Issues
編輯
設定
版本
選擇版本
sāsanāre-သာသနာရေး
မြန်မာဘာသာ
Bhikkhu Bodhi
English
Chakkanipātapāḷi
Chakkanipātapāḷi

Nāgasuttavaṇṇanā

作者： _System_commentary_ @ Administrator

1. Nāgasuttavaṇṇanā

43. PañcamassaM3.110 paṭhame āyasmatā ānandena saddhin ti idaṃ ‘‘ āyāmānandā ’’ ti theraṃ āmantetvā gatattā vuttaṃ , satthā pana anūnehi pañcahi bhikkhusatehi parivuto tattha agamāsīti veditabbo .
Tenupasaṅkamīti teheva pañcahi bhikkhusatehi parivuto upasaṅkami .
Parisiñcitvāti vohāravacanametaṃ , nhāyitvāti attho . Pubbāpayamānoti rattadupaṭṭaṃ nivāsetvā uttarāsaṅgacīvaraṃ dvīhi hatthehi gahetvā pacchimalokadhātuṃ piṭṭhito katvā puratthimalokadhātuṃ abhimukho vodakabhāvena gattāni pubbasadisāni kurumāno aṭṭhāsīti attho . Bhikkhusaṅghopi tena tena ṭhānena otaritvā nhatvā paccuttaritvā satthāraṃyeva parivāretvā aṭṭhāsi . Iti tasmiṃ samayeV3.113 ākāsato patamānaṃ rattasuvaṇṇakuṇḍalaṃ viya sūriyo pacchimalokadhātuṃ paṭipajji , parisuddharajatamaṇḍalo viya pācīnalokadhātuto cando abbhuggañchi , majjhaṭṭhānepi pañcabhikkhusataparivāro sammāsambuddho chabbaṇṇabuddharasmiyoP3.369 vissajjetvā pubbakoṭṭhakanadītīre lokaṃ alaṅkurumāno aṭṭhāsi .
Tena kho pana samayena … pe … seto nāma nāgoti setavaṇṇatāya evaṃ laddhanāmo hatthināgo . Mahātūriyatāḷitavāditenāti mahantena tūriyatāḷitavāditena . Tattha paṭhamaṃ saṅghaṭṭanaṃ tāḷitaṃ nāma hoti , tato paraṃ vāditaṃ .
Janoti hatthidassanatthaṃ sannipatitamahājano . Disvā evamāhāti aṅgapaccaṅgāni ghaṃsitvā nhāpetvā uttāretvā bahitīre ṭhapetvā gattāni vodakāni katvā hatthālaṅkārena alaṅkataṃ taṃ mahānāgaṃ disvā idaṃ ‘‘ abhirūpo vata , bho ’’ ti pasaṃsāvacanamāha .
Kāyupapannoti sarīrasampattiyā upapanno , paripuṇṇaṅgapaccaṅgoti attho .
Āyasmā udāyīti paṭisambhidāppatto kāḷudāyitthero . Etadavocāti taṃ mahājanaṃ hatthissa vaṇṇaṃ bhaṇantaṃ disvā ‘‘ ayaṃ jano ahetukapaṭisandhiyaṃ nibbattahatthino vaṇṇaṃ katheti , na buddhahatthissa . Ahaṃ dāni iminā hatthināgena upamaṃ katvā buddhanāgassa vaṇṇaṃM3.111 kathessāmī ’’ ti cintetvā etaṃ ‘‘ hatthimeva nu kho , bhante ’’ tiādivacanaṃ avoca .
Tattha mahantan ti ārohasampannaṃ . Brahantan ti pariṇāhasampannaṃ .
Evamāhāti evaṃ vadati .
Atha bhagavā yasmā ayaṃ nāgasaddo hatthimhiceva assagoṇauragarukkhamanussesu cāpi pavattati , tasmā hatthimpi khotiādimāha .
