31-34. CatutthassaM3.236 paṭhame āsajjāti yassa deti , tassa āgamanahetu tena samāgamanimittaṃ .

Bhayāti bhayahetu . Nanu bhayaṃ nāma laddhakāmatārāgādayo viya cetanāya avisuddhikaraṃ , taṃ kasmā idha gahitanti ? Nayidaṃ tādisaṃ vohārabhayādiṃ sandhāya vuttanti dassetuṃ ‘‘ ayaṃ adāyako akārako ’’ tiādi vuttaṃ .

Adāsi meti yaṃ pubbe kataṃ upakāraṃ cintetvāV3.219 dīyati , taṃ sandhāya vuttaṃ .

Dassati meti paccupakārāsīsāya yaṃ dīyati , taṃ sandhāya vadati .

Sāhu dānan ti dānaṃ nāmetaṃ paṇḍitapaññattanti sādhusamācāre ṭhatvā deti .

Alaṅkāratthan ti upasobhanatthaṃ . Dānañhi datvā taṃ paccavekkhantassa pāmojjapītisomanassādayo uppajjanti , lobhadosaissāmaccherādayopi vidūrī bhavanti . Idāni dānaṃ anukūladhammaparibrūhanena paccanīkadhammavidūrīkaraṇena ca bhāvanācittassa upasobhanāya ca parikkhārāya ca hotīti ‘‘ alaṅkāratthañceva parikkhāratthañca detī ’’ ti vuttaṃ .

Tenāha ‘‘ dānañhi cittaṃ muduṃ karotī ’’ tiādi . Muducitto hoti laddhā dāyake ‘‘ iminā mayhaṃ saṅgaho kato ’’ ti , dātāpi laddhari . Tena vuttaṃ ‘‘ ubhinnampi cittaṃ muduṃ karotī ’’ ti .

Adantadamanan ti adantā anassavāpissa dānena dantā assavā honti , vase vattanti .

Adānaṃ dantadūsakan ti adānaṃ pubbe dantānaṃ assavānampi vighātuppādanena cittaṃ dūseti .

Unnamanti dāyakā piyaṃvadā ca paresaṃ garucittīkāraṭṭhānatāya .

Namanti paṭiggāhakā dānena piyavācāya ca laddhasaṅgahāsaṅgāhakānaṃ .

Cittālaṅkāradānameva uttamaṃ anupakkiliṭṭhatāya suparisuddhatāya guṇavisesapaccayatāya ca .

Dutiyādīni uttānatthāneva .

Paṭhamadānasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .

5. Dānūpapattisuttavaṇṇanā

31-34. CatutthassaM3.236 paṭhame āsajjāti yassa deti , tassa āgamanahetu tena samāgamanimittaṃ . Bhayāti bhayahetu . Nanu bhayaṃ nāma laddhakāmatārāgādayo viya cetanāya avisuddhikaraṃ , taṃ kasmā idha gahitanti ? Nayidaṃ tādisaṃ vohārabhayādiṃ sandhāya vuttanti dassetuṃ ‘‘ ayaṃ adāyako akārako ’’ tiādi vuttaṃ . Adāsi meti yaṃ pubbe kataṃ upakāraṃ cintetvāV3.219 dīyati , taṃ sandhāya vuttaṃ . Dassati meti paccupakārāsīsāya yaṃ dīyati , taṃ sandhāya vadati . Sāhu dānan ti dānaṃ nāmetaṃ paṇḍitapaññattanti sādhusamācāre ṭhatvā deti . Alaṅkāratthan ti upasobhanatthaṃ . Dānañhi datvā taṃ paccavekkhantassa pāmojjapītisomanassādayo uppajjanti , lobhadosaissāmaccherādayopi vidūrī bhavanti . Idāni dānaṃ anukūladhammaparibrūhanena paccanīkadhammavidūrīkaraṇena ca bhāvanācittassa upasobhanāya ca parikkhārāya ca hotīti ‘‘ alaṅkāratthañceva parikkhāratthañca detī ’’ ti vuttaṃ . Tenāha ‘‘ dānañhi cittaṃ muduṃ karotī ’’ tiādi . Muducitto hoti laddhā dāyake ‘‘ iminā mayhaṃ saṅgaho kato ’’ ti , dātāpi laddhari . Tena vuttaṃ ‘‘ ubhinnampi cittaṃ muduṃ karotī ’’ ti . Adantadamanan ti adantā anassavāpissa dānena dantā assavā honti , vase vattanti . Adānaṃ dantadūsakan ti adānaṃ pubbe dantānaṃ assavānampi vighātuppādanena cittaṃ dūseti . Unnamanti dāyakā piyaṃvadā ca paresaṃ garucittīkāraṭṭhānatāya . Namanti paṭiggāhakā dānena piyavācāya ca laddhasaṅgahāsaṅgāhakānaṃ . Cittālaṅkāradānameva uttamaṃ anupakkiliṭṭhatāya suparisuddhatāya guṇavisesapaccayatāya ca . Dutiyādīni uttānatthāneva . Paṭhamadānasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā . 5. Dānūpapattisuttavaṇṇanā

