12. Dhammikasuttavaṇṇanā
54. Dvādasame sabbasoti sabbesu .
Sattasu vihāresūti sattasu pariveṇesu .
Paribhāsatīti paribhavati bhayaṃ upadaṃseti .
Vihiṃsatīti viheṭheti .
Vitudatīti vijjhati .
Roseti vācāyāti vācāya ghaṭṭeti .
Pakkamantīti disā pakkamanti .
Na saṇṭhahantīti nappatiṭṭhahanti .
Riñcantīti
M3.121 chaḍḍenti vissajjenti .Pabbājeyyāmāti nīhareyyāma .
Handāti vavassaggatthe nipāto .
Alan ti yuttametaṃ , yaṃ taṃ pabbājeyyunti attho .
Kiṃ te imināti kiṃ tava iminā jātibhūmiyaṃ vāsena .
Tīradassiṃ sakuṇan ti disākākaṃ .
Muñcantīti disādassanatthaṃ vissajjenti .
Sāmantāti avidūre .
Samantātipi pāṭho , samantatoti attho .
Abhinivesoti pattharitvā ṭhitasākhānaṃ niveso .
Mūlasantānakānan ti mūlānaṃ niveso .
Āḷhakathālikāti taṇḍulāḷhakassa bhattapacanathālikā .
Khuddaṃ madhun ti khuddamakkhikāhi kataṃ daṇḍakamadhuṃ .
Anelakan ti
P3.386 niddosaṃ .Na ca sudaṃ aññamaññassa phalāni hiṃsantīti aññamaññassa koṭṭhāse phalāni na hiṃsanti .
Attano koṭṭhāsehi mūlaṃ vā tacaṃ vā pattaṃ vā chindanto nāma natthi , attano attano sākhāya heṭṭhā patitāneva paribhuñjanti .
Aññassa koṭṭhāsato aññasa koṭṭhāsaṃ parivattitvā gatampi ‘‘ na amhākaṃ sākhāya phalan ’’ ti ñatvā no khādanti .
Yāvadatthaṃ bhakkhitvāti kaṇṭhappamāṇena khāditvā .
Sākhaṃ bhañjitvāti chattappamāṇamattaṃ chinditvā chāyaṃ katvā pakkāmi .
Yatra hi nāmāti yo hi nāma .
Pakkamissatīti pakkanto .
Nādāsīti devatāya ānubhāvena phalameva na gaṇhi .
Evañhi sā adhiṭṭhāsi .
Tenupasaṅkamīti janapadavāsīhi gantvā ,‘‘ mahārāja , rukkho phalaṃ na gaṇhi , amhākaṃ nu kho doso tumhākan ’’ ti vutte ‘‘ neva mayhaṃ doso atthi , na jānapadānaṃ , amhākaṃ vijite adhammo nāma na vattati , kena nu kho kāraṇena rukkho na phalito , sakkaṃ upasaṅkamitvā pucchissāmī ’’ ti
V3.124 cintetvā yena sakko devānamindo tenupasaṅkami .Pavattesīti parivattesi .
Ummūlamakāsīti uddhaṃmūlaṃ akāsi .
Api nu tvan ti api nu tava .
Aṭṭhitāyevāti aṭṭhitāya eva .
Sacchavīnīti samānacchavīni pakatiṭṭhāne ṭhitāni .
Na paccakkosatīti nappaṭikkosati .
Rosantan ti ghaṭṭentaṃ .
Bhaṇḍantan ti paharantaṃ .
Sunettoti
P3.387 nettā vuccanti akkhīni , tesaṃ sundaratāya sunetto .
Titthakaroti sugatiogāhanatitthassa kārako .
Vītarāgoti vikkhambhanavasenaM3.122 vigatarāgo .Pasavatīti paṭilabhati .
Diṭṭhisampannan ti dassanasampannaṃ , sotāpannanti attho .
Khantin ti attano guṇakhaṇanaṃ .
Yathāmaṃ sabrahmacārīsūti yathā imaṃ sabrahmacārīsu akkosanaparibhāsanaṃ , aññaṃ evarūpaṃ guṇakhantiṃ na vadāmīti attho .
Na no samasabrahmacārīsūti ettha samajano nāma sakajano vuccati .
Tasmā na no sakesu samānabrahmacārīsu cittāni paduṭṭhāni bhavissantīti ayamettha attho .
Jotipālo ca govindoti nāmena jotipālo ṭhānena mahāgovindo .
Sattapurohitoti reṇuādīnaṃ sattannaṃ rājūnaṃ purohito .
Ahiṃsakā atītaṃseti ete cha satthāro atītaṃse ahiṃsakā ahesuṃ .
Nirāmagandhāti kodhāmagandhena nirāmagandhā .
Karuṇevimuttāti karuṇajjhāne adhimuttā , karuṇāya ca karuṇāpubbabhāge ca ṭhitā .
Yeteti ete , ayameva vā pāṭho .
Na sādhurūpaṃ āsīdeti sādhusabhāvaṃ na ghaṭṭeyya .
Diṭṭhiṭṭhānappahāyinan ti
P3.388 dvāsaṭṭhidiṭṭhigatappahāyinaṃ .Sattamoti arahattato paṭṭhāya sattamo .
Avītarāgoti avigatarāgo .
Etena anāgāmibhāvaṃ paṭikkhipati .
Pañcindriyā mudūti pañca vipassanindriyāni mudūni .
Tassa hi tāni sakadāgāmiṃ upādāya mudūni nāma honti .
Vipassanāti saṅkhārapariggahañāṇaṃ .
Pubbeva upahaññatīti paṭhamataraññeva upahaññati .
Akkhatoti guṇakhaṇanena akkhato anupahato hutvā .
Sesaṃ sabbattha uttānamevāti .
Dhammikavaggo pañcamo .
Paṭhamapaṇṇāsakaṃ niṭṭhitaṃ .