Issues
Select Version
Sattakanipāta-aṭṭhakathā
Sattakanipāta-aṭṭhakathā

Paṭhamaaggisuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

3. Paṭhamaaggisuttavaṇṇanā

46. Tatiye anuḍahanaṭṭhenāti kāmaṃ āhuneyyaggiādayo tayo aggī brāhmaṇehipi icchitā santi . Te pana tehi icchitamattāva , na sattānaṃ tādisā atthasādhakā . Ye pana sattānaṃ atthasādhakā , te dassetuṃ ‘‘ āhunaṃ vuccatī ’’ tiādi vuttaṃ . Tattha ānetvā hunanaṃ pūjanaṃ ‘‘ āhunan ’’ ti vuttaṃ , taṃ āhunaṃ arahantī mātāpitaro . Tenāha bhagavā – ‘‘ āhuneyyāti , bhikkhave , mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanan ’’ ti ( itivu .106). Yadaggena ca te puttānaṃ bahūpakāratāyaV3.159 āhuneyyāti , tesu sammāpaṭipatti nesaṃ hitasukhāvahā , tadaggena tesu micchāpaṭipatti ahitadukkhāvahāti āha ‘‘ tesu … pe … nibbattantī ’’ ti . Svāyamattho ( dī . ni . aṭṭha .3.305) mittavindaka vatthunā veditabbo . Mittavindako hi mātarā ,‘‘ tāta , ajja uposathiko hutvā vihāre sabbarattiṃ dhammassavanaṃ suṇohi , sahassaṃ te dassāmī ’’ ti vutto dhanalobhena uposathaṃ samādāya vihāraṃ gantvā ‘‘ idaṃ ṭhānaṃ akutobhayan ’’ ti sallakkhetvā dhammāsanassa heṭṭhā nipanno sabbarattiṃ niddāyitvā gharaṃM3.171 agamāsi . Mātā pātova yāguṃ pacitvā upanāmesi . So sahassaṃ gahetvāva pivi . Athassa etadahosi ‘‘ dhanaṃ saṃharissāmī ’’ ti . So nāvāya samuddaṃ pakkhanditukāmo ahosi . Atha naṃ mātā ,‘‘ tāta , imasmiṃ kule cattālīsakoṭidhanaṃ atthi , alaṃ gamanenā ’’ ti nivāreti . So tassā vacanaṃ anādiyitvā gacchati eva . Sā purato aṭṭhāsi . Atha naṃ kujjhitvā ‘‘ ayaṃ mayhaṃ purato tiṭṭhatī ’’ ti pādena paharitvā patitaṃ antaraṃ katvā agamāsi . Mātā uṭṭhahitvā ‘‘ mādisāya mātari evarūpaṃ kammaṃ katvā gatassa te gataṭṭhāne sukhaṃ bhavissatīti evaṃsaññī nāma tvaṃ puttā ’’ ti āha . Tassa nāvaṃ āruyha gacchato sattame divase nāvā aṭṭhāsi . Atha te manussā ‘‘ addhā ettha pāpapuggalo atthi , salākaṃ dethā ’’ ti āhaṃsu . Salākā dīyamānā tasseva tikkhattuṃ pāpuṇi . Te tassa uḷumpaṃ datvā taṃ samudde pakkhipiṃsu . So ekaṃ dīpaṃ gantvā vimānapetīhi saddhiṃ sampattiṃ anubhavanto tāhi ‘‘ purato purato mā agamāsī ’’ ti vuccamānopi taddiguṇaṃ taddiguṇaṃ sampattiṃ passanto anupubbena khuracakkadharaṃ ekaṃ addasa . Taṃ cakkaṃ padumapupphaṃ viya upaṭṭhāsi . So taṃ āha ,‘‘ ambho , idaṃ tayā piḷandhitaṃ padumaṃ mayhaṃ dehī ’’ ti . Na idaṃ , sāmi , padumaṃ , khuracakkaṃ etanti . So ‘‘ vañcesi maṃ tvaṃ , kiṃ mayā padumaṃ na diṭṭhapubban ’’ ti vatvā ‘‘ tvaṃ lohitacandanaṃ vilimpitvā piḷandhanaṃ padumapupphaṃ mayhaṃ na dātukāmo ’’ ti āha . So cintesi ‘‘ ayampi mayā katasadisaṃ kammaṃ katvā tassa phalaṃ anubhavitukāmo ’’ ti . Atha naṃ ‘‘ gaṇha , re ’’ ti vatvā tassa matthake cakkaṃ khipi . Tena vuttaṃ – ‘‘ Catubbhi aṭṭhajjhagamā , aṭṭhāhi pica soḷasa ; Soḷasāhi ca bāttiṃsa , atricchaṃ cakkamāsado ; Icchāhatassa posassa , cakkaṃ bhamati matthake ’’ ti .( jā .1.1.104;1.5.103);
SotiV3.160 gehasāmiko bhattā . Purimanayenevāti anuḍahanassa paccayatāya . Tatridaṃ vatthu – kassapabuddhakāle sotāpannassa upāsakassa bhariyā aticāraṃ carati . So taṃ paccakkhato disvā ‘‘ kasmā evaṃ karosī ’’ ti āha . Sā ‘‘ sacāhaṃ evarūpaṃ karomi , ayaṃ me sunakho viluppamānoM3.172 khādatū ’’ ti vatvā kālakatā kaṇṇamuṇḍakadahe vemānikapetī hutvā nibbattā divā sampattiṃ anubhavati , rattiṃ dukkhaṃ . Tadā bārāṇasirājā migavaṃ caranto araññaṃ pavisitvā anupubbena kaṇṇamuṇḍakadahaṃ sampatto tāya saddhiṃ sampattiṃ anubhavati . Sā taṃ vañcetvā rattiṃ dukkhaṃ anubhavati . So ñatvā ‘‘ kattha nu kho gacchatī ’’ ti piṭṭhito piṭṭhito gantvā avidūre ṭhito kaṇṇamuṇḍakadahato nikkhamitvā taṃ ‘‘ paṭapaṭan ’’ ti khādamānaṃ ekaṃ sunakhaṃ disvā asinā dvidhā chindi , dve ahesuṃ . Puna chinne cattāro , puna chinne aṭṭha , puna chinne soḷasa ahesuṃ . Sā ‘‘ kiṃ karosi , sāmī ’’ ti āha . So ‘‘ kiṃ idan ’’ ti āha . Sā ‘‘ evaṃ akatvā kheḷapiṇḍaṃ bhūmiyaṃ niṭṭhubhitvā pādena ghaṃsāhī ’’ ti āha . So tathā akāsi . Sunakhā antaradhāyiṃsu . Muṭṭhiyogo kirāyaṃ tassa sunakhantaradhānassa , yadidaṃ kheḷapiṇḍaṃ bhūmiyaṃ niṭṭhubhitvā pādena ghaṃsanaṃ , taṃ divasaṃ tassā kammaṃ khīṇaṃ . Rājā vippaṭisārī hutvā gantuṃ āraddho . Sā ‘‘ mayhaṃ , sāmi , kammaṃ khīṇaṃ , mā agamāsī ’’ ti āha . Rājā assutvāva gato .
Dakkhiṇāti cattāro paccayā dīyamānā dakkhanti etehi hitasukhānīti , taṃ dakkhiṇaṃ arahatīti dakkhiṇeyyo , bhikkhusaṅgho .