15. Upajjhācariyavattaniddesavaṇṇanā
145.‘‘ Idaṃ tayā dukkataṃ , dubbhāsitan ’’ tiādīni vatvā codanato , attano vajjaṃ assarantassa satuppādavasena sāraṇato , sammā paṭipattiyaṃ sāraṇato pavattāpanato vā vajjāvajjaṃ upanijjhāyati bhusaṃ cintetīti upajjhā .
Upajjhā eva upajjhāyo .
‘‘ Evaṃ tayā buddhavacanaṃ sajjhāyitabbaṃ , evaṃ atikkamitabbaṃ , evaṃ paṭikkamitabban ’’ tiādinā ācārasikkhāpane ācarati pavattatīti ācariyo .
So ca nissayapabbajjāupasampadādhammācariyavasena catubbidho .
Upajjhā ca ācariyo ca upajjhācariyā , te .
Nissāya vasamānoti iminā nissayapabbajjāupasampadādhammantevāsikesu yo nissāya vasati , taṃ dasseti .
Catūsu hi tesu nissayantevāsikena yāva ācariyaṃ nissāya vasati , tāvasabbaṃ ācariyavattaṃ kātabbaṃ , netarehi .
Itarehi , nissayamuttakehipi yāva cīvararajanaṃ , tāva ca arativinodanādikañca vattaṃ kātabbaṃ .
Anāpucchitvā pattacīvaradānādimhi pana etesaṃ anāpatti .
Saddhivihārikassa pana upajjhāyānaṃ yāva cīvararajanaṃ , tāva ca arativinodanādikañca akarontassa nissayamuttakassāpi amuttakassāpi āpattiyeva .
Ekaccassa pattadānādito
M0.329 paṭṭhāya amuttanissayasseva āpatti .Tesu majjhe dve ācariyassa yāvajīvaṃ bhārā .
Itare pana yāva samīpe vasanti , tāvadeva , tasmā ācariyenāpi tesu sammā vattitabbaṃ , upajjhāyena saddhivihārikesu vattabbameva natthi .
Supesaloti piyaṃ sīlamassāti pesalo , vuddhi , ya-lopena ī-kārassa attakaraṇena , suṭṭhu pesalo supesalo , sikkhākāmoti attho .
‘‘ Dantakaṭṭhan ’’ tiādi ‘‘ dade ’’ timassa kammaṃ .
Dadeti sammā ādarena yathādhippāyaṃ dadeyyāti attho .
Kāleti tadanurūpe kāle .
146. Patte
V0.280 ca … pe … cīvare ca vattaṃ careti sambandho .Careti kareyya .
Tattha nīcaṃ katvā sādhukaṃ aparighaṃsantena dhovanaṃ , muhuttaṃ uṇhe otāpanaṃ , ṭhapanaṭṭhānaṃ upaparikkhitvā cammādinā kenaci antarahitāya nikkhipanaṃ patte vattaṃ .
Gāmaṃ pavisantānaṃ nivāsanakāyabandhanasaṅghāṭidānaṃ , dhovitvā sodakapattassa dānaṃ gāmappavese vattaṃ .
Yadi ākaṅkhanti , parimaṇḍalaṃ nivāsetvā ca pārupitvā ca nātidūranaccāsanne gamanaṃ , pattapariyāpannaggahaṇañca gamane vattaṃ .
Nivattente pana paṭhamataraṃ āgantvā āsanapaññāpanaṃ , pādodakādiupanikkhipanaṃ , pattacīvarappaṭiggahaṇaṃ āgame āgamane vattaṃ .
Bhaṇantānaṃ antarā kathāanopātanaṃ sabbattha vattaṃ .
Āsanapaññāpanaṃ , uṭṭhitesu āsanauddharaṇaṃ , pādapīṭhakathalānaṃ upanikkhipanaṃ , paṭisāmanañca āsane pādapīṭhe pādakathale ca vattaṃ .
Dhotapādaṭṭhapanakaṃ pādapīṭhaṃ .
Aññaṃ kathalaṃ .