31-34.

CatutthassaM3.236 paṭhame āsajjāti yassa deti , tassa āgamanahetu tena samāgamanimittaṃ . Bhayāti bhayahetu . Nanu bhayaṃ nāma laddhakāmatārāgādayo viya cetanāya avisuddhikaraṃ , taṃ kasmā idha gahitanti ? Nayidaṃ tādisaṃ vohārabhayādiṃ sandhāya vuttanti dassetuṃ ‘‘ ayaṃ adāyako akārako ’’ tiādi vuttaṃ . Adāsi meti yaṃ pubbe kataṃ upakāraṃ cintetvāV3.219 dīyati , taṃ sandhāya vuttaṃ . Dassati meti paccupakārāsīsāya yaṃ dīyati , taṃ sandhāya vadati . Sāhu dānan ti dānaṃ nāmetaṃ paṇḍitapaññattanti sādhusamācāre ṭhatvā deti . Alaṅkāratthan ti upasobhanatthaṃ . Dānañhi datvā taṃ paccavekkhantassa pāmojjapītisomanassādayo uppajjanti , lobhadosaissāmaccherādayopi vidūrī bhavanti . Idāni dānaṃ anukūladhammaparibrūhanena paccanīkadhammavidūrīkaraṇena ca bhāvanācittassa upasobhanāya ca parikkhārāya ca hotīti ‘‘ alaṅkāratthañceva parikkhāratthañca detī ’’ ti vuttaṃ . Tenāha ‘‘ dānañhi cittaṃ muduṃ karotī ’’ tiādi . Muducitto hoti laddhā dāyake ‘‘ iminā mayhaṃ saṅgaho kato ’’ ti , dātāpi laddhari . Tena vuttaṃ ‘‘ ubhinnampi cittaṃ muduṃ karotī ’’ ti . Adantadamanan ti adantā anassavāpissa dānena dantā assavā honti , vase vattanti . Adānaṃ dantadūsakan ti adānaṃ pubbe dantānaṃ assavānampi vighātuppādanena cittaṃ dūseti . Unnamanti dāyakā piyaṃvadā ca paresaṃ garucittīkāraṭṭhānatāya . Namanti paṭiggāhakā dānena piyavācāya ca laddhasaṅgahāsaṅgāhakānaṃ . Cittālaṅkāradānameva uttamaṃ anupakkiliṭṭhatāya suparisuddhatāya guṇavisesapaccayatāya ca . Dutiyādīni uttānatthāneva . Paṭhamadānasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā . 5. Dānūpapattisuttavaṇṇanā

31-34. CatutthassaM3.236 paṭhame āsajjāti yassa deti , tassa āgamanahetu tena samāgamanimittaṃ .

Bhayāti bhayahetu . Nanu bhayaṃ nāma laddhakāmatārāgādayo viya cetanāya avisuddhikaraṃ , taṃ kasmā idha gahitanti ? Nayidaṃ tādisaṃ vohārabhayādiṃ sandhāya vuttanti dassetuṃ ‘‘ ayaṃ adāyako akārako ’’ tiādi vuttaṃ .

Adāsi meti yaṃ pubbe kataṃ upakāraṃ cintetvāV3.219 dīyati , taṃ sandhāya vuttaṃ . Dassati meti paccupakārāsīsāya yaṃ dīyati , taṃ sandhāya vadati .

Sāhu dānan ti dānaṃ nāmetaṃ paṇḍitapaññattanti sādhusamācāre ṭhatvā deti . Alaṅkāratthan ti upasobhanatthaṃ .

