28. Kammaniddesavaṇṇanā
199. Vaggena
V0.295 adhammakammañca samaggena adhammakammañca vaggena dhammakammañca samaggena dhammakammañcāti cattāri kammāni hontīti seso .Tattha vaggena adhammakamman ti vaggena saṅghena karaṇīyaṃ adhammakammaṃ .
Esa nayo sabbattha .
Vaggoti ca samūho vuccati , so ca catuvaggādikaraṇīyādīsu yāvatikānaṃ kammappattānaṃ asammukhībhāvena , chandārahānaṃ chandānāharaṇena , sammukhībhūtānañca paṭikkosanena , tesu ekenāpi vā idha adhippeto .
Adhammakamman ti ettha pana dhammo nāma ‘‘ uttidutiye ce , bhikkhave , kamme ekāya uttiyā kammaṃ karoti , na ca kammavācaṃ anussāveti , adhammakamman ’’ tiādinā ( mahāva .387) ekāyeva ñattiyā
M0.348 , tathā dvīhi ñattīhi ekāyeva vā kammavācāya , tathā dvīhi kammavācāhīti āgatāya ca tathā hāpanaaññathākaraṇabhāvena ñattikammaṃ ṭhapetvā ñatticatutthe ca kamme āgatāya ca akammārahassa tajjanīyapabbājanīyapaṭisāraṇīyaniyassatividhaukkhepanīyānaṃ sattannaṃ kammānaṃ karaṇavasena , kammārahassa ca virādhetvā karaṇavasena āgatāya ca pāḷiyā viparītā ca pāḷi , upasampadādikammavasena āgatā ca pāḷi , sammukhāvinayasativinayaamūḷhavinayapaṭiññākaraṇayebhuyyasikātassapāpi- yasikātiṇavatthārakasaṅkhātānaṃ sattannaṃ kammānaṃ yathālābhakaraṇavasena āgatā ca pāḷi , tena karaṇīyaṃ apalokanañattiñattidutiyañatticatutthasaṅkhātaṃ catubbidhaṃ kammaṃ dhammakammaṃ , tappaṭipakkhaṃ adhammakammaṃ .Tabbipariyāyena samaggo dhammakammañca veditabbaṃ .
Dhammo yathāvuttā pāḷi assa atthi , dhammena kataṃ vāti dhammikaṃ .
Tabbiparītaṃ adhammikaṃ .
Catutthaṃyevāti tesu catūsu kammesu catunnaṃ pūraṇaṃ samaggena dhammikaṃ .
Sesakammānaṃ bhāvena bhikkhunā dukkaṭassa bhavanaṃ lakkhīyatīti sesakammesūti bhāvalakkhaṇe sattamī .
Dukkaṭan ti kuppānaṃ adhammakammavaggakammānaṃ katattā dukkaṭaṃ .
200. Idāni yadidaṃ samaggena dhammikaṃ nāma , taṃ yehi saṅghehi kātabbaṃ , tesaṃ pabhedaṃ dassetuṃ ‘‘ catuvaggo ’’ tiādimāha .
Catvādīnaṃ saṅkhyeyavuttittā catunnaṃ vaggotiādinā viggaho .
Dasavīsativaggikoti dasannaṃ vīsatiyā ca vaggabhedavasena dasavīsatīnaṃ vaggoti viggaho , ṇiko sakatthe .
Vīsatiyā vaggo , atirekena sahito vīsativaggoti viggaho .
201-2.
Pañcannaṃ kammānaṃ niyameti ‘‘ catū ’’ tiādinā .
Abbhānaṃ upasampadaṃ pavāraṇaṃ ṭhapetvā
V0.296 catuvaggo cātiādinā yojetvāM0.349 sabbakammesu kammappattoti dīpitoti yojetabbaṃ .Tattha tattha ca -saddo catuvaggādayo kammapattikiriyāyaṃ samuccinoti .
Idha pana sabba -saddo abbhānādīnaṃ kesañci ṭhapitattā padesasabbe gayhati .
Kammapattoti kammassa patto yutto anurūpo .
Itaroti vīsativaggo atirekavīsativaggo .
Sabbakammesūti ettha pana sabba -saddo sabbasabbe .
Nanu ca vīsativaggassa kammappattabhāvesati atirekavīsativaggassa pagevāti viññāyati .
Tathā sati so kasmā vuttoti ?
Saccaṃ , tathāpi so catuvaggādinā saṅghena kattabbakammaṃ ūnakatarena na vaṭṭati , atirekena pana vaṭṭatīti ñāpanatthaṃ vutto .
203. Idāni catuvaggādikena chandāharaṇena pūretabboti dasseti ‘‘ catū ’’ tiādinā .
Pārājikādibhāvamanāpannattā pakatiyā sabhāveneva ṭhito attā yesaṃ , pakato vā tatoyeva kammesu avigato attā yesaṃ teti pakatattakā , pārājikaukkhittakaladdhinānāsaṃvāsakehi aññe .
Pareti ekasīmaṭṭhā tādisāyeva aññe .
Sesepīti avasese pañcavaggādikaraṇīyepi .
204. Idāni vatthuñattianussāvanasīmādivipattito , kammavipattīsu parisato ca paṭikkosato ca kammassa kuppākuppabhāvaṃ tattha ca āpattiādiṃ dassetuṃ ‘‘ catū ’’ tiādi māha .
Catuvaggādikattabbaṃ asaṃvāsagaṇapūraṃ vā kammārahagaṇapūraṃ vā kammañca garukaṭṭhagaṇapūraṃ vā parivāsādikammañcāti yojanā .
Ettha ca kammāraho garukaṭṭhato añño , nikkhittavatto pana garukaṭṭho gaṇapūrako hotiyeva .
Katan ti catuvaggādinā kataṃ .
205. Vāreyyāti antarāye asati antamaso ekopi vāreyyāti attho .
Antarāyeti pāpehi kariyamāne
M0.350 jīvitabrahmacariyantarāye sati .Anantarāyikā ce na vārenti , dukkaṭaṃ .
Diṭṭhāvin ti attano attano diṭṭhiṃ laddhiṃ ‘‘ adhammakammaṃ idaṃ , na metaṃ khamatī ’’ ti aññamaññaṃ āvi kareyyunti seso .
Ekodhiṭṭhānan ti eko bhikkhu ‘‘ na metaṃ khamatī ’’ ti adhiṭṭhānaṃ kareyyāti seso .
Tatodhikāti tīhi adhikā .
Te pana saṅghattā pahonti attano kammaṃ nittharituṃ .
206. Khittacitto nāma ummattako .
Dukhaṭṭitoti vedanaṭṭo .
Na rūhatīti gayhattaṃ na rohatīti attho .
207. Antamaso
V0.297 anantarassāpi ārocentassa pakata … pe … bhikkhunoti sambandho .Ekasīmāyaṃ tiṭṭhatīti ekasīmaṭṭho .
Samo saṃvāso assāti samasaṃvāso .
Ekasīmaṭṭho ca so samasaṃvāso ca , pakatatto ca so ekasīmaṭṭhasamasaṃvāso ca , so cāyaṃ bhikkhu cāti sabbattha kammadhārayo , tassa .
Ettha pana avipannasīlo pakatattoti adhippeto .
Ārocentassāti attano laddhiṃ pakāsentassa .
Rūhatīti paṭikkhepo ruhati .
208. Dhammikaṃ kamman ti dhammena kattabbaṃ apalokanādikammaṃ .
Paṭikkoseyyāti nivāreyya .
Tirokkhā kāyasāmaggiṃ vā chandaṃ vāti vā-saddaṃ netvā attho netabbo .
Tirokkhāti parammukhā .
So sammukhā-saddo viya nipāto , atha vā akkhā indriyavisayato tiro bahīti atthoti .
Kammaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .