Paccanīyānulomavaṇṇanā
631. Ūnataragaṇanena saddhiṃ atirekagaṇanassapi gaṇanaṃ parihāpetvāti ettha anulomato yojiyamānena paccayena saddhiṃ paccanīyato ṭhitassa atirekagaṇanassapi gaṇanaṃ parihāpetvāti adhippāyo .
Parihāpanagaṇanāya ūnataragaṇanena saddhiṃ samānattañca na ekantikaṃ .
Nahetunārammaṇadukassa hi gaṇanā adhipatipaccayena yojiyamānena ūnataragaṇanena saddhiṃ parihīnāpi adhipatipaccaye laddhagaṇanāya na samānā , atha kho tatopi ūnatarā hotīti āha ‘‘ na panetaṃ sabbasaṃsandanesu gacchatī ’’ ti .
Nissaye paccanīyato ṭhite sahajāte ca anulomato atiṭṭhamānānaṃ hetuādīnaṃ sahajātassa ca aṭṭhānaṃ pākaṭanti apākaṭameva
M0.237 dassento ‘‘ vatthupurejāto anulomato na tiṭṭhatī ’’ ti āha .Āhāre vātiādinā idaṃ dasseti – sahajāte paccanīyato ṭhite anulomato atiṭṭhamānā jhānamaggasampayuttā āhāre vā indriye vā paccanīyato ṭhite tiṭṭhantīti
V0.246 hetuādayopi tiṭṭhanti .Sabbajhānamaggehi pana catukkhandhekadesabhūtānaṃ sampayuttena ca catukkhandhabhūtānaṃ sabbesaṃ tesaṃ anulomato ṭhānaṃ dassetīti daṭṭhabbaṃ , itaresu vattabbameva natthi .
Adhipatiupanissayāti ārammaṇamissānampi anulomato ṭhānaṃ dasseti .
‘‘ Indriye ekanti rūpajīvitindriyavasenā ’’ ti vuttaṃ ,‘‘ cakkhundriyādīnaṃ rūpajīvitindriyassa ca vasenā ’’ ti pana vattabbaṃ .
Kamena gantvā vippayutte tīṇīti idaṃ pākaṭabhāvatthaṃ ‘‘ navamūlakādīsu vippayutte tīṇī ’’ ti evaṃ kesuci potthakesu uddhaṭaṃ .
Imāni ca dve pacchājātindriyavasenāti idaṃ ‘‘ imāni ca dve pacchājātāhārindriyavasenā ’’ ti ca vattabbaṃ .
Nahetumūlakavaṇṇanā niṭṭhitā .
636. Naaññamaññapaccayā hetuyā tīṇīti kusalādīni cittasamuṭṭhānānan ti ettha ‘‘ paṭisandhiyaṃ kaṭattārūpānañcā ’’ tipi vattabbaṃ .
Hetuyā vuttehi tīhīti vārasāmaññameva sandhāya vadati , tathā kamme tīṇīti hetuyā vuttānevāti ca .
Paccayesu pana sabbattha viseso sallakkhetabbo .
Adhipatiyā tīṇīti naaññamaññanahetunaārammaṇapaccayā adhipatiyā tīṇīti etāni heṭṭhā hetuyā vuttānevāti .
644. Yathā ca heṭṭhāti yathā nahetumūlake yāva navipākā , tāva gantvā nāhārindriyesu ekekameva gahitaṃ , tathā idhāpi nārammaṇamūlakādīsu ekekameva gahitanti adhippāyo .
648. Nānākkhaṇikā kusalākusalacetanā kammasamuṭṭhānarūpassāti ettha ‘‘ vipākānan ’’ tipi vattabbaṃ .
Āhārindriyesu tīṇi sahajātasadisāni rūpassapi paccayabhāvato , jhānamaggādīsu tīṇi hetusadisāni arūpānaṃyeva paccayabhāvatoti adhippāyo daṭṭhabbo .
Ādi -saddena ca ‘‘ navippayuttanahetunārammaṇapaccayā adhipatiyā tīṇī ’’ tiādīni ( paṭṭhā .1.1.649) saṅgaṇhāti .
650. Yaṃ
M0.238V0.247 panāti yaṃ paccayaṃ sakaṭṭhāne anulomato labhantampi aggahetvā tato paretarā paccanīyato gayhanti , so paccayo pacchā anulomatova yojanaṃ labhatīti attho .Yathā pana nahetumūlakādīsu nāhāre ghaṭite indriyavasena , nindriye ca ghaṭite āhāravasena pañhalābho hotīti tesu aññataraṃ paccanīyato ayojetvā anulomato yojitaṃ , evaṃ noatthinoavigatamūlakesu upanissaye ghaṭite kammavasena , kamme ca ghaṭite upanissayavasena pañhalābho hotīti tesu aññataraṃ paccanīyato ayojetvā anulomato yojitanti veditabbaṃ .
Evametasmiṃ paccanīyānulome sabbāni mūlāni dvedhā bhinnāni nāhāranindriyāni naupanissayanakammāni ca patvāti .
Paccanīyānulomavaṇṇanā niṭṭhitā .
Kusalattikavaṇṇanā niṭṭhitā .