Dānañhi datvā taṃ paccavekkhantassa pāmojjapītisomanassādayo uppajjanti , lobhadosaissāmaccherādayopi vidūrī bhavanti . Idāni dānaṃ anukūladhammaparibrūhanena paccanīkadhammavidūrīkaraṇena ca bhāvanācittassa upasobhanāya ca parikkhārāya ca hotīti ‘‘ alaṅkāratthañceva parikkhāratthañca detī ’’ ti vuttaṃ .

Tenāha ‘‘ dānañhi cittaṃ muduṃ karotī ’’ tiādi . Muducitto hoti laddhā dāyake ‘‘ iminā mayhaṃ saṅgaho kato ’’ ti , dātāpi laddhari .

Tena vuttaṃ ‘‘ ubhinnampi cittaṃ muduṃ karotī ’’ ti . Adantadamanan ti adantā anassavāpissa dānena dantā assavā honti , vase vattanti .

Adānaṃ dantadūsakan ti adānaṃ pubbe dantānaṃ assavānampi vighātuppādanena cittaṃ dūseti . Unnamanti dāyakā piyaṃvadā ca paresaṃ garucittīkāraṭṭhānatāya .

Namanti paṭiggāhakā dānena piyavācāya ca laddhasaṅgahāsaṅgāhakānaṃ . Cittālaṅkāradānameva uttamaṃ anupakkiliṭṭhatāya suparisuddhatāya guṇavisesapaccayatāya ca .

Dutiyādīni uttānatthāneva .

Paṭhamadānasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā . 5. Dānūpapattisuttavaṇṇanā

35. PañcameM3.237 dānapaccayāti dānakāraṇā , dānamayapuññassa katattā upacitattāti attho . Upapattiyoti manussesu devesu ca nibbattiyo .

Ṭhapetīti ekavārameva anuppajjitvā yathā upari tenevākārena pavattati , evaṃ ṭhapeti . Tadeva cassa adhiṭṭhānanti āha ‘‘ tasseva vevacanan ’’ ti .

Vaḍḍhetīti brūheti na hāpeti .

Vimuttan ti adhimuttaṃ , ninnaṃ poṇaṃ pabbhāranti attho . Vimuttan ti vā vissaṭṭhaṃ .

Nippariyāyato uttari nāma paṇītaṃ majjhepi hīnamajjhimavibhāgassa labbhanatoti vuttaṃ ‘‘ uttari abhāvitanti tato uparimaggaphalatthāya abhāvitan ’’ ti .

Saṃvattati tathāpaṇihitaṃ dānamayaṃ cittaṃ . Yaṃ pana pāḷiyaṃ ‘‘ tañca kho ’’ tiādi vuttaṃ , taṃ tatrupapattiyā vibandhakaradussīlyābhāvadassanaparaṃ daṭṭhabbaṃ , na dānamayassa puññassa kevalassa taṃsaṃvattanatādassanaparanti daṭṭhabbaṃ .

Samucchinnarāgassāti samucchinnakāmarāgassa . Tassa hiV3.220 siyā brahmaloke upapatti , na samucchinnabhavarāgassa . Vītarāgaggahaṇena cettha kāmesu vītarāgatā adhippetā , yāya brahmalokūpapatti siyā .

Tenāha ‘‘ dānamattenevā ’’ tiādi . Yadi evaṃ dānaṃ tattha kimatthiyanti āha ‘‘ dānaṃ panā ’’ tiādi .

Dānena muducittoti baddhāghāte veripuggalepi attano dānasampaṭicchanena mudubhūtacitto .

Dānūpapattisuttavaṇṇanā niṭṭhitā . 6. Puññakiriyavatthusuttavaṇṇanā

36. Chaṭṭhe pujjabhavaphalaṃ nibbattenti , attano santānaṃ punantīti vā puññāni ca tāni hetupaccayehi kattabbato kiriyā cāti puññakiriyā , tāyeva ca tesaṃ tesaṃ piyamanāpatādiānisaṃsānaṃ vatthubhāvato puññakiriyavatthūni .

