36. Bhesajjaniddesavaṇṇanā
274-5.
Janassa bhesajjaṃ kātuṃ dātuṃ vattuñca na labbhatīti sambandhiyaṃ .
Labbhatīti ettha ‘‘ bhikkhunā ’’ ti kattā ‘‘ bhesajjan ’’ ti vuttakammaṃ .
Nanu ca kātun ti bhāvasādhanattā tassa avuttakammenāpi bhavitabbaṃ bhāve vihitakitakappaccayānaṃ payoge kammakārakassāpi icchitabbattāti ?
Saccaṃ , tathāpi padhānabhūtakammasattiyā abhidhāne sati appadhānakitakakiriyābhisambandhena guṇībhūtā kammasatti abhihitā viya viññāyati .
Tathā ca vuttaṃ amhehi yogavinicchaye ‘‘ padhānānuyāyitāya janavohārāya padhānasatyābhidhāne guṇasatti abhihitā viya pakāsatī ’’ ti .
Janassāti āgatāgatajanassa .
Sahadhammīnañca pitūnañca tadupaṭṭhākabhikkhunissitabhaṇḍūnañca veyyāvaccakarassa ca bhikkhācariyaviññattisakehi
M0.375 bhesajjakaraṇaṃ labbhanti sambandhoV0.316 .Tattha sahadhamminan ti saha caritabbo dhammo sīlasaddhāpaññāsaṅkhāto sahadhammo , so etesamatthīti sahadhammino , bhikkhu bhikkhunī sikkhamānā sāmaṇero sāmaṇerīti pañca , tesaṃ .
Pitā ca mātā ca pitaro ekasesanayena , ubhinnaṃ sāmaññaniddeso vā , tesaṃ .
Bhikkhunissito nāma yo vihāre sabbakammāni karonto bhikkhuṃ nissāya vasati .
Bhaṇḍu nāma yo pabbajjāpekkho yāva pattacīvaraṃ paṭiyādiyati , tāva vihāre vasati , so paṇḍupalāso .
Veyyāvaccakarassāti attano upaṭṭhākassa .
Etesu pana mātāpitaro sace rajjepi ṭhitā paccāsīsanti , akātuṃ na vaṭṭati .
Mātaraṃ anāmasantena sabbaṃ parikammaṃ kātabbaṃ .
Pitā pana sahatthena nahāpanasambāhanādīni katvā upaṭṭhātabbo .
276. Pitā ca mātā ca bhātā ca bhaginī cāti dvando pitā … pe … bhaginiyo .
Mahanto ca cūḷo ca , mahācūḷā ca te pitā … pe … bhaginiyo cāti kammadhārayo .
Tā ādi yesanteti aññapadattho .
Mahācūḷa-saddā pitādi-saddehi paccekaṃ yojetabbā ‘‘ mahāpituno cūḷapituno ’’ tiādinā .
Ādi -saddena panettha pitucchā mātulo , tesaṃ dasannampi yāva sattamā kulaparivaṭṭā puttaparamparañca saṅgaṇhāti .
Tesaṃ sake bhesajjakaraṇaṃ labbhanti yojanā .
Tesaṃ mahāpitādīnaṃ santake sati tena bhesajjakaraṇaṃ labbhatīti attho .
Nāti natthi ce .
Attaniyeti bhikkhuno attano santake satīti attho .
Dātabbaṃ tāvakālikan ti tāvakālikaṃ katvā dātabbanti attho .
Te pana sace paṭidenti , gahetabbaṃ , no ce denti , na codetabbā .
Yāva tassa dānaṃ , tāva kālo assāti tāvakālikaṃ .
Ṇiko samāsante .
277. Bhesajjakaraṇādīti
M0.376 ādi -saddena anāmaṭṭhapiṇḍadānādīnaṃ gahaṇaṃ , hi -saddo hetumhi , hi yasmā etesu kuladūsanādayo na ruhanti , tasmā tesaṃ bhesajjakaraṇaṃ labbhaṃ , attaniye ca sati dātabbanti evamettha attho daṭṭhabbo .Na rūhatīti na rohati nappavattati na hoti , āpattiṃ na janetīti adhippāyo .
Tesaṃ atthāya ñātisāmaṇerehi vā bhesajjaṃ āharāpetabbaṃ , attano atthāya vā āharāpetvā dātabbaṃ .
Tehipi ‘‘ upajjhāyādīnaṃ āharissāmā ’’ ti vattasīsena āharitabbaṃ .
Sace aññepi ye gilānā hutvā vihāraṃ pavisanti , tesaṃ sabbesampi apaccāsīsantena bhesajjaṃ kātabbaṃ .
Saddhaṃ kulaṃ hoti bhikkhusaṅghassa mātāpituṭṭhānīyaṃ , tatra ce koci gilāno hoti , tassatthāya ‘‘ bhante , itthannāmassa
V0.317 rogassa kiṃ bhesajjaṃ karontī ’’ ti kappiyaṃ katvā pucchanti , idañcidañca gahetvā karontīti vaṭṭati , bhikkhūhi aññamaññaṃ vā kathā kātabbā . 278. Channaṃ mātādīnañca dāmarikacorassa issariyassa anāmaṭṭho piṇḍapāto dātuṃ avāritoti yojetabbaṃ .
Channan ti mātādīnaṃ channaṃ majjhe .
Mātādīnan ti bhikkhunissitaṃ ṭhapetvā avasesānaṃ pañcannaṃ mātādīnaṃ .
‘‘ Channan ’’ ti pana yojanāya aṭṭhakathāya virujjhati .
Tattha hi ‘‘ mātāpitūnan ’’ tiādinā bhikkhunissitaṃ ohāya satteva vuttā .
Ācariyabuddhadattattherena ca tatheva vuttaṃ –
‘‘ Anāmaṭṭhopi dātabbo , piṇḍapāto vijānatā ;
Dvinnaṃ mātāpitūnampi , tadupaṭṭhāyakassa ca .
‘‘ Issarassāpi dātabbo , coradāmarikassa ca ;
Bhaṇḍukassattano ceva , veyyāvaccakarassapī ’’ ti .( vinaya vi .493-495);
Dāmarikacorassāti
M0.377 rajjaṃ patthayamānassa pākaṭacorassa .Anāmaṭṭhoti apabbajitassa hatthato laddhā attanā aññena vā pabbajitena aggahitaaggo , ayaṃ anāmaṭṭhapiṇḍapāto .
Paṭisanthāro ‘‘ vihārappattaṃ āgantukaṃ vā daliddādiṃ vā disvā ‘ pānīyaṃ pivā ’ ti dātabbaṃ , pādamakkhanatelaṃ dātabbaṃ , kāle āgatassa yāgubhattaṃ , vikāle āgatassa sace taṇḍulā atthi , taṇḍulā dātabbā , sayanaṭṭhānaṃ dātabbaṃ , corānaṃ pana saṅghikampidātabban ’’ ti vutto .
Avasesapaṭisanthāro pana apaccāsīsantena kātabbo .
Tathā dhammapaṭisanthāropi yassa kassaci dātabbova .
279. Tesan ti aññātakādīnaṃ gihīnaṃ .
Kayirāti ‘‘ bhaṇathā ’’ ti vutte kareyya .
‘‘ Na karomā ’’ ti vutte sace vippaṭisārino bhavissanti , kātabbaṃ .
Nattanoti attano suttodakehi na kayirāti yojanīyaṃ .
Evaṃ sāmaññena paritte paṭipajjanavidhiṃ dassetvā idāni āṭānāṭiyaparitte paṭipajjitabbavidhiṃ dassetuṃ ‘‘ bhaṇitabban ’’ tiādimāha .
Bhaṇāpenteti ‘‘ bhaṇathā ’’ ti
V0.318 ajjhesanapubbakaṃ payojente .Parittaṃ sāsanogadhan ti paṭhamameva āṭānāṭiyasuttaṃ abhaṇitvā sāsanapariyāpannaṃ mettasuttaṃ dhajaggasuttaṃ ratanasuttanti imāni suttāni sattāhaṃ bhaṇitvā yathāparikammaṃ parittaṃ āṭānāṭiyaparittaṃ bhaṇitabbanti yojanā .
280.‘‘ Āgantvā sīlaṃ detu , dhammaṃ parittañca bhāsatū ’’ ti kenaci pesito gantvā sīlaṃ vā dātuṃ dhammaṃ parittaṃ vā vattuṃ labbhatīti sambandho .
Bhesajjaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .