Issues
選擇版本
Aṭṭhakanipāta-aṭṭhakathā
Aṭṭhakanipāta-aṭṭhakathā

2. Ovādasuttavaṇṇanā

作者: _System_commentary_ @ Administrator

51-53. ChaṭṭhassaV3.224M3.242 paṭhame ( sārattha . ṭī . cūḷavagga 3.402) gotamīti gottaṃ . Nāmakaraṇadivase panassā laddhasakkārā brāhmaṇā lakkhaṇasampattiṃ disvā ‘‘ sace ayaṃ dhītaraṃ labhissati , cakkavattirañño mahesī bhavissati . Sace puttaṃ labhissati , cakkavattirājā bhavissatīti ubhayathāpi mahatīyevassā pajā bhavissatī ’’ ti byākariṃsu . Athassā ‘‘ mahāpajāpatī ’’ ti nāmaṃ akaṃsu . Tenāha ‘‘ puttapajāya ceva dhītupajāya ca mahantattā evaṃladdhanāmā ’’ ti . ‘‘ Attadaṇḍā bhayaṃ jātaṃ , janaṃ passatha medhagaṃ ; Saṃvegaṃ kittayissāmi , yathā saṃvijitaṃ mayā ’’ ti .( su . ni .941; mahāni .170)– Ādinā attadaṇḍasuttaṃ kathesi . Taṃtaṃpalobhanakiriyā kāyavācāhi parakkamantiyo ukkaṇṭhantūti sāsanaṃ pesenti nāmāti katvā vuttaṃ ‘‘ sāsanaṃ pesetvā ’’ ti . Kuṇāladahan ti kuṇāladahatīraṃ . Anabhiratiṃ vinodetvāti itthīnaṃ dosadassanamukhena kāmānaṃ vokārasaṃkilesavibhāvanena anabhiratiṃ vinodetvā . Āpādikāti saṃvaddhakā , tumhākaṃ hatthapādesu kiccaṃ asādhentesu hatthe ca pāde ca vaḍḍhetvā paṭijaggitāti attho . Posikāti divasassa dve tayo vāre nahāpetvā bhojetvā pāyetvā tumhe posesi . Thaññaṃ pāyesīti nandakumāro kira bodhisattato katipāheneva daharo , tasmiṃ jāte mahāpajāpatī attano puttaṃ dhātīnaṃ datvā sayaṃ bodhisattassa dhātikiccaṃ sādhayamānā attano thaññaṃ pāyesi . Taṃ sandhāya thero evamāha . Daharoti taruṇo . Yuvāti yobbaññeV3.225 ṭhito . Maṇḍanakajātikoti alaṅkārasabhāvo . Tattha koci taruṇopi yuvā na hoti yathā atitaruṇo . Koci yuvāpi maṇḍanakajātiko na hoti yathā upasantasabhāvo , ālasiyabyasanādīhi vā abhibhūto . Idha pana daharoM3.243 ceva yuvā ca maṇḍanakajātiko ca adhippeto , tasmā evamāha . Uppalādīni maṇḍanakajātiko ca lokasammatattā vuttāni . Mātugāmassa pabbajitattāti idaṃ pañcavassasatato uddhaṃ aṭṭhatvā pañcasuyeva vassasatesu saddhammaṭṭhitiyā kāraṇanidassanaṃ . Paṭisambhidāpabhedappattakhīṇāsavavaseneva vuttan ti ettha paṭisambhidāppattakhīṇāsavaggahaṇena jhānānipi gahitāneva honti . Na hi nijjhānakānaṃ sabbappakārasampatti ijjhatīti vadanti . Sukkhavipassakakhīṇāsavavasena vassasahassan tiādinā ca yaṃ vuttaṃ , taṃ khandhakabhāṇakānaṃ matena vuttanti veditabbaṃ . Vinayaṭṭhakathāya mpi ( cūḷava . aṭṭha .403) imināva nayena vuttaṃ . Dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ ( dī . ni . aṭṭha .3.161) pana ‘‘ paṭisambhidāppattehi vassasahassaṃ aṭṭhāsi , chaḷabhiññehi vassasahassaṃ , tevijjehi vassasahassaṃ , sukkhavipassakehi vassasahassaṃ , pātimokkhena vassasahassaṃ aṭṭhāsī ’’ ti vuttaṃ . Idhāpi sāsanantaradhānakathāyaṃ ( a . ni . aṭṭha .1.1.130)‘‘ buddhānañhi parinibbānato vassasahassameva paṭisambhidā nibbattetuṃ sakkonti , tato paraṃ cha abhiññā , tato tāpi nibbattetuṃ asakkontā tisso vijjā nibbattenti , gacchante gacchante kāle tāpi nibbattetuṃ asakkontā sukkhavipassakā honti . Eteneva upāyena anāgāmino , sakadāgāmino , sotāpannā ’’ ti vuttaṃ . Saṃyuttanikāyaṭṭhakathāyaṃ ( saṃ . ni . aṭṭha .2.2.156) pana ‘‘ paṭhamabodhiyañhi bhikkhū paṭisambhidāppattā ahesuṃ . Atha kāle gacchante paṭisambhidā pāpuṇituṃ na sakkhiṃsu , chaḷabhiññā ahesuṃ . Tato cha abhiññā pattuṃ asakkontā tisso vijjā pāpuṇiṃsu . Idāni kāle gacchante tisso vijjā pāpuṇituṃ asakkontā āsavakkhayamattaṃ pāpuṇissanti , tampi asakkontā anāgāmiphalaṃ , tampi asakkontā sakadāgāmiphalaṃ , tampi asakkontā sotāpattiphalaṃ , gacchante kāle sotāpattiphalampi pattuṃ na sakkhissantī ’’ ti vuttaṃ . Yasmā cetaṃ sabbaṃ aññamaññappaṭiviruddhaṃ , tasmā tesaṃ tesaṃ bhāṇakānaṃ matameva ācariyena tattha tattha dassitanti gahetabbaṃ . Aññathā hi ācariyasseva pubbāparavirodhappasaṅgo siyāti . TāniyevātiM3.244 tāniyeva pañcavassasahassāni . Pariyattimūlakaṃ sāsananti āha ‘‘ na hi pariyattiyāV3.226 asati paṭivedho atthī ’’ tiādi . Pariyattiyā hi antarahitāya paṭipattiantaradhāyati , paṭipattiyā antarahitāya adhigamo antaradhāyati . Kiṃkāraṇā ? Ayañhi pariyatti paṭipattiyā paccayo hoti , paṭipatti adhigamassa . Iti paṭipattitopi pariyattiyeva pamāṇaṃ . Dutiyatatiyesu natthi vattabbaṃ . Gotamīsuttādivaṇṇanā niṭṭhitā . 4-5. Dīghajāṇusuttādivaṇṇanā