Anucchinnabhavamūlassa anuggahavasena , pūjāvasena vā attano deyyadhammassa parassa pariccāgacetanā dīyati etenāti dānaṃ , dānameva dānamayaṃ . Padapūraṇamattaṃ maya-saddo . Cīvarādīsu catūsu paccayesu ( dī . ni . aṭṭha .3.305), annādīsu vāM3.238 dasasu dānavatthūsu , rūpādīsu vā chasu ārammaṇesu taṃ taṃ dentassa tesaṃ uppādanato paṭṭhāya pubbabhāge pariccāgakāle pacchā somanassacittena anussaraṇe cāti tīsu kālesu pavattacetanā dānamayaṃ puññakiriyavatthu nāma . Niccasīlauposathasīlādivasena pañca aṭṭha dasa vā sīlāni samādiyantassa ‘‘ sīlapūraṇatthaṃ pabbajissāmī ’’ ti vihāraṃ gacchantassa pabbajantassa , manorathaṃ matthakaṃ pāpetvā ‘‘ pabbajito vatamhi sādhu suṭṭhū ’’ ti āvajjentassa , saddhāya pātimokkhaṃ paripūrentassa , paññāya cīvarādike paccaye paccavekkhantassa , satiyā āpāthagatesu rūpādīsu cakkhudvārādīni saṃvarantassa , vīriyena ājīvaṃ sodhentassa ca pavattacetanā sīlati , sīletīti vā sīlamayaṃ puññakiriyavatthu nāma . Paṭisambhidāyaṃ ( paṭi . ma .1.48) vuttena vipassanāmaggena cakkhuṃ aniccato dukkhato anattato vipassantassa , sotaṃ … pe … ghānaṃ … pe … jivhaṃ … pe … kāyaṃ … pe … rūpe … pe … dhamme … pe … cakkhuviññāṇaṃ … pe … manoviññāṇaṃ … pe … cakkhusamphassaṃV3.221 … pe … manosamphassaṃ … pe … cakkhusamphassajaṃ vedanaṃ … pe … manosamphassajaṃ vedanaṃ … pe … jarāmaraṇaṃ aniccato dukkhato anattato vipassantassa yā cetanā , yā ca pathavīkasiṇādīsu sabbāsu aṭṭhattiṃsāya ārammaṇesu pavattā jhānacetanā , yā ca anavajjesu kammāyatanasippāyatanavijjāṭṭhānesu paricayamanasikārādivasena pavattā cetanā , sabbā sā bhāveti etāyāti bhāvanāmayaṃ vuttanayena puññakiriyavatthu cāti bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthu . Ekamekañcettha yathārahaṃ pubbabhāgato paṭṭhāya karontassa kāyakammaṃ hoti . Tadatthaṃ vācaṃ nicchārentassa vacīkammaṃ . Kāyaṅgaṃ vācaṅgañca acopetvā manasā cintayantassa manokammaṃ . Annādīni dentassa cāpi ‘‘ annadānādīni demī ’’ ti vā , dānapāramiṃ āvajjetvā vā dānakāle dānamayaṃ puññakiriyavatthu hoti . Yathā hi kevalaṃ ‘‘ annadānādīni demī ’’ ti dānakāle dānamayaṃ puññakiriyavatthu hoti , evaṃ ‘‘ idaṃ dānamayaṃ sammāsambodhiyā paccayo hotū ’’ ti dānapāramiṃ āvajjetvā dānakālepi dānasīseneva pavattitattā . Vattasīse ṭhatvā dadanto ‘‘ etaṃ dānaṃ nāma mayhaṃM3.239 kulavaṃsahetu paveṇicārittan ’’ ti cārittasīsena vā dento cārittasīlattā sīlamayaṃ . Khayato vayato sammasanaṃ paṭṭhapetvā dadato bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthu hoti . Yathā hi deyyadhammapariccāgavasena vattamānāpi dānacetanā vattasīse ṭhatvā dadato sīlamayaṃ puññakiriyavatthu hoti pubbābhisaṅkhārassa aparabhāge cetanāya ca tathāpavattattā . Puññakiriyavatthusuttavaṇṇanā niṭṭhitā . 7-8. Sappurisadānasuttādivaṇṇanā

37-38. Sattame viceyya detīti ettha dve vicinanāni dakkhiṇeyyavicinanaṃ , dakkhiṇāvicinanañca . Tesu vipannasīle ito bahiddhā pañcanavuti pāsaṇḍabhede ca dakkhiṇeyye pahāya sīlādiguṇasampannānaṃ sāsane pabbajitānaṃ dānaṃ dakkhiṇeyyavicinanaṃ nāma . Lāmakalāmake paccaye apanetvā paṇītapaṇīte vicinitvā tesaṃ dānaṃ dakkhiṇāvicinanaṃ nāma . Tenāha ‘‘ imassa dinnaṃ mahapphalaṃ bhavissatī ’’ tiādi .

Aṭṭhame natthi vattabbaṃ . Sappurisadānasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā . 9-10. Abhisandasuttādivaṇṇanā

37-38. Sattame viceyya detīti ettha dve vicinanāni dakkhiṇeyyavicinanaṃ , dakkhiṇāvicinanañca . Tesu vipannasīle ito bahiddhā pañcanavuti pāsaṇḍabhede ca dakkhiṇeyye pahāya sīlādiguṇasampannānaṃ sāsane pabbajitānaṃ dānaṃ dakkhiṇeyyavicinanaṃ nāma . Lāmakalāmake paccaye apanetvā paṇītapaṇīte vicinitvā tesaṃ dānaṃ dakkhiṇāvicinanaṃ nāma . Tenāha ‘‘ imassa dinnaṃ mahapphalaṃ bhavissatī ’’ tiādi .

Aṭṭhame natthi vattabbaṃ .

Sappurisadānasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .

9-10. Abhisandasuttādivaṇṇanā

39-40. NavameV3.222 puññābhisandāti puññanadiyo . Kusalābhisandāti kusalānaṃ pavāhā . Sukhassāhārāti sukhapaccayā . Aggānīti ñātattā aggaññāni . Cirarattaṃ ñātattā rattaññāni . Ariyānaṃ sādhūnaṃ vaṃsānīti ñātattā vaṃsaññāni . Porāṇānaṃ ādipurisānaṃ etānīti porāṇāni . Sabbaso kenacipi pakārena sādhūhi na kiṇṇāni na khittāni chaḍḍitānīti asaṃkiṇṇāni . Ayañca nayo nesaṃ yathā atīte , evaṃ etarahi anāgate cāti āha ‘‘ asaṃkiṇṇapubbāni na saṃkiyanti na saṃkiyissantī ’’ ti . Tato eva appaṭikuṭṭhāni . Na hi kadāci viññū samaṇabrāhmaṇā hiṃsādipāpadhammaṃ anujānanti . Aparimāṇānaṃ sattānaṃ abhayaṃ detīti sabbesuM3.240 bhūtesu nihitadaṇḍattā sakalassapi sattakāyassa bhayābhāvaṃ deti . Averan ti verābhāvaṃ . Abyābajjhan ti niddukkhataṃ . Evamettha saṅkhepato pāḷivaṇṇanā veditabbā .

Dasame natthi vattabbaṃ . Abhisandasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā . Dānavaggavaṇṇanā niṭṭhitā . 5. Uposathavaggo 1-8. Saṃkhittūposathasuttādivaṇṇanā

39-40. NavameV3.222 puññābhisandāti puññanadiyo . Kusalābhisandāti kusalānaṃ pavāhā . Sukhassāhārāti sukhapaccayā . Aggānīti ñātattā aggaññāni . Cirarattaṃ ñātattā rattaññāni . Ariyānaṃ sādhūnaṃ vaṃsānīti ñātattā vaṃsaññāni . Porāṇānaṃ ādipurisānaṃ etānīti porāṇāni . Sabbaso kenacipi pakārena sādhūhi na kiṇṇāni na khittāni chaḍḍitānīti asaṃkiṇṇāni . Ayañca nayo nesaṃ yathā atīte , evaṃ etarahi anāgate cāti āha ‘‘ asaṃkiṇṇapubbāni na saṃkiyanti na saṃkiyissantī ’’ ti . Tato eva appaṭikuṭṭhāni . Na hi kadāci viññū samaṇabrāhmaṇā hiṃsādipāpadhammaṃ anujānanti . Aparimāṇānaṃ sattānaṃ abhayaṃ detīti sabbesuM3.240 bhūtesu nihitadaṇḍattā sakalassapi sattakāyassa bhayābhāvaṃ deti . Averan ti verābhāvaṃ . Abyābajjhan ti niddukkhataṃ . Evamettha saṅkhepato pāḷivaṇṇanā veditabbā . Dasame natthi vattabbaṃ . Abhisandasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā . Dānavaggavaṇṇanā niṭṭhitā . 5. Uposathavaggo 1-8. Saṃkhittūposathasuttādivaṇṇanā