Issues
Select Version
Sattakanipāta-aṭṭhakathā
Sattakanipāta-aṭṭhakathā

Arakasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

10. Arakasuttavaṇṇanā

74. Dasame parittan ti ittaraṃ . Tenāha ‘‘ appaṃ thokan ’’ ti .
Pabandhānupacchedassa paccayabhāvo idha jīvitassa raso kiccanti adhippetanti āhaM3.197 ‘‘ sarasaparittatāyapī ’’ ti . Tadadhīnavuttitāyapi hi ‘‘ yo , bhikkhave , ciraṃ jīvati , so vassasataṃ appaṃ vā bhiyyo ’’ ti vacanato parittaṃ khaṇaparittatāyapi . Paramatthato hi atiparitto sattānaṃ jīvitakkhaṇo ekacittakkhaṇappavattimattoyeva . Yathā nāma rathacakkaṃ pavattamānampi ekeneva nemippadesena pavattati , tiṭṭhamānampi ekeneva tiṭṭhati , evamevaṃ ekacittakkhaṇikaṃ sattānaṃ jīvitaṃ tasmiṃ citte niruddhamatte satto niruddhoti vuccati . Yathāha ‘‘ atīte cittakkhaṇe jīvittha na jīvati na jīvissati . Anāgate cittakkhaṇe na jīvittha na jīvati jīvissati . Paccuppanne cittakkhaṇe na jīvittha jīvati na jīvissati . ‘‘ Jīvitaṃ attabhāvo ca , sukhadukkhā ca kevalā ; Ekacittasamāyuttā , lahuso vattate khaṇo . ‘‘ YeV3.183 niruddhā marantassa , tiṭṭhamānassa vā idha ; Sabbepi sadisā khandhā , gatā appaṭisandhikā . ‘‘ Anibbattena na jāto , paccuppannena jīvati ; Cittabhaṅgā mato loko , paññatti paramatthiyā ’’ ti .( mahāni .10);
Lahusan ti lahukaṃ . Tenāha ‘‘ lahuṃ uppajjitvā nirujjhanato lahusan ’’ ti . Parittaṃ lahusan ti ubhayaṃ panetaṃ appakassa vevacanaṃ . Yañhi appakaṃ , taṃ parittañceva lahukañca hoti . Idha pana āyuno adhippetattā rassanti vuttaṃ hoti .
Mantāyan ti karaṇatthe etaṃ bhummavacananti āha ‘‘ mantāya boddhabbaṃ , paññāya jānitabbanti attho ’’ ti . Mantāyan ti vā manteyyanti vuttaṃ hoti , mantetabbaṃ mantāya upaparikkhitabbanti attho . Paññāya jānitabban ti jānitabbaṃ jīvitassa parittabhāvo bahudukkhādibhāvo . Jānitvā ca pana sabbapalibodhe chinditvā kattabbaṃ kusalaṃ , caritabbaṃ brahmacariyaṃ . Yasmā itthi jātassa amaraṇaṃ , appaṃ vā bhiyyo vassasatato upari appaṃ aññaṃ vassasataṃ appatvā vīsaṃ vā tiṃsaṃ vā cattālīsaṃ vā paṇṇāsaṃ vā saṭṭhi vā vassāni jīvati , evaṃdīghāyuko pana atidullabho . ‘‘ Asuko hi evaṃ ciraṃ jīvatī ’’ ti tattha tattha gantvā daṭṭhabbo hoti . Tattha visākhā upāsikā vīsasataṃ jīvati , tathā pokkharasātibrāhmaṇo , brahmāyubrāhmaṇo , bāvariyabrāhmaṇo , ānandatthero , mahākassapattherotiM3.198 . Anuruddhatthero pana vassasatañceva paṇṇāsañca vassāni . Bākulatthero vassasatañceva saṭṭhi ca vassāni , ayaṃ sabbadīghāyuko , sopi dve vassasatāni na jīvi . Arakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā . Mahāvaggavaṇṇanā niṭṭhitā .