Āgun tiP3.370 pāpakaṃ lāmakaṃ akusaladhammaṃ . Tamahaṃ nāgoti brūmīti taṃ ahaṃ imehi tīhi dvārehi dasannaṃ akusalakammapathānaṃ dvādasannañca akusalacittānaṃ akaraṇato nāgoti vadāmi . Ayañhi na āguṃ karotīti iminā atthena nāgo .
Imāhi gāthāhi anumodāmīti imāhi catusaṭṭhipadāhi soḷasahi gāthāhi anumodāmi abhinandāmi .
Manussabhūtan ti devādibhāvaṃ anupagantvā manussameva bhūtaṃ . Attadantan ti attanāyeva dantaṃ , na aññehi damathaṃ upanītaṃ . Bhagavā hi attanā uppāditeneva maggadamathena cakkhutopi danto , sotatopi , ghānatopi , jivhātopi , kāyatopi , manatopīti imesu chasu ṭhānesu danto santo nibbuto parinibbuto . Tenāha – ‘‘ attadantan ’’ ti . Samāhitan ti duvidhenāpi samādhinā samāhitaṃ . V3.114 Iriyamānan ti viharamānaṃ . Brahmapatheti seṭṭhapathe , amatapathe , nibbānapathe . Cittassūpasame ratan ti paṭhamajjhānena pañca nīvaraṇāni vūpasametvā , dutiyajjhānena vitakkavicāre , tatiyajjhānena pītiṃ , catutthajjhānena sukhadukkhaṃ vūpasametvā tasmiṃ cittassūpasame rataṃ abhirataṃ .
Namassantīti kāyena namassanti , vācāya namassanti , manasā namassanti , dhammānudhammapaṭipattiyā namassanti , sakkaronti garuṃ karonti . Sabbadhammānapāragun ti sabbesaṃ khandhāyatanadhātudhammānaṃ abhiññāpāragū , pariññāpāragū , pahānapāragū , bhāvanāpāragū , sacchikiriyāpāragū , samāpattipāragūti chabbidhena pāragamanena pāragataṃ pārappattaṃ matthakappattaṃ .
Devāpi taṃ namassantīti dukkhappattā subrahmadevaputtādayoP3.371 sukhappattā ca sabbeva dasasahassacakkavāḷavāsino devāpi tumhe namassanti . Iti me arahato sutan ti iti mayā catūhi kāraṇehi arahāti laddhavohārānaṃ tumhākaṃyeva santike sutanti dīpeti .
Sabbasaṃyojanātītan tiM3.112 sabbāni dasavidhasaṃyojanāni atikkantaṃ . Vanā nibbanamāgatan ti kilesavanato nibbanaṃ kilesavanarahitaṃ nibbānaṃ āgataṃ sampattaṃ .
Kāmehi nekkhammaratan ti duvidhehi kāmehi nikkhantattā pabbajjā aṭṭha samāpattiyo cattāro ca ariyamaggā kāmehi nekkhammaṃ nāma , tattha rataṃ abhirataṃ . Muttaṃ selāva kañcanan ti seladhātuto muttaṃ kañcanasadisaṃ .
Sabbe accarucīti sabbasatte atikkamitvā pavattaruci . Aṭṭhamakañhi atikkamitvā pavattarucitāya sotāpanno accaruci nāma , sotāpannaṃ atikkamitvā pavattarucitāya sakadāgāmī … pe … khīṇāsavaṃ atikkamitvā pavattarucitāya paccekasambuddho , paccekasambuddhaṃ atikkamitvā pavattarucitāya sammāsambuddho accaruci nāma . Himavāvaññe siluccayeti yathā himavā pabbatarājā aññe pabbate atirocati , evaṃ atirocatīti attho .
Saccanāmoti tacchanāmo bhūtanāmo āguṃ akaraṇeneva nāgoti evaṃ avitathanāmo .
Soraccan ti sucisīlaṃ . Avihiṃsāti karuṇā ca karuṇāpubbabhāgo ca . Pādā nāgassa te duveti te buddhanāgassa duve purimapādā .
TapotiV3.115P3.372 dhutasamādānaṃ . Brahmacariyan ti ariyamaggasīlaṃ . Caraṇā nāgassa tyāpareti te buddhanāgassa apare dve pacchimapādā .
Saddhāhatthoti saddhāmayāya soṇḍāya samannāgato . Upekkhāsetadantavāti chaḷaṅgupekkhāmayehi setadantehi samannāgato .
Sati gīvāti yathā nāgassa aṅgapaccaṅgasmiṃ sirājālānaṃ gīvā patiṭṭhā , evaṃ buddhanāgassa soraccādīnaṃ dhammānaṃ sati . Tena vuttaṃ – ‘‘ sati gīvā ’’ ti . Siro paññāti yathā hatthināgassa siro uttamaṅgo , evaṃ buddhanāgassa sabbaññutañāṇaṃ . Tena hi so sabbadhamme jānāti . Tena vuttaṃ – ‘‘ siro paññā ’’ ti . Vīmaṃsā dhammacintanāti yathā hatthināgassa aggasoṇḍo vīmaṃsā nāma hoti . So tāya thaddhamudukaṃ khāditabbākhāditabbañca vīmaṃsati , tato pahātabbaṃ pajahati , ādātabbaṃ ādiyati , evameva buddhanāgassa dhammakoṭṭhāsaparicchedakañāṇasaṅkhātā dhammacintanā vīmaṃsā . Tena hi ñāṇena so bhabbābhabbe jānāti . Tena vuttaṃ – ‘‘ vīmaṃsā dhammacintanā ’’ tiM3.113 .
Dhammakucchisamātapoti dhammo vuccati catutthajjhānasamādhi , kucchiyeva samātapo kucchisamātapo . Samātapo nāma samātapanaṭṭhānaṃ . Dhammo kucchisamātapo assāti dhammakucchisamātapo . Catutthajjhānasamādhismiṃ ṭhitassa hi te te iddhividhādidhammā ijjhanti , tasmā so kucchisamātapoti vutto . VivekotiP3.373 kāyacittaupadhiviveko . Yathā nāgassa vāladhi makkhikā vāreti , evaṃ tathāgatassa viveko gahaṭṭhapabbajite vāreti . Tasmā so vāladhīti vutto .
Jhāyīti duvidhena jhānena jhāyī . Assāsaratoti nāgassa hi assāsapassāsā viya buddhanāgassa phalasamāpatti , tattha rato , assāsapassāsehi viya tāya vinā na vattatīti attho .
Sabbattha saṃvutoti sabbadvāresu saṃvuto .
Anavajjānīti sammāājīvena uppannabhojanāni . Sāvajjānīti pañcavidhamicchājīvavasena uppannabhojanāni .
Aṇuṃthūlan ti khuddakañca mahantañca . Sabbaṃ chetvāna bandhanan ti sabbaṃ dasavidhampi saṃyojanaṃ chinditvāna .
Nupalippati lokenāti lokena saddhiṃ taṇhāmānadiṭṭhilepehi na lippati .
Mahāginīti mahāaggi .
Viññūhi desitāti idha paṭisambhidāppatto kāḷudāyittherova viññū paṇḍito , tena desitāti attho .
Viññassanti mahānāgā , nāgaṃ nāgena desitan ti udāyittheranāgena desitaṃ buddhanāgaṃ itare khīṇāsavā nāgā vijānissanti .
SarīraṃV3.116 vijahaṃ nāgo , parinibbissatīti bodhipallaṅke kilesaparinibbānena parinibbuto , yamakasālantare anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyissati .
Evaṃ paṭisambhidāppatto udāyitthero soḷasahi gāthāhi catusaṭṭhiyā padehi dasabalassa vaṇṇaṃ kathento desanaṃ niṭṭhāpesiP3.374 . Bhagavā anumodi . Desanāvasāne caturāsītipāṇasahassāni amatapānaṃ piviṃsūti .