7. Bhāvanāsuttavaṇṇanā
71. Sattame
M3.194 atthassa asādhikā ‘‘ bhāvanaṃ ananuyuttassā ’’ ti vuttattā .Sambhāvanattheti ‘‘ api nāma evaṃ siyā ’’ ti vikappanattho sambhāvanattho .
Evañhi loke siliṭṭhavacanaṃ hotīti ekameva saṅkhaṃ avatvā aparāya saṅkhāya saddhiṃ vacanaṃ loke siliṭṭhavacanaṃ hoti yathā ‘‘ dve vā
V3.180 tīṇi vā udakaphusitānī ’’ ti .Sammā adhisayitānīti pādādīhi attanā nesaṃ kiñci upaghātaṃ akarontiyā bahivātādiparissayapariharaṇatthaṃ sammadeva upari sayitāni .
Upariattho hettha adhi-saddo .
Utuṃ gaṇhāpentiyāti tesaṃ allasinehapariyādānatthaṃ attano kāyusmāvasena utuṃ gaṇhāpentiyā .
Tenāha ‘‘ usmīkatānī ’’ ti .
Sammā paribhāvitānīti sammadeva sabbaso kukkuṭavāsanāya vāsitāni .
Tenāha ‘‘ kukkuṭagandhaṃ gāhāpitānī ’’ ti .
Ettha ca sammāparisedanaṃ kukkuṭagandhaparibhāvanañca sammāadhisayanasammāparisedananipphattiyā ānubhāvanipphāditanti daṭṭhabbaṃ .
Sammāadhisayaneneva hi itaradvayaṃ ijjhati .
Na hi sammāadhisayanato visuṃ sammāparisedanassa sammāparibhāvanassa ca kāraṇaṃ atthi .
Tena pana saddhiṃyeva itaresaṃ dvinnampi ijjhanato vuttaṃ .
Tividhakiriyākaraṇenāti sammāadhisayanāditividhakiriyākaraṇenāti attho .
Kiñcāpi ‘‘ evaṃ aho vata me ’’ tiādinā na icchā uppajjeyya kāraṇassa pana sampāditattā , atha kho bhabbāva te abhinibbhijjitunti yojanā .
Kasmā bhabbāti āha ‘‘ te hi yasmā tāyā ’’ tiādi .
Sayampīti aṇḍāni .
Pariṇāman ti paripākaṃ bahinikkhamanayogyataṃ .
Yathā kapālassa tanutā ālokassa anto paññāyamānassa kāraṇaṃ , tathā kapālassa tanutāya nakhasikhāmukhatuṇḍakānaṃ kharatāya ca allasinehapariyādānaṃ kāraṇavacananti daṭṭhabbaṃ .
Tasmāti ālokassa anto paññāyamānato sayañca paripākagatattā .
Opammasampaṭipādanan ti opammatthassa upameyyena sammadeva paṭipādanaṃ .
Tan ti opammasampaṭipādanaṃ .
Evan ti idāni vuccamānākārena .
Atthenāti upameyyatthena saṃsandetvā saha yojetvā .
Sampādanena sampayuttadhammavasena ñāṇassa tikkhabhāvo veditabbo .
Ñāṇassa hi sabhāvato satinepakkato ca tikkhabhāvo , samādhivasena kharabhāvo , saddhāvasena vippasannabhāvo .
Pariṇāmakāloti balavavipassanākālo .
Vaḍḍhikāloti
M3.195 vuṭṭhānagāminivipassanākālo .
Anulomaṭṭhāniyā hi vipassanā gahitagabbhā nāma tadā maggagabbhassa gahitattā .
Tajjātikan ti tassa vipassanānuyogassa anurūpaṃ .Satthāpi avijjaṇḍakosaṃ paharati , desanāpi vineyyasantānagataṃ avijjaṇḍakosaṃ paharati , yathāṭhāne ṭhātuṃ na deti .
Olambakasaṅkhātan ti olambakasuttasaṅkhātaṃ .
‘‘ Palan ’’ ti hi tassa suttassa nāmaṃ .
Cāretvā dāruno heṭṭhā dosajānanatthaṃ ussāpetvā .
Gaṇḍaṃ haratīti palagaṇḍoti etena ‘‘ palena gaṇḍahāro palagaṇḍoti pacchimapade uttarapadalopena niddeso ’’ ti dasseti .
Gahaṇaṭṭhāneti hatthena gahetabbaṭṭhāne
V3.181 .Sammadeva khipīyanti etena kāyaduccaritādīnīti saṅkhepo , pabbajjāva saṅkhepo pabbajjāsaṅkhepo .
Tena vipassanaṃ anuyuñjantassa puggalassa ajānantasseva āsavānaṃ parikkhayo idha vipassanānisaṃsoti adhippeto .
Hemantikena kāraṇabhūtena , bhummatthe vā etaṃ karaṇavacanaṃ , hemantiketi attho .
Paṭippassambhantīti paṭippassaddhaphalāni honti .
Tenāha ‘‘ pūtikāni bhavantī ’’ ti .
Mahāsamuddo viya sāsanaṃ agādhagambhīrabhāvato .
Nāvā viya yogāvacaro mahoghuttarato .
Pariyāyanaṃ viyāti parito aparāparaṃ yāyanaṃ viya .
Khajjamānānan ti khādantena viya udakena khepiyamānabandhanānaṃ .
Tanubhāvoti pariyuṭṭhānapavattiyā asamatthatāya dubbalabhāvo .
Vipassanāñāṇapītipāmojjehīti vipassanāñāṇasamuṭṭhitehi pītipāmojjehi .
Okkhāyamāneti vipassanākammaṭṭhāne vīthippaṭipāṭiyā okkhāyamāne , paṭisaṅkhānupassanāya vā okkhāyamāne .
Saṅkhārupekkhāya pakkhāyamāne .
Dubbalatā dīpitā ‘‘ appakasireneva saṃyojanāni paṭippassambhanti , pūtikāni bhavantī ’’ ti vuttattā .