4. Upādinnattikavaṇṇanā
15. Upādinnattike anupādinnaanupādāniyaṃ dhammaṃ paṭicca anupādinnaanupādāniyo dhammo uppajjati nādhipatipaccayāti etena sayaṃ adhipatibhūtattā avirahitārammaṇādhipatīsupi adhipati duvidhenapi adhipatipaccayena uppajjatīti na vattabbo , ayametassa sabhāvoti dasseti .
72. Upādinnupādāniyo kabaḷīkārāhāro upādinnupādāniyassa kāyassa āhārapaccayena paccayoti ettha kammajānaṃ rūpānaṃ abbhantaragatā ojā tasseva kammajakāyassa rūpajīvitindriyaṃ viya kaṭattārūpānaṃ anupālanupatthambhanavasena paccayo , na janakavasenāti ayamattho aṭṭhakathāyaṃ vutto .
Etasmiṃ pana atthe sati upādinnupādāniyo ca anupādinnaanupādāniyo ca dhammā upādinnupādāniyassa dhammassa atthipaccayena paccayo pacchājātindriyan ti ettha ‘‘ āhāran ’’ tipi vattabbaṃ , yadi ca kammajā ojā sakalāparūpānameva āhārapaccayo hoti , evaṃ sati ‘‘ upādinnupādāniyo kabaḷīkārāhāro anupādinnupādāniyassa kāyassa āhārapaccayena paccayo ’’ ti na vattabbaṃ siyā , vuttañcidaṃ , tampi anajjhohaṭāya sasantānagatāya upādinnojāya anupādinnupādāniyassa kāyassa āhārapaccayaṃ sandhāya vuttaṃ .
Evañca sati
M0.242 ‘‘ upādinnupādāniyo ca anupādinnaanupādāniyo ca dhammā anupādinnupādāniyassaV0.251 dhammassa atthipaccayena paccayo ’’ ti ( paṭṭhā .1.4.85) ayampi pañho pacchājātāhāravasena uddharitabbo siyā , tasmā ajjhohaṭassa upādinnāhārassa lokuttarakkhaṇe abhāvato dumūlakesu paṭhamapañhe ‘‘ āhāran ’’ ti na vuttaṃ .Dutiyapañho ca na uddhaṭo , na itarassa upādinnāhārassa kāmabhave asambhavābhāvatoti ajjhohaṭameva maṇḍūkādisarīragataṃ upādinnāhāraṃ sandhāya ‘‘ upādinnupādāniyo kabaḷīkārāhāro upādinnupādāniyassa ca anupādinnupādāniyassa ca kāyassa āhārapaccayena paccayo ’’ ti ( paṭṭhā .1.4.74) vadantānaṃ vādo balavataro .
Na hi ajjhohaṭamattāva maṇḍūkādayo kucchivitthataṃ na karonti , na ca balaṃ na upajāyanti , na ca rūpaviseso na viññāyatīti .
‘‘ Anupādinnaanupādāniyo dhammo upādinnupādāniyassa ca anupādinnaanupādāniyassa ca dhammassa atthipaccayena paccayo sahajātaṃ pacchājātan ’’ ti ( paṭṭhā .1.4.83) evamādīhi idha vuttehi ekamūlakadukatikāvasānapañhavissajjanehi ‘‘ kusalo dhammo kusalassa ca abyākatassa ca dhammassa atthipaccayena paccayo sahajātan ’’ tiādinā idha dutiyadukāvasāne viya vissajjanaṃ labbhatīti viññāyati .
Sukhāvabodhanatthaṃ pana tattha sahajātavaseneva vissajjanaṃ kataṃ .
Paccanīye pana sahajātasseva apaṭikkhepe lābhato , paṭikkhepe ca alābhato sahajātapaccayavaseneva ekamūlakadukāvasānā tattha uddhaṭā , idha panetehi vissajjanehi eko dhammo sahajātādīsu atthipaccayavisesesu anekehipi anekesaṃ dhammānaṃ eko atthipaccayo hotīti dassitaṃ hoti .
Eko hi dhammo ekassa dhammassa ekeneva atthipaccayavisesena atthipaccayo hoti , eko anekesaṃ ekenapi anekehipi , tathā aneko ekassa , aneko anekesaṃ samānatte paccayuppannadhammānaṃ , atthipaccayavisesesu pana pañcasu sahajātaṃ purejāteneva saha atthipaccayo hoti , anaññadhammatte pacchājātena ca , na nānādhammatte .
Yadi siyā ,‘‘ upādinnupādāniyo ca anupādinnaanupādāniyo ca dhammā upādinnupādāniyassa dhammassa atthipaccayena paccayo pacchājātaṃ indriyan ’’ ti ettha ‘‘ sahajātan ’’ tipi vattabbaṃ siyā .
Kammajānañhi bhūtānaṃ sahajātānaṃ
M0.243 pacchājātānañca lokuttarānaṃ ekakkhaṇe labbhamānānampi eko atthipaccayabhāvo natthi sahajātapacchājātānaṃ nānādhammānaṃ viruddhasabhāvattāti taṃ na vuttanti veditabbaṃ .Evañca katvā paccanīye ca ‘‘ naindriye bāvīsā ’’ ti vuttaṃ .
Aññathā hi indriyapaṭikkhepepi sahajātapacchājātavasena tassa pañhassa
V0.252 lābhato ‘‘ tevīsā ’’ ti vattabbaṃ siyāti .Purejātaṃ sahajāteneva saha atthipaccayo hoti , na itarehi , tampi vatthu taṃsahitapurejātameva , na itaraṃ .
Kusalattike hi pañhāvāre ‘‘ navippayuttapaccayā atthiyā pañcā ’’ ti ( paṭṭhā .1.1.649) vuttaṃ , sanidassanattike pana ‘‘ vippayutte bāvīsā ’’ ti .
Yaṃ pana tattha atthivibhaṅge paccayuddhāre ca timūlakekāvasānaṃ uddhaṭaṃ , taṃ vatthusahitassa ārammaṇapurejātassa sahajātena , saha paccayabhāvatoti pacchājātaṃ āhārindriyeheva , anaññadhammatte ca sahajātena ca , āhāro pacchājātindriyeheva , indriyaṃ pacchājātāhārenāti evametaṃ atthipaccayavibhāgaṃ sallakkhetvā anulome paccanīyādīsu ca labbhamānā pañhā uddharitabbā .
Upādinnattikavaṇṇanā niṭṭhitā .