Upāhanā ca cīvarañcāti dvando , tasmiṃ .
Sukkhaallacoḷehi puñchanaṃ upāhanāya vattaṃ .
Sinnacīvarassa muhuttaṃ otāpanaṃ , caturaṅgulaṃ kaṇṇaṃ ussāretvā cīvarasaṃharaṇañca cīvare vattaṃ .
147. Paribhojanīya … pe … passāvaṭṭhānisu ca vihārasodhane ca puna paññāpane ca vattaṃ tathāti sambandho .
Vaccañca
M0.330 passāvo ca vaccapassāvā .Tiṭṭhati etthāti ṭhānī , kuṭi .
Vaccapassāvānaṃ ṭhānīti tappuriso .
Atha vā tiṭṭhati etthāti ṭhānaṃ , soyeva samāso , vaccapassāvassa ca patanaṭṭhānaṃ , taṃ assa atthīti iṭṭhagehādi .
Paribhojanīyañca pānīyañca vaccapassāvaṭṭhānī ca pari … pe … ṭṭhānī .
Tāsu tesu vā .
Pādodakauṇhasītanahānodakappaṭiyādāpanaṃ paribhojanīye vattaṃ .
Pātabbapānīyena pucchanaṃ upaṭṭhāpanañca pānīye vattaṃ .
Sammajjanapānīyaupaṭṭhāpanaṃ vaccapassāvaṭṭhānīsu vattaṃ .
Paṭhamaṃ pattacīvarādīni harāpetvā ekamante nikkhipanādi , ullokato paṭṭhāya makkaṭasantānaṃ ohāretvā sammajjanañca vihārasodhane vattaṃ .
Otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāṭhāne bhūmattharaṇādipaññāpanaṃ puna paññāpane vattaṃ .
Tathāti iminā ‘‘ care ’’ ti idaṃ atidisati .
148. Vihāraṃ sodhento bhikkhu paṭivāte vā saṅgaṇe vā pānīyasāmantā vā sayanāsanaṃ na papphoṭeyyāti sambandho .
Pānīya -saddena paribhojanīyañca saṅgahitaṃ .
Paṭivāteti uparivāte .
Saṅgaṇeti bahūnaṃ samosaraṇe vivaṭappadese .
Sayanāsanaṃ nāma bhūmattharaṇamañcādi .
149. Nhāne vattaṃ care , nhātassa kātabbe careti sambandhassa purisādhīnatāya sambandho veditabbo
V0.281 .Cīvarappaṭiggahaṇagattaparikammakaraṇaṃ nahāne vattaṃ .
Kātabbe careti gattato udakasammajjananivāsanadānādikicce pavatteyyāti attho .
‘‘ Vanappagumbe ’’ tiādīsu viya sissa e-kārādesaṃ rūpaṃ , tasmā kātabbaṃ vattaṃ careyyāti yojetvā veditabbaṃ .
Budhā pana ‘‘ nhāne nhātassa kātabbe vattaṃ care ’’ ti yojetvā atthaṃ vadanti .
Evaṃ sati kātabba-saddassa kammasādhanattā vattameva kātabbaṃ nāmāti ‘‘ vatte vattaṃ care ’’ ti vuttaṃ
M0.331 viya hotīti virujjhati .‘‘ Nahātena nahātassā ’’ ti vā pāṭho , udake gattaparikammena theraṃ paṭhamaṃ nahāpetvā sayampi nahātenāti attho .
Pāḷiya mpi ‘‘ nahātena paṭhamataraṃ uttaritvā ’’ ti ( mahāva .67) atthi .
Atha raṅgapāke dhovane sibbane ca vattaṃ careti sambandho , rajanapāke cīvaradhovane cīvarasibbane cāti attho .
Rajanto cīvare theve ṭhite na vajeti sambandho .
Rajantoti cīvaraṃ rajanto .
Theveti rajanabindumhi .
150. Ekaccassāti ācariyupajjhāyānaṃ verino puggalassa pattaṃ vā cīvarāni vā kiñcanaṃ parikkhāraṃ vā na dadeyya na gaṇheyya vāti sambandho .
