaṃ vuttaṃ hoti – āyu usmā viññāṇanti imesaṃ tiṇṇaṃ dhammānaṃ atthitāya ayaṃ kāyo ṭhānagamanādikhamo hoti , imesaṃ pana vigamā ayampi evaṃdhammo evaṃpūtikasabhāvoyevāti . Evaṃbhāvīti evamevaṃ uddhumātādibhedo bhavissati . Evaṃ anatītoti evaṃ uddhumātādibhāvaṃ anatikkanto .
Samaṃsalohitan ti sesāvasesamaṃsalohitayuttaṃ . Nimmaṃsalohitamakkhitan ti maṃse khīṇepi lohitaṃ na sussati , taṃ sandhāya vuttaṃ – ‘‘ nimmaṃsalohitamakkhitan ’’ ti .
Aññenāti aññena disābhāgena . Hatthaṭṭhikan ti catusaṭṭhibhedampi hatthaṭṭhikaṃ pāṭiyekkaṃ pāṭiyekkaṃ vippakiṇṇaṃ . Pādaṭṭhikā dīsupi eseva nayo . Terovassikānīti atikkantasaṃvaccharāni . Pūtīnīti abbhokāse ṭhitāni vātātapavuṭṭhisamphassena terovassikāneva pūtīni honti , antobhūmigatāni pana cirataraṃ tiṭṭhanti . Cuṇṇakajātānīti cuṇṇavicuṇṇaṃ hutvā vippakiṇṇāni .
SabbatthaP3.360 so imamevāti vuttanayena khajjamānādīnaṃ vasena yojanā kātabbā .
Ayampi kho kāyo evaṃdhammo evaṃbhāvī evaṃanatītoti . Idaṃ vuttaṃ hoti – āyu usmā viññāṇanti imesaṃ tiṇṇaṃ dhammānaṃ atthitāya ayaṃ kāyo ṭhānagamanādikhamo hoti , imesaṃ pana vigamā ayampi evaṃdhammo evaṃpūtikasabhāvoyevāti . Evaṃbhāvīti evamevaṃ uddhumātādibhedo bhavissati . Evaṃ anatītoti evaṃ uddhumātādibhāvaṃ anatikkanto .
Asmimānasamugghātāyāti asmīti pavattassa navavidhassa mānassa samugghātatthāya .
Anekadhātupaṭivedhāyāti anekadhātūnaṃ paṭivijjhanatthāya .
Satova abhikkamatīti gacchanto satipaññāhi samannāgatova gacchati . Satova paṭikkamatīti paṭinivattantopi satipaññāhi samannāgatova nivattati . Sesapadesupi eseva nayo .
Satisampajaññāyāti satiyā ca ñāṇassa ca atthāya . Iti imasmiṃ sutte satiñāṇāni missakāni kathitānīti .