2. Vedanāttikavaṇṇanā
1. Vedanārūpanibbānāni pana tikamuttakāni paṭiccādiniyamaṃ paccayuppannavacanañca na labhanti .
Paṭiccavārādīsu pana chasu yato hetupaccayādito tikadhammānaṃ uppatti vuttā , tattha yathānurūpato ārammaṇādipaccayabhāvena labbhantīti veditabbānīti .
10. Sabbaarūpadhammapariggāhakā pana sahajātādayo paccayāti iminā kusalattikepi parihīnaṃ sahajātaṃ rūpārūpadhammapariggāhakattā ādimhi ṭhapetvā ādisaddena sabbārūpadhammapariggāhakavacanena ca paccayuppannavasena sabbaarūpadhammapariggāhakānaṃ ārammaṇādīnaṃ parihāniṃ dassetīti daṭṭhabbaṃ .
Tena kusalattikaparihīnānaṃ sabbaṭṭhānikānaṃ catunnaṃ sabbatikādīsu parihāni dassitā hoti .
Pacchājātapaccayañca vināva uppattitoti etena pana pacchājātapaccayassa anulome parihāniṃ , paccanīye ca lābhaṃ dasseti .
Sahajātādayoti vā sahajātamūlakā sahajātanibandhanā paṭiccādiṃ pharantehi sahajātadhammehi vinā paccayā ahontāti vuttaṃ hoti .
Kasmā pana sahajātanibandhanā sabbārūpadhammapariggāhakā ca ye , teva
M0.239 parihāyantiV0.248 , na pana yo sahajātānibandhano sabbārūpadhammapariggāhako ca na hoti , so pacchājātoti tattha kāraṇaṃ vadanto ‘‘ sahajātādīhi vinā anuppattito pacchājātapaccayañca vināva uppattito ’’ ti āha .Tattha sahajātādīhi vināti sahajātanibandhanehi sabbārūpadhammapariggāhakehi ca vināti attho .
Atha vā sahajātanibandhanānameva parihāni , na pacchājātassa sahajātānibandhanassāti ettheva kāraṇaṃ vadanto ‘‘ sahajātādīhi vinā anuppattito pacchājātapaccayañca vināva uppattito ’’ ti āha .
Sahajātanibandhanāpi pana sabbaarūpadhammapariggāhakāyeva parihāyantīti dassitametanti .
17. Navipākepi eseva nayoti nayadassanameva karoti , na ca paccayapaccayuppannasāmaññadassanaṃ .
Sukhāya hi adukkhamasukhāya ca vedanāya sampayutte dhamme paṭicca tāhi vedanāhi sampayuttā ahetukakiriyadhammā vicikicchuddhaccasahajātamoho cāti ayañhettha nayoti .
Navippayutte ekanti āruppe āvajjanavasena vuttan ti idaṃ āvajjanāhetukamohānaṃ vasena vuttanti daṭṭhabbaṃ .
25-37.
Anulomapaccanīye yathā kusalattikaṃ , evaṃ gaṇetabban ti hetumūlakādīnaṃ nayānaṃ ekamūlakadvimūlakādivasena ca yojetvā gahetabbatāsāmaññaṃ sandhāya vuttaṃ , na gaṇanasāmaññaṃ .
Ito paresupi evarūpesu eseva nayo .
Ahetukassa pana cittuppādassātiādi nahetumūlakaṃ sandhāya vuttaṃ ,‘‘ ahetukassa pana cittuppādassa mohassa cā ’’ ti panettha vattabbaṃ .
Mohassa cāpi hi ahetukassa adhipatiabhāvato adhipatino nahetumūlake anulomato aṭṭhānanti .
Parivattetvāpīti nahetupaccayā naadhipatipaccayā ārammaṇe tīṇīti evaṃ purato ṭhitampi ārammaṇādiṃ pacchato yojetvāti attho .
39. Pañhāvāre domanassaṃ uppajjatīti etena taṃsampayutte dasseti .
Upanissayavibhaṅge ‘‘ saddhāpañcakesu mānaṃ jappeti diṭṭhiṃ gaṇhātīti kattabbaṃ , avasesesu na kattabban ’’ ti idaṃ pāṭhagatidassanatthaṃ vuttaṃ , na pana rāgādīhi mānadiṭṭhīnaṃ anuppattito .
Kusalattikepi hi rāgādīsu ‘‘ mānaṃ jappeti diṭṭhiṃ gaṇhātī ’’ ti pāḷi na vuttā ,‘‘ rāgo doso moho māno diṭṭhi patthanā rāgassa dosassa mohassa mānassa
M0.240 diṭṭhiyā patthanāya upanissayapaccayena paccayo ’’ ti ( paṭṭhā .1.2.53) pana rāgādīnaṃ mānadiṭṭhiupanissayabhāvo vutto .Tathā idhāpi daṭṭhabbanti
V0.249 .‘‘ Sukhāya vedanāya sampayuttena pana cittena gāmaghātaṃ nigamaghātaṃ karotī ’’ ti somanassasampayuttalobhasahagatacittena gāmanigamaviluppanaṃ sandhāya vuttaṃ .
62. Suddhānan ti paccayapaccayuppannapadānaṃ anaññattaṃ dasseti .
Purejātapacchājātā panettha na vijjanti .
Na hi purejātā pacchājātā vā arūpadhammā arūpadhammānaṃ paccayā hontīti ettha purejātāti imasmiṃ tike vuccamānā adhikārappattā sukhāya vedanāya sampayuttādayova arūpadhammānaṃ purejātā hutvā paccayā na honti purejātattābhāvatoti adhippāyo , tathā pacchājātattābhāvato pacchājātā vā hutvā na hontīti .
63-64.
Sādhipatiamohavasenāti adhipatibhāvasahitāmohavasenāti attho .
83-87.
Nahetupaccayā … pe … naupanissaye aṭṭhāti nahetupaccayā nārammaṇapaccayā naupanissaye aṭṭhāti evaṃ saṅkhipitvā uddharati .
Nānākkhaṇikakammapaccayavasena veditabbāti idaṃ ‘‘ dukkhāya vedanāya sampayutto sukhāya vedanāya sampayuttassā ’’ ti etaṃ vajjetvā avasesesu aṭṭhasupi nānākkhaṇikakammapaccayasambhavaṃ sandhāya vuttaṃ .
Na hi sahajātapaccayo aṭṭhasupi labbhati , atha kho tīsvevāti .
Vedanāttikavaṇṇanā niṭṭhitā .