Tattha na dadeyya na gaṇheyyāti paṭisāmanatthāyapi na dadeyya , na gaṇheyya vāti attho .
‘‘ Ākiñcanan ’’ tiādīsu viya kiñcana -saddo daṭṭhabbo , tassa kiñcīti attho .
Kiñcinan ti vā pāṭho , kiñci naṃ parikkhāranti yojanā .
Padasiddhivasenettha nanti ta-saddappayogo kato .
151-2.
Pacchato kātun ti pacchāsamaṇaṃ kātuṃ .
Tassāti ekaccassa .
Pacchatoti pacchāsamaṇo hutvā .
Ninnetun ti ekaccassa nīharituṃ .
Sabbattha anāpucchā na vaṭṭatīti yojetabbaṃ .
Kiccayaṃ vāti veyyāvaccādi yaṃ kiñci kiccaṃ vā .
Kiccameva kiccayaṃ , kassa yo ‘‘ seniyo ’’ tiādīsu viya .
Parikammaṃ vāti piṭṭhiparikammādiparikammaṃ .
Attano kārāpetuṃ vāti ekaccena attano kārāpetuṃ vā .
Kātuṃ vāti tassa attanā kātuṃ vā .
153. Sīmato niggatā bahibhūtā nissīmā , taṃ .
Ācariyupajjhāyesu avatvā dūraṃ bhikkhācāraṃ gatesupi apassantena
M0.332 gāmo pavisitabbo .Diṭṭhaṭṭhānato paṭṭhāya pana āpucchituṃyeva vaṭṭati .
Attano kiccayaṃ vāpīti attano sīmāyapi pattapacanacīvararajanādikaṃ sakaṃ karaṇīyaṃ vāpi kātuṃ .
154. Aratin ti
V0.282 sāsane anabhiratiṃ .Saṅghāyattesu kammesūti parivāsāditajjanīyādīsu saṅghappaṭibaddhesu kammesu .
Ussukkaṃ vāpīti ācariyupajjhāyesu garudhammaṃ ajjhāpannesu , kammārahesu ca ‘‘ kinti nu kho saṅgho parivāsaṃ dadeyyā ’’ tiādinā ussāhaṃ vāpi .
155. Gilānesu upaṭṭheyyāti ‘‘ pañcahi , bhikkhave , aṅgehi samannāgato gilānupaṭṭhāko alaṃ gilānaṃ upaṭṭhātuṃ , paṭibalo hoti bhesajjaṃ saṃvidhātuṃ , sappāyāsappāyaṃ jānāti , asappāyaṃ apanāmeti , sappāyaṃ upanāmeti , mettacitto gilānaṃ upaṭṭhāti no āmisantaro , ajegucchī hoti uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā vantaṃ vā nīhātuṃ , paṭibalo hoti gilānaṃ kālena kālaṃ dhammiyā kathāya sandassetuṃ samādapetuṃ samuttejetuṃ sampahaṃsetun ’’ ti ( mahāva .366) evaṃ vuttapañcaṅgasamannāgatena hutvā gilānesu upaṭṭhaheyyāti attho .
Iminā sabbehipi ācaritabbaṃ gilānavattaṃ upadisati .
Vuṭṭhānan ti gelaññā vuṭṭhitaṃ .
Āgameti āgameyya , olokeyyāti attho .
Upajjhācariyehi ca saddhivihārikaantevāsikesu yadi te gilānā honti , ādito paṭṭhāya cīvare rajanapariyosānañca arativinodanādikañca vattaṃ , agilānesu pana uddesaparipucchā ovādānusāsaniyā anuggahopattacīvarādidānañcāti sabbaṃ kātabbaṃ .
Teneva heṭṭhā vuttaṃ ‘‘ tasmā ācariyenāpi
M0.333 tesu sammā vattitabbaṃ , upajjhāyena saddhivihārikesu vattabbameva natthī ’’ ti .Upajjhācariyavattaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .